 |
| Cao huyết áp ở người trẻ: Nguy cơ thầm lặng không thể xem thường |
Anh Minh, 32 tuổi, một startup founder ở Hà Nội, kể lại: "Mình cứ nghĩ cao huyết áp là chuyện của bố mẹ, ông bà. Cho đến khi một buổi sáng thức dậy, đầu quay như chong chóng, đo huyết áp thì 160/100. Bác sĩ bảo nếu muộn hơn nữa, có thể đã đột quỵ rồi."
Câu chuyện của anh Minh không phải hiếm. Thống kê của WHO cho thấy hơn 1,4 tỷ người toàn cầu mắc tăng huyết áp. Đáng lo hơn: cứ 8 người trẻ từ 20-40 tuổi thì có 1 người bị cao huyết áp. Và phần lớn trong số họ... không hề biết mình đang "ôm" bệnh.
Hãy tưởng tượng huyết áp như áp lực nước trong hệ thống ống dẫn nhà bạn. Khi áp lực quá cao, đường ống sẽ bị căng phồng, nứt vỡ dần theo thời gian. Trái tim và mạch máu của bạn cũng vậy - chúng đang "kêu cứu" nhưng bạn không nghe thấy.
Đó là lý do người ta gọi cao huyết áp là "kẻ giết người thầm lặng". Không đau đầu khó thở, không có bất kỳ dấu hiệu rõ ràng nào. Bạn vẫn đi làm, vẫn đá bóng, vẫn nhậu với bạn bè cuối tuần. Cho đến một ngày...
Con số đáng sợ: tỷ lệ nhồi máu cơ tim ở người dưới 40 tuổi chiếm tới 1/5 tổng số ca hiện nay - gấp đôi so với 20 năm trước. Điều này có nghĩa là người trẻ hoàn toàn có thể đột quỵ, nhồi máu cơ tim ngay giữa độ tuổi "sung sức" nhất.
Chưa kể những hệ lụy khác: mệt mỏi kéo dài khiến bạn mất tập trung trong công việc, dễ cáu gắt ảnh hưởng đến các mối quan hệ, thậm chí ảnh hưởng đến đời sống vợ chồng. Cao huyết áp không chỉ đe dọa sức khỏe - nó đang âm thầm bòn rút chất lượng cuộc sống của bạn.
Nếu ông bà ngày xưa bị cao huyết áp vì tuổi tác, thì thế hệ chúng ta đang tự "gọi" bệnh vào người bằng chính lối sống hiện đại.
Mỗi lần bạn nhâm nhi tô phở thêm nước mắm, ăn xúc xích chiên, hay nhấp một tô mì gói đêm khuya, bạn đang "nạp" vào cơ thể lượng muối gấp đôi mức an toàn. Người Việt trung bình tiêu thụ muối gấp đôi khuyến cáo của WHO. Và muối - chính là "thủ phạm" đầu tiên đẩy huyết áp lên cao.
Văn phòng - quán cà phê - xe hơi - sofa nhà - giường ngủ. Đó là "hành trình" một ngày của nhiều người trẻ thành thị. Cơ thể thiếu vận động giống như chiếc xe không bao giờ chạy - dầu nhớt đọng lại, máy móc gỉ sét, rồi hỏng từ từ.
Deadline công việc, áp lực KPI, lo nghĩ tiền bạc... Mỗi lần căng thẳng, cơ thể tiết ra hormone cortisol và adrenaline - hai chất làm tim đập nhanh hơn, mạch máu co lại. Lần này qua, lần khác đến, huyết áp tăng dần thành "quen thuộc" với mức cao.
Một điếu thuốc khiến huyết áp tăng ngay lập tức và duy trì trong 15-30 phút. Rượu bia làm tim đập nhanh, mạch máu giãn nở rồi co lại thất thường. Kết hợp cả hai? Bạn đang tự tay đẩy mình vào nguy cơ gấp bội.
Điều đáng nói: ở người trẻ, tỷ lệ cao huyết áp thứ phát (do bệnh lý khác gây ra) cao hơn người lớn tuổi. Bệnh thận, rối loạn nội tiết, tác dụng phụ của thuốc... đều có thể là nguyên nhân. Đó là lý do tại sao khi phát hiện cao huyết áp ở người trẻ, bác sĩ thường kiểm tra kỹ càng hơn để "bắt" đúng thủ phạm.
Tin tốt là: cao huyết áp có thể phòng ngừa và kiểm soát được, miễn bạn hành động đủ sớm.
Cứ 6 tháng một lần, dành 5 phút để đo huyết áp. Đơn giản vậy thôi, nhưng đó là cách duy nhất để "bắt quả tang" căn bệnh thầm lặng này. Nếu có yếu tố nguy cơ (gia đình có người bị cao huyết áp, béo phì, hay căng thẳng nhiều), hãy đo thường xuyên hơn - 3 tháng một lần.
Không cần kiêng khem khổ sở. Chỉ cần: thêm rau xanh, trái cây vào mỗi bữa; giảm dần muối (thay nước mắm đậm bằng loại nhạt hơn); hạn chế đồ chiên rán, đồ ăn nhanh. Hãy nghĩ đơn giản: cơ thể bạn cần "nhiên liệu sạch" để vận hành tốt, không phải "nhiên liệu bẩn" làm tắc máy.
30 phút mỗi ngày - đi bộ, chạy bộ, đạp xe, bơi lội, hay chỉ đơn giản là chơi cầu lông với đồng nghiệp. Bất kỳ hoạt động nào làm bạn đổ mồ hôi đều tốt. Tim bạn sẽ khỏe hơn, mạch máu dẻo dai hơn, và huyết áp ổn định hơn.
Thiền 10 phút buổi sáng, yoga buổi tối, hay chỉ là ngồi yên và hít thở sâu khi căng thẳng. Tìm cho mình một "công tắc tắt stress" phù hợp. Một số người thấy hiệu quả khi nghe nhạc, một số khác thích đọc sách. Quan trọng là bạn có cách để "reset" bản thân.
Thuốc lá và rượu bia - hai thứ mà bạn cần nói lời tạm biệt. Không dễ, nhưng không phải bất khả thi. Nhiều người đã làm được, và bạn cũng có thể.
Nếu bạn vừa được chẩn đoán cao huyết áp, đừng hoảng sợ nhưng cũng đừng xem thường. Hãy nghĩ đơn giản: đây là lúc cơ thể gửi tín hiệu cảnh báo, và bạn còn cơ hội để "sửa chữa" trước khi quá muộn.
Làm theo chỉ dẫn của bác sĩ, uống thuốc đúng giờ nếu được kê đơn, tái khám đúng hẹn. Cao huyết áp hoàn toàn có thể kiểm soát tốt khi bạn nghiêm túc với điều trị và thay đổi lối sống.
Có một câu nói trong y học: "Prevention is better than cure" - phòng bệnh hơn chữa bệnh. Với cao huyết áp, câu nói này đúng hơn bao giờ hết.
Hôm nay là ngày tốt nhất để bạn bắt đầu quan tâm đến huyết áp của mình. Dù bạn 25, 30 hay 35 tuổi, đừng để tuổi trẻ trở thành lý do để chủ quan. Hãy nhớ: trái tim bạn đang làm việc không ngừng nghỉ từng giây từng phút - đã đến lúc bạn quan tâm đến nó nhiều hơn.
*Lưu ý: Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ để có lời khuyên phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn.
