Củng cố tổ chức Đảng trong doanh nghiệp tư nhân: Bài học từ mô hình đảng bộ doanh nghiệp cấp xã

Vai trò "hạt nhân chính trị" và "cầu nối" chiến lược

Sự hiện diện của tổ chức Đảng trong doanh nghiệp tư nhân được xác định là hạt nhân chính trị vô cùng quan trọng, góp phần thực hiện chủ trương tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng trong xây dựng và phát triển tổ chức đảng, quản lý đảng viên - tuyệt đối không để trống trận địa ở khu vực doanh nghiệp tư nhân.

Đảng bộ doanh nghiệp phường Thanh Xuân, Hà Nội tổ chức thành công Đại hội đại biểu lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030

Đồng thời, tổ chức Đảng lãnh đạo các đoàn thể trong doanh nghiệp nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của đảng viên và người lao động; là cầu nối vững chắc giữa Đảng, Nhà nước với cộng đồng doanh nhân và người lao động.

Thứ nhất, tổ chức Đảng bảo đảm cho doanh nghiệp hoạt động đúng pháp luật và định hướng phát triển của đất nước. Các đảng viên trong doanh nghiệp, với ý thức kỷ luật và tính tiên phong, gương mẫu, luôn là lực lượng đi đầu trong việc chấp hành pháp luật, ngăn ngừa các vi phạm và rủi ro pháp lý trong quá trình sản xuất, kinh doanh.

Thứ hai, tổ chức Đảng là nhân tố quan trọng trong xây dựng văn hóa doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi người lao động. Tại các đơn vị có tổ chức Đảng mạnh, mối quan hệ lao động thường hài hòa và ổn định hơn.

Tổ chức Đảng lãnh đạo, định hướng hoạt động của công đoàn, hội liên hiệp phụ nữ, đoàn thanh niên để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người lao động, từ đó kiến nghị với chủ doanh nghiệp có những chính sách hỗ trợ thiết thực về đời sống vật chất và tinh thần - tạo sự gắn bó khăng khít, khuyến khích người lao động đồng hành cùng doanh nghiệp vượt qua những giai đoạn khó khăn.

Thứ ba, tổ chức Đảng là cầu nối giúp doanh nghiệp tiếp cận các chính sách và đối thoại hiệu quả với chính quyền nhằm tháo gỡ khó khăn. Thông qua hệ thống Đảng từ cơ sở đến Trung ương, các vướng mắc của doanh nghiệp về thủ tục hành chính, đất đai, nguồn vốn được phản ánh kịp thời và chính xác đến cấp ủy, chính quyền địa phương.

Ngược lại, các chủ trương, chính sách ưu đãi của Nhà nước về chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, phát triển xanh cũng được tổ chức Đảng truyền tải đến doanh nghiệp một cách kịp thời, nhanh chóng và hiệu quả.

Thách thức từ thực tiễn và đòi hỏi đổi mới từ cơ sở

Dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong công tác xây dựng Đảng tại khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước, thực tiễn cho thấy không ít thách thức vẫn còn hiện hữu.

Một bộ phận cấp ủy chưa thể hiện sự quyết liệt, thiếu thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo. Việc phát triển đảng viên, tổ chức Đảng trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp công nghệ cao còn gặp nhiều khó khăn do đặc thù về quản trị và nhận thức của chủ doanh nghiệp.

Tỷ lệ tổ chức Đảng, đoàn thể trên tổng số doanh nghiệp vẫn còn thấp; nội dung và phương thức sinh hoạt Đảng ở một số nơi còn nghèo nàn, chưa bắt kịp với mô hình quản trị doanh nghiệp hiện đại.

Đặc biệt, tại cấp cơ sở (xã, phường) - nơi tập trung đông đảo các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ - việc quản lý và phát triển tổ chức Đảng đang gặp lúng túng về cả mô hình lẫn phương thức hoạt động.

Các chi bộ thường nhỏ lẻ, phân tán, khiến vai trò lãnh đạo đôi khi còn mang tính hình thức, chưa thực sự đồng hành cùng sự phát triển của doanh nghiệp.

