Đề xuất khuyến khích thực hiện các giao dịch bất động sản thông qua trung tâm giao dịch hoặc phương thức điện tử được xem là bước tiến quan trọng nhằm thúc đẩy minh bạch hóa thị trường, tăng cường hiệu quả giám sát và từng bước hình thành thị trường nhà đất số hóa tại Việt Nam.
Dự thảo Nghị định gồm 6 chương, 47 điều, quy định cụ thể về việc xây dựng, quản lý, khai thác và cập nhật dữ liệu nhà ở, thị trường bất động sản. Theo đó, các giao dịch như mua bán, chuyển nhượng, cho thuê, thuê mua, thế chấp, góp vốn, chuyển đổi, thừa kế... sẽ phải được cập nhật đầy đủ vào hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia và đảm bảo tính công khai, minh bạch.
Bộ Xây dựng nhấn mạnh: “Nhà nước khuyến khích các giao dịch bất động sản được thực hiện qua sàn, trung tâm hoặc phương thức điện tử”, hướng tới quản lý hiện đại, hạn chế tình trạng mua bán tự phát và khó kiểm soát vốn đang phổ biến hiện nay.
 |
| Bộ Xây dựng khuyến khích giao dịch bất động sản trên môi trường số |
Hiện phần lớn giao dịch nhà đất tại Việt Nam vẫn diễn ra qua các sàn do doanh nghiệp tư nhân quản lý, tập trung ở thị trường sơ cấp – tức giao dịch giữa chủ đầu tư và người mua lần đầu. Trong khi đó, thị trường thứ cấp – giao dịch giữa cá nhân hoặc môi giới nhỏ lẻ – lại thiếu cơ chế kiểm chứng, dẫn đến nhiều rủi ro pháp lý, gian lận và tình trạng kê khai giá không đúng thực tế.
Để khắc phục, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Xây dựng phối hợp với các bộ, ngành nghiên cứu, thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất của Nhà nước, hoạt động theo mô hình công khai, có cơ chế giám sát và lưu trữ dữ liệu tập trung. Trung tâm này sẽ trở thành đầu mối cho mọi giao dịch mua bán, chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp, thừa kế…, đồng thời kết nối với hệ thống dữ liệu đất đai, công chứng, thuế để bảo đảm tính liên thông, tránh thất thu ngân sách và hạn chế trốn thuế thông qua khai giá thấp.
Đáng chú ý, đầu năm 2025, Bộ Xây dựng được giao nghiên cứu mô hình giao dịch nhà đất trực tuyến tương tự giao dịch chứng khoán, cho phép người dân thực hiện toàn bộ quy trình từ đăng ký, công chứng, nộp thuế đến sang tên ngay trên môi trường số. Đây là bước cụ thể hóa tiến trình chuyển đổi số trong lĩnh vực nhà ở và bất động sản, hướng tới mục tiêu người dân có thể “mua nhà, sang tên, nộp thuế chỉ bằng vài thao tác online”.
Theo kế hoạch, mô hình trung tâm giao dịch nhà đất trực tuyến sẽ được thí điểm giai đoạn 2026 – 2027, trước khi nhân rộng toàn quốc khi Nghị định chính thức có hiệu lực. Khi đó, mọi giao dịch bất động sản – dù là giữa cá nhân, tổ chức hay doanh nghiệp – sẽ được khuyến khích, và tiến tới bắt buộc, thực hiện qua trung tâm hoặc kênh điện tử.
Việc triển khai mô hình này được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao tính minh bạch, giảm tranh chấp, phòng chống rửa tiền và đầu cơ, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý có cơ sở dữ liệu đầy đủ, cập nhật kịp thời biến động thị trường.
Các chuyên gia nhận định, nếu được triển khai hiệu quả, đây sẽ là bước ngoặt trong quản lý thị trường bất động sản Việt Nam, tạo nền tảng dữ liệu minh bạch, hỗ trợ hoạch định chính sách chuẩn xác hơn, đồng thời nâng cao niềm tin của nhà đầu tư và người dân vào sự phát triển lành mạnh, bền vững của thị trường.
