Nhu cầu điện tăng mạnh, hệ thống chịu áp lực lớn
Tồng Công ty Điện lực Miền Nam cho biết: Trong 3 tháng đầu năm, nhu cầu sử dụng điện tại các tỉnh phía Nam tiếp tục duy trì mức tăng so với cùng kỳ năm 2025, tập trung chủ yếu tại các khu vực công nghiệp, dịch vụ và đô thị. Nhiều địa phương ghi nhận mức tăng cao như Tây Ninh (8,20%), Cà Mau (6,54%), Lâm Đồng (6,03%)… cho thấy nhu cầu điện phục vụ sản xuất công nghiệp, kinh doanh, dịch vụ và đời sống đang tăng rõ rệt. Bước sang đầu tháng 4/2026, nắng nóng xuất hiện sớm và kéo dài trên diện rộng, đặc biệt tại khu vực miền Đông Nam Bộ, nơi nhiệt độ nhiều ngày vượt 36°C. Điều kiện thời tiết khắc nghiệt khiến nhu cầu sử dụng các thiết bị làm mát tăng mạnh, kéo theo phụ tải điện tăng đột biến.
Thống kê cho thấy, ngày 8/4/2026, công suất cực đại toàn hệ thống của Tổng công ty Điện lực miền Nam đạt 11.115MW, tăng hơn 10,46% so với cùng kỳ năm trước. Sản lượng ngày lớn nhất Amax = 225,2 triệu kWh (ngày 15/4/2026), tăng 8,51% so với Amax năm 2025.
Tại TP. Hồ Chí Minh, mức tiêu thụ điện cũng liên tục lập đỉnh mới. Ngày 8/4, sản lượng điện đạt 190,69 triệu kWh, công suất đỉnh lên tới 9.107 MW, vượt kỷ lục năm 2025 hơn 6,6%.
Với mục tiêu tăng trưởng hai con số, cứ mỗi 1% GDP tăng thêm thì nhu cầu điện tăng tương ứng khoảng 1,2%–1,5%, có nghĩa là nhu cầu điện dự báo tăng 12–15% mỗi năm, điều này chưa từng có trong lịch sử điện lực Việt Nam. Đến năm 2030, tổng công suất nguồn điện phục vụ nhu cầu trong nước được quy hoạch khoảng 183.291 - 236.363 MW.
Vậy cần giải bài toán này như thế nào? Giải pháp nào có thể triển khai ngay lập tức, không chờ nhà máy mới xây xong, không chờ đường dây mới kéo đến? Và giải pháp tiết kiệm điện và điện mặt trời áp mái là giải pháp khả thi và hiệu quả nhanh nhất?
Tiết kiệm điện – Thông qua bình lưu trữ (BESS)
Trước áp lực cung ứng điện ngày càng lớn, ngày 30/3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg, đặt mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ trong năm 2026, đồng thời đẩy mạnh phát triển điện mặt trời mái nhà giai đoạn 2026–2030.
Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh nhu cầu điện tăng trưởng 12–15% mỗi năm để đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế, việc sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả không chỉ là giải pháp tình thế mà còn mang tính chiến lược lâu dài.
Ông Nguyễn Văn Minh – Tổng Biên tập Báo Công Thương cho biết: Mỗi một hộ dân tiết kiệm 1 kWh điện nghe có vẻ nhỏ. Nhưng nếu một triệu hộ gia đình cùng tiết kiệm 1 kWh trong giờ cao điểm, đó là 1.000 MW bằng sản lượng của một tổ máy nhiệt điện lớn.
Thực tế cho thấy, nhiều mô hình triển khai đã mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Một số hộ gia đình và doanh nghiệp có thể tiết kiệm từ hàng chục triệu đến hàng tỷ đồng chi phí điện mỗi năm nhờ đầu tư hệ thống điện mặt trời.
Thông qua việc lắp điện mặt trời áp mái và pin lưu trữ (BESS), dùng nguồn lưu trữ này để dùng vào giờ cao điểm từ 19h – 22h, mỗi hộ dân chỉ cần tiết kiệm được 1 kWh đã là con số lớn nhường nào.
Ông Minh cũng dẫn chứng: Một hộ gia đình tại Lạng Sơn lắp đặt hệ thống 92 kWp tiết kiệm 15–20 triệu đồng mỗi tháng. Một doanh nghiệp gỗ lắp 514 kWp với BESS tiết kiệm 1,5–1,6 tỷ đồng mỗi năm.
