Mỗi lần kiểm tra như vậy tốn từ vài chục đến vài trăm nghìn USD tùy quy mô, mất từ nhiều ngày đến nhiều tuần, và rủi ro tai nạn luôn hiện hữu. Chỉ riêng tại Mỹ, các nhà khai thác dầu khí ngoài khơi Vịnh Mexico đã ghi nhận giảm tới 60 đến 70% số chuyến trực thăng chở người đi kiểm tra hạ tầng kể từ năm 2023, nhờ một thứ công nghệ đang thay đổi toàn bộ ngành công nghiệp nặng, đó là drone tự động hóa hoàn toàn bằng AI Drone là máy bay không người lái có khả năng tự thực hiện nhiệm vụ mà không cần phi công điều khiển liên tục, nhờ tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), thị giác máy tính (Computer Vision), cảm biến và phần mềm điều hướng.
 |
| Drone AI tự động kiểm tra đường dây điện cao thế. Thế hệ drone công nghiệp mới không chỉ chụp ảnh mà còn sử dụng AI để nhận diện điểm phát nhiệt, ăn mòn và nguy cơ hỏng hóc trước khi sự cố xảy ra. |
Thị trường drone kiểm tra tự động cho dầu khí đạt 1,68 tỷ USD năm 2025 và được dự báo tăng lên 5,1 tỷ USD vào năm 2034 với tốc độ tăng trưởng kép 13,1% mỗi năm, được thúc đẩy bởi áp lực giảm tỷ lệ tử vong trong kiểm tra, cắt giảm chi phí vận hành gắn với phương pháp truyền thống bằng thang dây và giàn giáo, cùng các quy định ngày càng thắt chặt về tính toàn vẹn tài sản.
Trong khi đó, thị trường Dịch vụ cho thuê - Drone as a Service toàn cầu đạt 6,34 tỷ USD năm 2025 và dự kiến tăng lên 26,1 tỷ USD vào năm 2035 với CAGR 15,2%, phản ánh làn sóng chuyển đổi từ sở hữu thiết bị sang thuê dịch vụ đang diễn ra mạnh mẽ ở các doanh nghiệp năng lượng lớn nhất thế giới.
 |
| Drone AI đang thay thế trực thăng và đội kiểm tra thủ công trong việc khảo sát giàn khoan, bồn chứa và đường ống dầu khí, giúp giảm chi phí vận hành và nâng cao an toàn lao động. |
USP (lợi thế cạnh tranh độc đáo) cốt lõi của drone kiểm tra hạ tầng thế hệ mới không nằm ở chỗ bay được hay chụp được ảnh. Điều thực sự làm thay đổi bài toán kinh doanh là khả năng kết hợp AI thị giác máy tính với cảm biến đa phương thức để phát hiện lỗi mà mắt người không nhìn thấy được, hoạt động trong môi trường nguy hiểm mà con người không thể vào, và tạo ra báo cáo kỹ thuật tự động trong thời gian thực thay vì mất nhiều tuần xử lý thủ công.
Ứng dụng AI trong kiểm tra robot dầu khí đã cắt giảm thời gian chu kỳ kiểm tra xuống gần 40%, và AI-driven predictive maintenance giúp giảm tới 25% thời gian dừng máy ngoài kế hoạch tại các cơ sở vận hành tiên tiến.
Cyberhawk, công ty drone kiểm tra hạ tầng đặt tại Scotland, ghi nhận tăng trưởng doanh thu 55% trong năm tài chính 2024 và vừa đạt được FAA Nationwide BVLOS Waiver, cho phép mở rộng hoạt động tại Mỹ, đồng thời cuối năm 2025 hợp tác với Skygauge Robotics để tích hợp khả năng kiểm tra độ dày siêu âm cho các triển khai trong khu vực hạt nhân, và đang nghiên cứu drone chạy bằng hydrogen cùng hệ thống tự động nhằm cung cấp thông tin phát thải gần như theo thời gian thực.