Một số giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng ủy doanh nghiệp cấp xã

Để nâng cao năng lực lãnh đạo và phát huy hiệu quả vai trò của cấp ủy, chi bộ tại doanh nghiệp tư nhân góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng ủy doanh nghiệp cấp xã, cần thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp mang tính đột phá sau:

Một là, thí điểm và hoàn thiện mô hình Đảng bộ doanh nghiệp cấp xã

Đây là bước đi chiến lược nhằm giảm đầu mối chi bộ doanh nghiệp trực thuộc Đảng ủy cấp xã, tạo điều kiện lãnh đạo, chỉ đạo chuyên sâu và hiệu quả hơn, phù hợp với hoạt động đặc thù của tổ chức Đảng trong doanh nghiệp.

Rất cần sớm ban hành quy định về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy đối với đội ngũ chuyên trách Đảng ủy doanh nghiệp cấp xã, việc định biên nhân sự và bố trí vị trí việc làm cần xây dựng dựa trên quy mô đảng viên, số lượng đầu mối chi bộ trực thuộc để đảm bảo chất lượng và hiệu quả hoạt động.

Đồng thời, nghiên cứu và thực hiện thí điểm việc giao quyền cấp trên cơ sở cho các Đảng ủy cơ sở đủ điều kiện tại xã, phường - qua đó rút ngắn quy trình xử lý công việc, giảm bớt thủ tục hành chính và nâng cao tính linh hoạt trong hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn.

Song song đó, cần quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ Đảng cấp xã am hiểu về kinh tế, quản trị doanh nghiệp để thực sự có tiếng nói chung với chủ doanh nghiệp.

Hai là, đổi mới phương pháp lãnh đạo theo hướng "Kiến tạo - Phục vụ - Đồng hành"

Cần chuyển hóa căn bản tư duy quản lý hành chính trong tổ chức Đảng tại doanh nghiệp. Thay vì chỉ tập trung vào kiểm tra, giám sát, Đảng ủy cơ sở phải chuyển trọng tâm sang phục vụ và kiến tạo môi trường phát triển, thực hiện phương châm: "Sự phát triển bền vững của doanh nghiệp là mục tiêu hoạt động của tổ chức Đảng".

Đảng ủy cấp trên cơ sở cần chủ động đối thoại, lắng nghe và là điểm tựa tin cậy giúp doanh nghiệp tiếp cận các chính sách hỗ trợ của Nhà nước về vốn, công nghệ và đào tạo…

Công tác tuyên truyền, vận động cần lan tỏa tinh thần trách nhiệm của đảng viên theo hướng tiên phong, gương mẫu, đổi mới sáng tạo vì mục tiêu phát triển doanh nghiệp, xa hơn là phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Khi chủ doanh nghiệp nhận thấy tổ chức Đảng thực sự góp phần ổn định và phát triển sản xuất, nâng cao ý thức đảng viên, họ sẽ chủ động tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức Đảng và các đoàn thể hoạt động.

Đảng bộ Doanh nghiệp phường Thanh Xuân kỷ niệm 1 năm thành lập (1/7/2025 - 1/7/2026)

Ba là, đẩy mạnh chuyển đổi số thông qua mô hình "Chi bộ số, Đảng viên số"

Trong kỷ nguyên số, công tác Đảng cũng không đứng ngoài xu thế vận hành, qua thực tiễn triển khai Hướng dẫn số 03-HD/TW, ngày 27-12-2022, của Ban Chấp hành Trung ương về thí điểm sinh hoạt trực tuyến ở đảng bộ cơ sở, chi bộ có tính chất đặc thù đã cho thấy hiệu quả tích cực: bảo đảm tính liên tục, thông tin kịp thời, không gián đoạn sinh hoạt, đặc biệt phù hợp với các doanh nghiệp có nhiều trụ sở, chi nhánh hoặc ngành nghề mà cán bộ thường xuyên biệt phái, công tác xa…

Cần sử dụng hiệu quả nền tảng Sổ tay đảng viên điện tử như kênh tương tác hai chiều giữa cấp ủy và đảng viên. Đồng thời, xây dựng bản đồ số về phát triển tổ chức Đảng, kết nối dữ liệu giữa Đảng ủy cấp xã với cơ sở dữ liệu doanh nghiệp, lao động và thuế để nắm bắt kịp thời biến động của doanh nghiệp - làm cơ sở cho việc chỉ đạo, hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm.