Việc lắp đặt điện mặt trời đi kèm với pin lưu trữ là giải pháp tối đa hiện nay. Nhưng xuất đầu tư và thời gian bao lâu thì hoàn vốn cũng là câu hỏi của đa phần người dân?
 |
| Nguyễn Thượng Quân - Tổng giám đốc Cổ phần Công nghệ Tích hợp Sao Nam |
Ông Nguyễn Thượng Quân - Tổng giám đốc Cổ phần Công nghệ Tích hợp Sao Nam cho biết: Với mức giá điện 6 bậc như hiện nay giải pháp người dân muốn dùng điện mặt trời áp mái hiệu quả thì nên dùng thêm bình lưu trữ BESS. Ông ví dụ nếu hộ dân có mức hóa đơn tiền điện 2,4 triệu đồng/tháng, Tổng tiêu thụ điện 720kWh/tháng. Hộ dân đó chỉ cần lắp điện mặt trời 6 kWp và bình 16 kWh, tạo sản lượng 720 kWh. Chi phí khoảng 100 triệu và hoàn vốn sau 42 tháng.
Thủ tục đơn giản, nhanh chóng - Chỉ cần thông báo với điện lực khi lắp đặt
Bên cạnh tiết kiệm điện, điện mặt trời áp mái được xác định là giải pháp quan trọng giúp giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia.
Theo số liệu cập nhật đến cuối năm 2025 của IRENA, tổng công suất điện mặt trời tại Việt Nam đạt hơn 19.000 MW, thuộc nhóm cao trong khu vực Đông Nam Á. Trong đó, điện mặt trời mái nhà tại khu công nghiệp đạt trên 3.200 MWp, nhiều hệ thống đã tích hợp lưu trữ năng lượng (BESS) với 25% hệ thống tích hợp pin lưu trữ (BESS).
Chỉ thị 10/CT-TTg đặt mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc trong năm 2026; trong các tháng cao điểm nắng nóng từ tháng 4 đến tháng 7, tiết kiệm tối thiểu 10% điện năng tiêu thụ, đồng thời phấn đấu hằng năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.
 |
| Ông Trịnh Quốc Vũ - Phó Cục trưởng Cục Điện lực phát biểu . (Ảnh T.H) |
Ông Trịnh Quốc Vũ - Phó Cục trưởng Cục Điện lực cho biết: Chúng tôi đang trình Thủ tướng Chính phủ, Bộ, ngành tháo gỡ những rào cản, vướng mắc để phát triển điện mặt trời mái nhà với quy mô lớn trong giai đoạn sắp tới. Nếu chúng ta có quyết tâm, có mục tiêu, chúng ta cần cơ chế phù hợp thì chúng ta sẽ đạt mục tiêu đề ra.
Ở góc độ đơn vị sản xuất kinh doanh trực tiếp, ông ông Bùi Trung Kiên - Phó Tổng giám đốc EVNHCMC cho biết: Hiện nay các cơ chế, quy định cho người dân lắp điện áp mái chúng tôi tuyên truyền rộng rãi trên các phương tiện và các app của ngành điện, app zalo. Chúng tôi phối hợp với Sở Công thương và các phường xã để tuyên truyền cho người dân hiểu về việc lắp đặt điện mái nhà. Chúng tôi cũng khẳng định việc lắp đặt điện mái nhà rất đơn giản, và nhanh chóng, các hộ dân chỉ cần thông báo với điện lực hoặc sở công thương để chúng tôi thống kế đưa vào hệ thống cơ sở dữ liệu, thông qua website của điện lực và dịch vụ công của Sở Công thương nên thủ tục được đánh giá nhanh gọn.
Ngoài ra, đối tượng thứ hai chúng tôi hướng đến là các tòa nhà công sở. Thành phố đang hoàn thiện các đề án lắp đặt cho các tòa nhà công sở và đang lấy ý kiến chủ trương đầu tư và xây dựng và đang tập hợp bản đồ điện mặt trời mái nhà qua đó hướng dẫn người dân lắp đặt sau này.
 |
| Ông Bùi Quốc Hoan - Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực miền Nam phát biểu. |
Ông Bùi Quốc Hoan - Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) chia sẻ: đối với địa bàn Miền Nam việc tự sản xuất, tự tiêu thụ theo NĐ 58 đã đầy đủ hành lang pháp lý để phát triển. Thời gian qua chúng đã lắp đặt NLMT được trên 1.500 hệ thống – 43MW tương đương với 1% điện năng thương phẩm. Với mục tiêu đặt ra là 3% chúng ta làm gấp 3 là giải được bài toán đó.
Về cơ chế chính sách, ngành điện đang xây dựng thêm nhiều cơ chế chính sách trong đó có cho hộ gia đình bán điện dư khi không sử dụng hết và ngành điện đang trình để có thể nới rộng chính sách mua vượt trên 20%, ông Hoan nhấn mạnh.
Việc tiết kiệm điện và tận dụng nguồn năng lượng tái tạo tại chỗ không chỉ góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện mà còn là bước đi cần thiết hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Để đảm bảo an ninh năng lượng trong giai đoạn tới, cần sự chung tay của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Trong đó, truyền thông đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi sử dụng điện.
