 |
| Tổng Bí thư Tô Lâm chứng kiến lễ trao giấy phép giữa Bộ Khoa học và Công nghệ và Công ty Starlink về cung cấp dịch vụ viễn thông có hạ tầng mạng (loại mạng viễn thông cố định vệ tinh) cho Công ty Trách nhiệm hữu hạn Starlink Services Việt Nam; giấy phép cung cấp dịch vụ viễn thông có hạ tầng mạng (loại mạng viễn thông di động vệ tinh) cho Công ty TNHH Starlink Services Việt Nam. Ảnh: TTXVN |
Cuộc gặp cấp cao giữa Tổng Bí thư Tô Lâm và Tổng thống Mỹ Donald Trump diễn ra vào rạng sáng 21/2 mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ chính trị – ngoại giao. Nó phản ánh sự thay đổi về tư duy tiếp cận nền kinh tế 4.0 toàn cầu và mở ra cơ hội để Việt Nam thực hiện bước nhảy vọt về chất, chuyển từ nền kinh tế gia công giá rẻ sang nền kinh tế tri thức làm chủ công nghệ và hạ tầng số.
Trong lịch sử quan hệ Việt – Mỹ, hiếm có thời điểm nào mà tầm nhìn chính trị và thực lực kinh tế cộng hưởng mạnh mẽ như hiện nay. Tổng giá trị các thỏa thuận hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước đạt khoảng 37,2 tỷ USD, tập trung vào hàng không, năng lượng, công nghệ vệ tinh, thiết bị y tế và hạ tầng số.
Theo TS Nguyễn Thị Quý Phương, đây không nên được nhìn nhận như những khoản chi phí lớn, mà là “khoản đặt cọc chiến lược” để Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới.
Việc ký kết các hợp đồng quy mô lớn với các tập đoàn Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực hàng không và năng lượng, không chỉ giúp cân bằng cán cân thương mại mà còn giảm áp lực thuế quan từ các chính sách bảo hộ. Quan trọng hơn, điều này góp phần nâng vị thế của Việt Nam từ một quốc gia chủ yếu xuất khẩu giá rẻ thành đối tác chiến lược và khách hàng công nghệ.
Một trong những tác động dài hạn đáng chú ý là triển vọng Mỹ công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường. Nếu rào cản này được tháo gỡ, hàng tỷ USD chi phí liên quan đến thuế chống bán phá giá trong các ngành thủy sản, gỗ, thép… sẽ được giảm bớt, trực tiếp cải thiện lợi nhuận của doanh nghiệp và thu nhập của người lao động.
Cơ hội tiếp cận công nghệ lõi và chuỗi giá trị mới
Theo phân tích của TS Nguyễn Thị Quý Phương, cơ hội lớn nhất sau chuyến công tác không nằm ở các con số tài chính mà ở khả năng tiếp cận công nghệ lõi. Việc Mỹ xem xét nới lỏng các hạn chế kiểm soát xuất khẩu chiến lược đối với Việt Nam có thể trở thành bước ngoặt.
Khi rào cản công nghệ được tháo gỡ, Việt Nam có cơ hội tiếp cận trực tiếp với công nghệ bán dẫn, thiết bị lưỡng dụng và các nền tảng sáng tạo tiên tiến. Điều này giúp rút ngắn quá trình công nghiệp hóa, thay vì phải mua lại công nghệ cũ qua trung gian như trước đây.
Sự hiện diện của các tập đoàn công nghệ và hạ tầng vệ tinh, trong đó có hệ sinh thái Internet vệ tinh Starlink, được đánh giá là mảnh ghép quan trọng để giải bài toán logistics và kết nối số. Với đặc điểm địa lý trải dài hơn 3.000 km bờ biển cùng hệ thống sông ngòi dày đặc, Việt Nam có tiềm năng lớn nhưng chưa khai thác hiệu quả do hạn chế về dữ liệu và kết nối.
Hạ tầng vệ tinh kết hợp 5G và hệ thống số hóa cảng biển, kho vận sẽ giúp giảm chi phí logistics – một trong những rào cản lớn đối với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt.