Bốn là, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ và thực hiện có hiệu quả quy chế phối hợp

Chi bộ là tế bào của Đảng; sức mạnh của Đảng bộ doanh nghiệp cấp xã nằm ở sự vững mạnh của từng chi bộ. Do vậy, cần tập trung nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, bảo đảm hiệu quả thực chất trong công tác phối hợp giữa chi bộ với ban lãnh đạo doanh nghiệp, nhất là tại những đơn vị mà chủ doanh nghiệp chưa là đảng viên.

Yêu cầu 100% số chi bộ phải xây dựng và ban hành quy chế phối hợp rõ ràng, xác định đúng vai trò của Đảng trong tham gia các quyết định quan trọng của doanh nghiệp, không ảnh hưởng tới quyền quản trị hợp pháp.

Cần chú trọng công tác tuyên truyền, vận động, kết nạp Đảng đối với đội ngũ chủ doanh nghiệp, cán bộ quản lý và chuyên gia trình độ cao - những người có tầm ảnh hưởng lớn, giúp tổ chức Đảng thực sự có tiếng nói trọng lượng trong doanh nghiệp.

Đặc thù mô hình tổ chức Đảng không có chính quyền đồng cấp đòi hỏi vai trò của đảng viên trong ban giám đốc, hội đồng quản trị phải được coi là yếu tố quyết định tính hiệu lực của quy chế phối hợp.

Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng, các doanh nghiệp ngày càng phải đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững quốc tế (ESG - Môi trường, Xã hội, Quản trị); cần từng bước đưa các chỉ số về hoạt động của tổ chức Đảng vào bộ tiêu chí đánh giá năng lực quản trị và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp - qua đó nâng tầm vị thế của tổ chức Đảng từ một tổ chức chính trị đơn thuần trở thành thành tố cấu thành năng lực quản trị hiện đại.

Từ chủ trương đến mô hình tiên phong cấp xã

Công tác xây dựng Đảng trong doanh nghiệp tư nhân luôn được Đảng bộ thành phố Hà Nội xác định là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên. Nghị quyết số 09-NQ/TU, ngày 27-2-2012, của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về tăng cường công tác xây dựng Đảng và các đoàn thể nhân dân trong các doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước là một trong những văn bản chỉ đạo có tính tiên phong trong cả nước, đặt nền móng cho hàng loạt bước đi bài bản tiếp theo.

Kế thừa và phát triển tinh thần đó, thực hiện Kế hoạch số 73-KH/TU, ngày 18-5-2026, của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về xây dựng, phát triển và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của tổ chức Đảng và đoàn thể trong các đơn vị kinh tế tư nhân giai đoạn 2026 - 2030, Đảng bộ phường Thanh Xuân đã sớm triển khai thành lập và lãnh đạo hoạt động Đảng bộ Doanh nghiệp phường chính thức vận hành từ ngày 1-7-2025.

Trong 1 năm qua, Đảng bộ Doanh nghiệp phường Thanh Xuân đã phát huy hiệu quả của mô hình tổ chức Đảng chuyên biệt trong khối kinh tế tư nhân tại địa phương.

Cơ cấu tổ chức: Tinh gọn, chuyên biệt, có trọng tâm

Tính đến ngày 30-6-2026, Đảng bộ Doanh nghiệp phường Thanh Xuân có 41 chi bộ trực thuộc với 457 đảng viên, đang lãnh đạo hoạt động của các đơn vị doanh nghiệp với tổng số 2.531 cán bộ, công nhân viên và người lao động.

Con số này phản ánh mật độ tổ chức Đảng tương đối cao và phủ rộng trong khối doanh nghiệp tư nhân trên địa bàn - vốn là khu vực đô thị tập trung nhiều doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ.

Ban Chấp hành Đảng bộ gồm 7 đồng chí, trong đó Bí thư Đảng ủy do đồng chí Phó Trưởng Ban Tổ chức - Xây dựng Đảng phường kiêm nhiệm; Phó Bí thư là đại biểu Hội đồng nhân dân phường nhiệm kỳ 2026 - 2031 và 5 ủy viên ban chấp hành đại diện cho các nhóm chi bộ.

