Các tín hiệu thị trường thương mại điện tử cho thấy đà tăng này đang có xu hướng chững lại khi bước sang quý II, trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng và chính sách quản lý ngày càng siết chặt.
Theo dữ liệu từ nền tảng Metric, tổng giá trị giao dịch (GMV) của bốn sàn trong quý I đạt khoảng 148.600 tỉ đồng, tăng gần 47% so với cùng kỳ năm trước. Sản lượng tiêu thụ vượt 1,13 tỉ sản phẩm, tăng gần 20%. Bình quân mỗi ngày, người tiêu dùng Việt Nam chi khoảng 1.669 tỉ đồng, tương ứng gần 13 triệu sản phẩm được giao dịch.
Động lực tăng trưởng tiếp tục đến từ các nhóm hàng tiêu dùng phổ biến. Ngành hàng làm đẹp dẫn đầu với doanh số hơn 24.400 tỉ đồng, theo sau là thời trang nữ và nhóm nhà cửa – đời sống. Đáng chú ý, thời trang nam ghi nhận mức tăng trưởng đột biến, với doanh số tăng hơn 150% so với cùng kỳ, phản ánh sự mở rộng nhanh của tệp khách hàng nam trên nền tảng số.
 |
| Chi gần 1.700 tỉ đồng/ngày trên Shopee, TikTok Shop, Lazada, Tiki: Thương mại điện tử tăng nóng nhưng lộ dấu hiệu “hạ nhiệt” |
Ở chiều ngược lại, nhóm sản phẩm chăm sóc sức khỏe lại ghi nhận sự sụt giảm cả về doanh số lẫn sản lượng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc siết chặt các quy định liên quan đến chất lượng sản phẩm, quảng cáo và truy xuất nguồn gốc. Diễn biến này cho thấy thị trường đang bước vào giai đoạn sàng lọc, nơi yếu tố tuân thủ và niềm tin của người tiêu dùng trở thành tiêu chí cạnh tranh quan trọng.
Về cơ cấu giá, phân khúc từ 100.000 – 200.000 đồng chiếm tỷ trọng lớn nhất, gần 25% thị phần. Tuy nhiên, xu hướng tiêu dùng đang có sự dịch chuyển khi các sản phẩm trung và cận cao cấp dần mở rộng thị phần, trong khi nhóm giá trên 1 triệu đồng có dấu hiệu thu hẹp. Điều này phản ánh tâm lý tiêu dùng thận trọng hơn, nhưng vẫn ưu tiên giá trị sử dụng.
Một điểm nổi bật khác là sự áp đảo của các thương hiệu công nghệ. Apple dẫn đầu với doanh số hơn 2.200 tỉ đồng, tăng 24%; Samsung tăng trưởng hơn 140%, trong khi Xiaomi ghi nhận mức tăng trên 70%. Ở mảng làm đẹp, cả thương hiệu nội địa và quốc tế đều duy trì mức tăng trưởng tích cực, cho thấy sức cầu vẫn ổn định.
Dù vậy, triển vọng quý II đang cho thấy những tín hiệu “hạ nhiệt”. Metric dự báo tổng doanh số của bốn sàn có thể giảm khoảng 4,3%, xuống còn 142.200 tỉ đồng, dù sản lượng vẫn tăng nhẹ. Xu hướng “tăng lượng, giảm giá trị” phản ánh áp lực cạnh tranh về giá ngày càng lớn, đồng thời cho thấy sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng.
Bối cảnh chính sách cũng đang chuyển động nhanh theo hướng siết chặt. Các yêu cầu về định danh người bán, kê khai thuế, phí sàn và tiêu chuẩn vận hành được tăng cường. Số lượng shop phát sinh đơn hàng trong quý I đạt gần 491.000, nhưng tốc độ tăng chỉ khoảng 3,9% – thấp hơn nhiều so với mức tăng doanh số, cho thấy thị trường không còn “dễ gia nhập” như trước.
Ở góc độ quản lý, số thu từ thương mại điện tử và kinh tế số trong quý I đạt 85.600 tỉ đồng, tăng 12% so với cùng kỳ, phản ánh quy mô giao dịch tiếp tục mở rộng đồng thời hiệu quả quản lý thuế được cải thiện.
So với kênh bán lẻ truyền thống – với tổng mức bán lẻ hàng hóa quý I đạt khoảng 1,45 triệu tỉ đồng, tăng gần 11% – thương mại điện tử vẫn đang tăng trưởng vượt trội. Tuy nhiên, giai đoạn tăng trưởng “dễ dãi” dường như đã qua. Thị trường đang bước vào chu kỳ mới, nơi cạnh tranh không chỉ nằm ở giá mà còn ở chất lượng sản phẩm, năng lực vận hành và mức độ tuân thủ pháp lý.
Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp và nhà bán buộc phải tái cấu trúc chiến lược, đầu tư bài bản hơn vào sản phẩm, thương hiệu và hệ thống phân phối đa kênh nếu muốn duy trì đà tăng trưởng và vị thế trên thị trường.
