10 sự kiện nổi bật của Bộ Tài nguyên và Môi trường năm 2024

1. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân để hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững và trung hòa các-bon.

Quyết liệt hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững và trung hòa các-bon.

Nghị quyết Trung ương 7 khóa XI về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường yêu cầu các cấp, các ngành nhận diện xu hướng phát triển mới. Các chiến lược, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đột phá cần được thực hiện hiệu quả trong quản lý, phát triển bền vững tài nguyên và môi trường, với tầm nhìn dài hạn. Các hướng đi bao gồm đầu tư vào chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế xanh, giảm phát thải các-bon, và xây dựng nền kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, cần thúc đẩy chuyển đổi năng lượng công bằng, sử dụng năng lượng sạch và tái tạo, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững và đạt mức phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Việc giải quyết hài hòa giữa phát triển kinh tế-xã hội và bảo vệ môi trường, sử dụng bền vững tài nguyên, cùng ứng phó với biến đổi khí hậu là một thách thức lớn, nhưng cũng là cơ hội để đất nước phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.

2. Luật Đất đai năm 2024 được thông qua và hiệu lực thi hành sớm, góp phần khơi thông nguồn lực đất đai - động lực quan trọng cho đất nước phát triển.

Luật Đất đai năm 2024 được Quốc hội thông qua.

Luật Đất đai năm 2024, được thông qua và có hiệu lực thi hành sớm, đóng vai trò quan trọng trong việc khơi thông nguồn lực đất đai, trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển của đất nước. Đây là một quyết sách thể hiện sự quyết tâm mạnh mẽ, với nhiều nội dung chính sách đột phá, nhằm thực hiện mục tiêu đổi mới và hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực và hiệu quả trong công tác quản lý và sử dụng đất.

Luật này bao quát toàn diện các lĩnh vực quản lý đất đai, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, đồng thời phát huy vai trò và trách nhiệm của chính quyền địa phương các cấp trong việc quản lý và sử dụng đất đai, góp phần tạo động lực đưa đất nước trở thành quốc gia có thu nhập cao.

3. Lần đầu tiên hoạt động địa chất được thể chế hóa bằng luật; tài nguyên địa chất, khoáng sản được quản trị theo chiến lược dài hạn, góp phần phát triển bền vững đất nước.

Lần đầu tiên hoạt động địa chất được thể chế hóa bằng luật; tài nguyên địa chất, khoáng sản theo chiến lược dài hạn.

Một trong những điểm nổi bật của Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024, vừa được Quốc hội thông qua, là việc đưa hoạt động địa chất và khoáng sản vào chiến lược quản lý dài hạn, hài hòa giữa lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường.

Trong đó, luật này đã cụ thể hóa việc bảo vệ tài nguyên địa chất như một phần quan trọng của hệ sinh thái, đồng thời nhấn mạnh vai trò của việc thăm dò, đánh giá tài nguyên địa chất không chỉ phục vụ khai thác mà còn đóng góp vào nghiên cứu khoa học, bảo tồn di sản địa chất và phòng chống thiên tai. Bên cạnh đó, luật cũng thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn trong hoạt động khai thác và chế biến khoáng sản, đồng thời tăng cường phân cấp cho chính quyền địa phương đi đôi với việc phân bổ nguồn lực hợp lý.

4. Ban hành Quy hoạch không gian biển quốc gia, tạo đà cho Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển và làm giàu từ biển.

Ban hành quy hoạch không gian biển quốc gia.

Lần đầu tiên, Quy hoạch không gian biển quốc gia được ban hành, đánh dấu một sự kiện chiến lược quan trọng trong quản lý và phát triển kinh tế biển của Việt Nam. Quy hoạch này cụ thể hóa các cam kết bảo vệ tài nguyên và môi trường biển, đồng thời thể hiện tầm nhìn dài hạn của Việt Nam trong việc xây dựng nền kinh tế biển xanh, bền vững và hiện đại.

Là một trong ba quy hoạch quốc gia trọng yếu, Quy hoạch không gian biển quốc gia có tính chất khung, tổng thể, tích hợp, đa ngành và linh hoạt. Quy hoạch đảm bảo tính thống nhất thông qua việc tích hợp các quy hoạch có liên quan, đồng thời huy động mọi nguồn lực để đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế và hội nhập về biển.