Cơ cấu này bảo đảm sự gắn kết chặt chẽ giữa Đảng bộ doanh nghiệp với cấp ủy phường, duy trì kênh thông tin trực tiếp, không qua nhiều tầng trung gian - điều đặc biệt quan trọng khi cần tháo gỡ kịp thời các vướng mắc phát sinh tại doanh nghiệp.

Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Thanh Xuân Trần Thị Thu Hà trao quyết định thành lập Chi bộ Đấu giá Hợp danh Việt Nam

Kết quả hoạt động sau 1 hoạt động

Sau gần 1 năm vận hành, Đảng bộ Doanh nghiệp phường Thanh Xuân đã ghi nhận những kết quả thiết thực và có chiều sâu.

Về phát triển tổ chức Đảng, đảng viên: kiện toàn bộ máy, lãnh đạo chỉ đạo tổ chức thành công Đại hội đại biểu lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 vào ngày 15-7-2025, xây dựng chương trình hành động thực hiện Nghị quyết đại hội Đảng các cấp.

Đảng bộ đã tiến hành thành lập 1 chi bộ trực thuộc (Công ty Đấu giá hợp danh Việt Nam), kết nạp 7 đảng viên mới, trong đó có 1 học sinh trung học phổ thông, đạt 100% kế hoạch Đảng ủy phường giao; cử 4 quần chúng tham gia lớp bồi dưỡng đảng viên mới do Trung tâm Chính trị phường tổ chức; xét duyệt hồ sơ công nhận đảng viên chính thức cho 13 trường hợp.

Song song với đó, tiến hành rà soát, hướng dẫn thành lập mới 1 chi bộ. Đây là những con số phản ánh sự thận trọng có chủ đích - chú trọng chất lượng thực chất hơn thành tích số lượng, phù hợp với phương châm xuyên suốt của Đảng bộ.

Đáng chú ý, Đảng bộ cũng thực hiện quyết liệt công tác sàng lọc, tinh gọn tổ chức: giải thể 3 chi bộ hoạt động không còn hiệu quả do doanh nghiệp giải thể hoặc không đủ điều kiện duy trì (Chi bộ Công ty cổ phần Đầu tư Nhà đất Việt; Chi bộ Công ty cổ phần Công nghệ Tài nguyên Môi trường và Vật liệu; Chi bộ nhóm trẻ Việt Xinh); chuyển giao sinh hoạt Đảng 1 chi bộ (Công ty TNHH Cung ứng nhựa đường).

Về đồng hành cùng sản xuất, kinh doanh: kết quả hoạt động của khối doanh nghiệp trong 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy vai trò đồng hành thiết thực của tổ chức Đảng.

Các đơn vị, doanh nghiệp trực thuộc đạt tổng doanh thu 1.698 tỷ đồng; nộp ngân sách nhà nước 108,9 tỷ đồng tiền thuế và 18,5 tỷ đồng tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; bảo đảm việc làm ổn định với mức lương trung bình 15 triệu đồng/người/tháng - chỉ số phản ánh chất lượng quan hệ lao động trong các đơn vị có tổ chức Đảng.

Về trách nhiệm cộng đồng: Đảng ủy Doanh nghiệp phường Thanh Xuân phối hợp với Hội Cựu chiến binh tặng 11 suất quà (mỗi suất 500.000 đồng) cho gia đình nạn nhân nhiễm chất độc da cam; phối hợp với Ủy ban nhân dân phường tặng 10 suất quà (mỗi suất 500.000 đồng) cho các đối tượng chính sách; tham gia tổ chức thành công Ngày hội an sinh xã hội phường Thanh Xuân nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Trước đó, tháng 9-2025, Đảng ủy Doanh nghiệp phường cùng với các doanh nghiệp đã tổ chức chương trình thiện nguyện tại xã biên giới La Lay, tỉnh Quảng Trị: tổ chức nghiệm thu và trao tặng kinh phí sửa chữa phòng học, cải tạo nhà vệ sinh cho học sinh tại điểm trường thôn A Bung và thôn La Hót; tặng 1,5 tấn gạo, 650 suất quà đồ dùng học tập, 407 đầu sách mới của Nhà xuất bản Kim Đồng, Nhà xuất bản Hà Nội và nhiều đồ chơi để hình thành phòng đọc sách, sinh hoạt chung cho các em học sinh; 2 chiếc máy phát điện được trao tặng Ủy ban nhân dân và Công an xã La Lay,… với tổng trị giá khoảng 220 triệu đồng.