Trong gói hợp tác 37,2 tỷ USD, các dự án y tế công nghệ cao như hệ thống điều trị ung thư Proton được đánh giá mang ý nghĩa xã hội sâu sắc. Theo TS Nguyễn Thị Quý Phương, đây là bước tiến quan trọng giúp giảm tình trạng “chảy máu ngoại tệ” khi người dân phải ra nước ngoài điều trị.
Việc đưa công nghệ y tế tiên tiến vào Việt Nam không chỉ nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe mà còn tạo nền tảng cho ngành công nghiệp y sinh trong nước phát triển. Đây cũng là minh chứng cho định hướng phát triển bền vững – nơi tăng trưởng kinh tế đi cùng nâng cao chất lượng sống của người dân.
Từ cam kết chính trị đến hiện thực hóa chiến lược quốc gia
Nhìn từ các nghị quyết chiến lược về năng lượng, công nghệ, chuyển đổi số và hạ tầng, chuyến công tác của Tổng Bí thư Tô Lâm được xem là bước triển khai cụ thể hóa các định hướng lớn.
Các thỏa thuận năng lượng sạch và LNG góp phần hiện thực hóa mục tiêu an ninh năng lượng và chuyển dịch xanh. Hợp tác công nghệ bán dẫn và thiết bị y tế cao cấp là nền tảng cho quá trình công nghiệp hóa dựa trên đổi mới sáng tạo. Trong khi đó, hạ tầng hàng không và logistics vệ tinh giúp kết nối các vùng kinh tế và giảm chi phí vận tải.
TS Nguyễn Thị Quý Phương cho rằng điểm đáng chú ý là sự nhất quán giữa định hướng chiến lược và hành động thực tế, thể hiện tư duy phát triển dựa trên nội lực và hợp tác quốc tế có chọn lọc.
Câu hỏi quan trọng sau chuyến công tác là khả năng hấp thụ nguồn lực. Các dự án hạ tầng lớn như sân bay Long Thành, mạng lưới cao tốc và trung tâm công nghệ cao đang được đẩy nhanh tiến độ để đón dòng vốn và công nghệ mới.
Việc triển khai các dự án sản xuất chip bán dẫn, cùng các gói tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp trong nước, cho thấy Việt Nam đang chuyển từ mô hình “mua công nghệ” sang “làm chủ công nghệ”. Đồng thời, chính sách thuế tối thiểu toàn cầu cũng thúc đẩy sự chuyển dịch từ lợi thế chi phí thấp sang lợi thế hạ tầng và nhân lực chất lượng cao.
Việt Nam đang thay đổi cách thu hút đầu tư: không chỉ mời gọi các tập đoàn đến để lắp ráp, mà để cùng nghiên cứu, sáng tạo và phát triển chuỗi giá trị.
Ba thập kỷ kể từ khi bình thường hóa quan hệ, đầu tư trực tiếp từ Mỹ vào Việt Nam đã tạo nền tảng quan trọng. Tuy nhiên, giai đoạn hiện nay được xem là bước chuyển từ “khởi đầu” sang “bứt phá”.
Ngoại giao kinh tế không chỉ là những cuộc gặp mang tính biểu tượng mà là quá trình định hình không gian phát triển dài hạn. Chuyến công tác tại Washington đã mở ra cánh cửa mới, nhưng việc bước qua cánh cửa đó phụ thuộc vào năng lực cải cách, đổi mới và sự chủ động của cả hệ thống doanh nghiệp.
Việt Nam đang đứng trước thời khắc bản lề: nếu tận dụng tốt cơ hội công nghệ, hạ tầng và thể chế, quốc gia có thể bước vào quỹ đạo tăng trưởng mới dựa trên tri thức và sáng tạo, theo TS Nguyễn Thị Quý Phương.
Hừng đông tại Washington vì thế không chỉ là dấu mốc ngoại giao, mà còn là tín hiệu cho một chu kỳ phát triển mới của kinh tế Việt Nam trong kỷ nguyên số.