5. Việt Nam chính thức có kịch bản nguồn nước các lưu vực sông để quản lý theo mùa, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả, bảo đảm ninh nguồn nước quốc gia.

Việt Nam chính thức có kịch bản nguồn nước các lưu vực sông để quản lý theo mùa.

Kịch bản nguồn nước cho lưu vực sông Hồng - Thái Bình và lưu vực sông Cửu Long lần đầu tiên được xây dựng và công bố theo quy định của Luật Tài nguyên nước năm 2023.

Mục tiêu của việc này là hỗ trợ công tác điều hòa, phân phối tài nguyên nước trong các lưu vực sông, đánh giá hiện trạng nguồn nước, dự báo nhu cầu sử dụng và nhận định xu thế khí tượng thủy văn. Đây là cơ sở để các cơ quan, đơn vị xây dựng kế hoạch khai thác và sử dụng tài nguyên nước hợp lý, đồng thời cập nhật kịp thời kịch bản nguồn nước khi có những diễn biến bất thường.

Bên cạnh đó, lần đầu tiên, việc quản lý, khai thác và sử dụng tài nguyên nước ở các lưu vực sông được phân kỳ theo mùa và tiến tới việc số hóa quản lý nguồn tài nguyên nước quốc gia.

6. Công viên địa chất tăng về số lượng và đóng góp ngày càng lớn cho phát triển bền vững, phát triển xanh của đất nước.

Công viên địa chất - Cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang).

Cùng với Công viên địa chất toàn cầu cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang), Công viên địa chất toàn cầu Non Nước Cao Bằng và Công viên địa chất toàn cầu Đắk Nông, Công viên địa chất toàn cầu Lạng Sơn, với tổng diện tích hơn 4.842 km2, chiếm 58% diện tích của tỉnh Lạng Sơn, đã chính thức trở thành công viên địa chất toàn cầu thứ tư của Việt Nam. Sự kiện này không chỉ khẳng định sự độc đáo của các giá trị địa chất, văn hóa và sinh thái của Việt Nam mà còn làm nổi bật tầm quan trọng của việc bảo vệ và phát huy các tài nguyên thiên nhiên độc đáo này.

Việc công nhận Công viên địa chất toàn cầu Lạng Sơn mở ra nhiều cơ hội để quảng bá hình ảnh địa phương, thu hút du khách quốc tế và thúc đẩy hợp tác nghiên cứu khoa học về địa chất, bảo tồn đa dạng sinh học. Đồng thời, đây cũng là minh chứng rõ nét cho nỗ lực không ngừng của Việt Nam trong việc bảo tồn và phát huy di sản địa chất, khẳng định giá trị của tài nguyên thiên nhiên như một tài sản chung quý giá của nhân loại.

7. Việt Nam tiếp tục phát hiện nhiều loài động vật quý hiếm chưa từng có trên thế giới.

Phát hiện nhiều loài động vật quý hiếm chưa từng có trên thế giới.

Ngày 16/12, Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF) đã công bố báo cáo mới nhất về kết quả điều tra loài tại khu vực Tiểu vùng sông Mekong mở rộng. Đặc biệt, Việt Nam đã phát hiện 112 loài mới, quý hiếm, làm phong phú thêm sự đa dạng sinh học của quốc gia. Mặc dù mới được các nhà khoa học phát hiện, nhưng những loài sinh vật này đã tồn tại hàng thiên niên kỷ trong các hệ sinh thái độc đáo của khu vực, được ví như “ký ức về sự sống trên hành tinh của chúng ta”. Đây là một tin vui lớn đối với giới nghiên cứu và cộng đồng bảo tồn.

Phát hiện này không chỉ là một sự kiện quan trọng trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, mà còn là một lời nhắc nhở mạnh mẽ về trách nhiệm bảo tồn thiên nhiên. Trước áp lực phát triển và biến đổi khí hậu, việc bảo vệ các loài sinh vật quý hiếm và bảo tồn thiên nhiên càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Các hoạt động bảo tồn tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long chính là minh chứng rõ ràng cho việc chúng ta cần phải có những biện pháp kịp thời để gìn giữ những giá trị tự nhiên độc đáo.

