Ấn Độ nới điều kiện kiểm dịch, mở thêm dư địa cho sầu riêng Việt Nam

Theo báo cáo cập nhật các biện pháp an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS) từ ngày 1-15/5 do Văn phòng SPS Việt Nam công bố, Ấn Độ đang lấy ý kiến đối với dự thảo sửa đổi quy định kiểm dịch thực vật áp dụng với hàng nông sản nhập khẩu.

Đáng chú ý, sầu riêng Việt Nam được đề xuất không phải khai báo bổ sung trên Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật, đồng thời không áp dụng các điều kiện nhập khẩu đặc biệt. Đây được xem là tín hiệu tích cực đối với ngành hàng sầu riêng trong bối cảnh doanh nghiệp đang nỗ lực đa dạng hóa thị trường và giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Tuy nhiên, dự thảo hiện vẫn trong giai đoạn tham vấn và tiếp nhận ý kiến đến ngày 3/7/2026. Vì vậy, các doanh nghiệp xuất khẩu được khuyến nghị tiếp tục theo dõi sát diễn biến chính sách trước khi mở rộng kế hoạch thương mại quy mô lớn với thị trường này.

Ấn Độ hiện là quốc gia đông dân thứ hai thế giới, với nhu cầu tiêu thụ nông sản và trái cây nhiệt đới ngày càng gia tăng. Việc sầu riêng Việt Nam từng bước đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật để tiếp cận thị trường này được đánh giá là bước tiến quan trọng trong chiến lược mở rộng xuất khẩu.

Xuất khẩu sầu riêng tăng mạnh

Theo số liệu từ Cục Hải quan, xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam tiếp tục ghi nhận tăng trưởng mạnh trong những tháng đầu năm 2026, dù chưa bước vào cao điểm thu hoạch.

Riêng quý I/2026, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt khoảng 221,7 triệu USD, tăng tới 230% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng trưởng giá trị vượt tốc độ tăng sản lượng cho thấy ngành hàng này đang dần chuyển dịch sang hướng nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng thay vì chỉ mở rộng quy mô.

Một điểm sáng khác là sự bứt phá của sầu riêng đông lạnh. Nếu năm 2024, lượng xuất khẩu mặt hàng này mới đạt hơn 4.600 tấn thì đến năm 2025 đã tăng lên hơn 91.000 tấn, tương đương mức tăng gần 20 lần.

Bên cạnh Trung Quốc, sầu riêng Việt Nam cũng đang mở rộng hiện diện tại nhiều thị trường yêu cầu tiêu chuẩn cao. Xuất khẩu sang Hoa Kỳ tăng hơn 107%, Hàn Quốc tăng gần 262%, Australia tăng hơn 40% và Nhật Bản tăng gần 12% so với cùng kỳ năm 2025.

Áp lực chất lượng và thị trường vẫn hiện hữu

Dù ghi nhận tín hiệu tích cực, ngành sầu riêng vẫn đối mặt nhiều thách thức, đặc biệt là sự phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc - nơi hiện tiêu thụ khoảng 90% lượng sầu riêng tươi xuất khẩu của Việt Nam.

Theo phản ánh từ doanh nghiệp, chính sách kiểm soát nhập khẩu và hoạt động thu mua từ thị trường này thường xuyên thay đổi, khiến giá cả biến động mạnh. Ngoài ra, tình trạng sầu riêng nhiễm Cadimi hoặc tồn dư chất vàng O vượt ngưỡng tiếp tục là rào cản lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thông quan và giá bán.

Nguồn cung tăng nhanh trong khi thời điểm thu hoạch trùng với Thái Lan cũng tạo thêm áp lực cạnh tranh cho sầu riêng Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trước thực tế này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã yêu cầu các địa phương rà soát toàn diện hoạt động sản xuất, thu hoạch, sơ chế và đóng gói; đồng thời tăng cường quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và truy xuất nguồn gốc nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe từ các nước nhập khẩu.

Bộ cũng đề nghị các địa phương nâng cao năng lực kiểm nghiệm, đẩy nhanh tiến độ kiểm tra chất lượng nông sản xuất khẩu, tránh tình trạng ùn tắc kéo dài tại các khâu kiểm định.

Đối với các vùng có nguy cơ ô nhiễm Cadimi cao, cơ quan chuyên môn được yêu cầu tăng cường cảnh báo và hướng dẫn nông dân áp dụng quy trình canh tác phù hợp, kiểm soát chặt việc sử dụng phân bón, nguồn nước và hóa chất trong sản xuất nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm và duy trì năng lực cạnh tranh cho ngành hàng sầu riêng Việt Nam trên thị trường quốc tế.