Tháng 4 năm 2025, Terra Drone Corporation của Nhật Bản ký thỏa thuận hợp tác với Saudi Aramco để tiến hành kiểm tra bằng drone tại các cơ sở dầu khí, với các chạy thử nghiệm trong năm 2025 và triển khai quy mô đầy đủ dự kiến sau đó. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy ngay cả các công ty dầu khí lớn nhất thế giới đang chấp nhận drone thay thế cho những phương pháp kiểm tra truyền thống tốn kém.
DroneDeploy, tại sự kiện Horizons 2025, đã giới thiệu ba AI agent mới bao gồm Progress AI, Safety AI và Inspection AI, trong đó Safety AI đã xác định hơn 90.000 rủi ro trong các dự án của khách hàng, còn Progress AI tạo báo cáo nhanh gấp 100 lần so với phương pháp truyền thống. Đây là loại bước tiến mà chỉ vài năm trước còn được xem là viễn tưởng, nhưng giờ đây đang trở thành tiêu chuẩn hoạt động trong ngành điện lực và dầu khí toàn cầu.
 |
| Drone Dock (Drone-in-a-Box) cho phép drone tự động cất cánh, kiểm tra hạ tầng theo lịch trình, quay về sạc pin và tải dữ liệu mà không cần kỹ thuật viên điều khiển trực tiếp. Đây được xem là xu hướng nổi bật của ngành kiểm tra hạ tầng năm 2026 tới 2035. |
Mô hình kinh doanh đang thay đổi ngành này theo một cách rất thú vị mà Việt Nam đáng học hỏi. Thay vì mua đội drone và tự vận hành, phần lớn công ty điện lực và dầu khí đang chuyển sang mô hình Drone as a Service, tức là thuê trọn gói bao gồm thiết bị, phi công chứng chỉ, phần mềm phân tích AI và báo cáo kỹ thuật theo từng nhiệm vụ hoặc theo hợp đồng đăng ký hàng năm.
ZenaTech, niêm yết trên NASDAQ với mã ZENA, báo cáo tăng trưởng doanh thu quý 1 năm 2026 tăng 640% so với cùng kỳ năm 2025, đạt 8,4 triệu USD, chủ yếu nhờ mảng drone và đang tích cực mở rộng sang dịch vụ kiểm tra dầu khí tại Alberta, Canada. Con số tăng trưởng 640% trong một quý là minh chứng rõ nhất cho tốc độ áp dụng đang tăng tốc trong ngành.
Điều đặc biệt quan trọng với Việt Nam là thị trường điện lực và dầu khí trong nước đang ở điểm giao thoa rất phù hợp để áp dụng công nghệ này. EVN đang quản lý hàng trăm nghìn km đường dây truyền tải trên địa hình phức tạp từ miền núi đến vùng biển, và PVN đang vận hành hạ tầng dầu khí ngày càng già hóa cần kiểm tra thường xuyên hơn.
Chi phí kiểm tra thủ công truyền thống không chỉ tốn tiền mà còn tốn thời gian và rủi ro an toàn lao động, trong khi áp lực giảm giá thành điện và tăng độ tin cậy lưới điện ngày càng lớn. Tại các thị trường phát triển, báo cáo từ các nhà khai thác năng lượng cho thấy drone kiểm tra tự động giúp cắt giảm 40 đến 60% chi phí so với phương pháp kiểm tra truyền thống trên cùng một hạng mục tài sản, một mức tiết kiệm đủ sức thay đổi bài toán tài chính của bất kỳ doanh nghiệp năng lượng nào.
 |
| Drone AI tự động giúp kiểm tra hạ tầng điện lực và dầu khí an toàn hơn, giảm chi phí vận hành, rút ngắn thời gian và nâng cao hiệu quả bảo trì. Đồ họa: DN&HN |
Bài học từ những gì đang xảy ra trên thế giới rất rõ ràng, công nghệ drone kiểm tra hạ tầng đang trở thành hạ tầng vận hành thiết yếu giúp giảm chi phí, tăng độ an toàn và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn. Các công ty điện lực và dầu khí Việt Nam có thể còn thời gian để cân nhắc, nhưng khoảng thời gian đó đang co lại nhanh hơn nhiều so với những gì báo cáo chiến lược thông thường dự báo.