Những điều này, thể hiện tinh thần trách nhiệm xã hội gắn liền với vai trò tiên phong của đảng viên trong toàn Đảng bộ.

Đảng ủy Doanh nghiệp phường Thanh Xuân trao tặng sách và đồ chơi cho các em học sinh tại xã La Lay, tỉnh Quảng Trị

Bài học từ mô hình tại phường Thanh Xuân

Từ thực tiễn vận hành qua 1 năm hoạt động, từ mô hình Đảng bộ Doanh nghiệp phường Thanh Xuân rút ra một số bài học kinh nghiệm, cụ thể như sau:

Thứ nhất, chất lượng phải đặt trên số lượng, kể cả khi điều đó đồng nghĩa với việc giải thể chi bộ. Quyết định giải thể 3 chi bộ và chuyển giao 1 chi bộ trong 6 tháng đầu năm, thay vì duy trì về hình thức, là minh chứng rõ nét cho quan điểm này.

Thứ hai, tổ chức Đảng phải thực sự là nhân tố góp phần ổn định quan hệ lao động và thúc đẩy sản xuất, dinh doanh. Mức lương bình quân 15 triệu đồng/người/tháng, tình hình an ninh trật tự ổn định, không có tranh chấp lao động lớn tại các đơn vị trực thuộc là kết quả trực tiếp của công tác dân vận, phối hợp giữa chi bộ với ban lãnh đạo doanh nghiệp.

Thứ ba, cơ chế kiêm nhiệm có chọn lọc tạo ra hiệu quả hoạt động của Ban Chấp hành Đảng bộ Doanh nghiệp. Việc Bí thư Đảng bộ Doanh nghiệp đồng thời là Phó Trưởng Ban Tổ chức - Xây dựng Đảng Đảng ủy phường, Phó Bí thư là đại biểu Hội đồng nhân dân phường nhiệm kỳ 2026 - 2031, không chỉ tinh gọn đầu mối mà còn bảo đảm luồng thông tin thông suốt, phản ứng kịp thời giữa Đảng bộ Doanh nghiệp và Đảng ủy phường, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân phường - điều mà mô hình chi bộ đơn lẻ, phân tán rất khó đạt được.

Quan điểm xuyên suốt được Đảng bộ Doanh nghiệp phường Thanh Xuân thực hành nhất quán: phát triển tổ chức Đảng trong doanh nghiệp không phải để hoàn thành chỉ tiêu trên giấy, mà để mỗi chi bộ, mỗi đảng viên thực sự là nhân tố tích cực, đồng hành cùng sự phát triển của doanh nghiệp, góp phần hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết số 68-NQ/TW và củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nhân vào vai trò lãnh đạo của Đảng.

Khu vực kinh tế tư nhân là động lực quan trọng để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình thịnh vượng. Để động lực đó luôn mạnh mẽ và đúng hướng, việc củng cố và nâng cao năng lực lãnh đạo của tổ chức Đảng trong doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt ở cấp xã, là nhiệm vụ chiến lược, vừa mang tính cấp bách, vừa có ý nghĩa lâu dài.

Bằng việc đổi mới tư duy, hoàn thiện mô hình tổ chức, đẩy mạnh chuyển đổi số và thực sự đồng hành cùng doanh nhân, tổ chức Đảng sẽ trở thành sức mạnh nội sinh - nhân tố kiến tạo sự phát triển bền vững của doanh nghiệp tư nhân Việt Nam.

Sự phát triển bền vững của mỗi doanh nghiệp có tổ chức Đảng chính là minh chứng sống động nhất cho năng lực lãnh đạo và uy tín của Đảng trong giai đoạn cách mạng mới, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phồn vinh, hạnh phúc.