Điều này mở ra cơ hội để Việt Nam nâng cao vị thế trên trường quốc tế về bảo tồn đa dạng sinh học. Việc phát hiện các loài đặc hữu quý hiếm không chỉ làm phong phú thêm kho tàng khoa học của nhân loại mà còn củng cố cam kết của Việt Nam trong việc phát triển bền vững. Đây là cơ hội để Việt Nam khẳng định vai trò trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản thiên nhiên, góp phần xây dựng một tương lai bền vững cho đất nước và thế giới.

8. Truyền thông chính sách, pháp luật tài nguyên và môi trường hướng đến địa phương, cơ sở được đẩy mạnh, mang lại hiệu quả tích cực trong thi hành pháp luật.

Truyền thông chính sách, pháp luật tài nguyên và môi trường hướng đến địa phương, từng cơ sở.

Năm 2024, công tác tuyên truyền về các chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước liên quan đến tài nguyên và môi trường đã được đẩy mạnh mạnh mẽ. Các cấp, các ngành từ trung ương đến địa phương đã tích cực vào cuộc trong việc xây dựng, triển khai và thực hiện các quy định pháp luật về đất đai, môi trường, tài nguyên nước, khoáng sản,... Điều này góp phần quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về tầm quan trọng của công tác quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Nhiều diễn đàn, hội nghị trực tuyến với hàng nghìn điểm cầu tại 63 tỉnh, thành phố đã được tổ chức, tạo nên sự kết nối chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương và chính quyền địa phương các cấp. Đây là những cuộc gặp gỡ, trao đổi quan trọng giúp tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai các chính sách tài nguyên và môi trường, đồng thời thúc đẩy việc thực hiện hiệu quả các quy định pháp luật vào thực tế đời sống.

9. Bùng nổ kết nối, chia sẻ dữ liệu tài nguyên và môi trường, phục vụ phát triển bền vững, chuyển đổi số của ngành.

Dữ liệu ngành tài nguyên môi trường và chuyển đổi số bùng nổ trong năm 2024.

Năm 2024 chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ trong công tác chia sẻ dữ liệu tài nguyên và môi trường, với gần 20,5 triệu giao dịch được thực hiện thông qua hơn 500 dịch vụ. Đặc biệt, công tác chuyển đổi số đã được đẩy mạnh, với việc hoàn thành kết nối và chia sẻ cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia về đất đai của 63/63 tỉnh, thành phố, và kết nối với 461/705 đơn vị cấp huyện, 6.198/10.599 đơn vị cấp xã với CSDL quốc gia về dân cư. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc cải cách hành chính và tạo ra nền tảng dữ liệu đồng bộ phục vụ cho công tác quản lý tài nguyên và môi trường.

Lần đầu tiên, việc kết nối và chia sẻ CSDL đất đai với CSDL quốc gia về dân cư đã được thực hiện tại một số địa phương như Bình Dương và Đồng Nai. Mô hình này không chỉ giúp cải thiện quy trình giải quyết thủ tục hành chính về cư trú, mà còn mở ra cơ hội để triển khai trên toàn quốc, nâng cao hiệu quả trong việc quản lý dân cư và tài nguyên đất đai, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện các chính sách liên quan đến phát triển đô thị, nhà ở và quản lý đất đai.

Bên cạnh đó, Trung tâm Dữ liệu vùng Đồng bằng sông Cửu Long đã được vận hành, tích hợp 16 nhóm dữ liệu chuyên ngành đặc thù như đất đai, nền địa lý, quy hoạch, nước sạch và thủy lợi. Hệ thống này kết nối với gần 2.000 trạm quan trắc môi trường, tạo ra một mạng lưới thông tin chuyên sâu và đồng bộ. Việc này không chỉ góp phần vào việc theo dõi và bảo vệ môi trường mà còn hỗ trợ việc quản lý tài nguyên hiệu quả, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững cho khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

10. Mặc dù đã có dự báo, cảnh báo sớm, kịp thời và chủ động ứng phó, song hiện tượng thiên tai dị thường, khốc liệt của cơn bão số 3 vẫn gây hậu quả rất nặng nề.

Bão số 3 (tên quốc tế là YAGI) đã diễn ra với cường độ mạnh mẽ, diễn biến nhanh chóng và phức tạp, vượt qua mọi kịch bản dự báo thông thường của các quốc gia trong khu vực. Mặc dù đã được cơ quan chức năng dự báo và cảnh báo sớm, giúp các địa phương và người dân chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại đến mức tối đa có thể, nhưng cơn bão vẫn gây ra những hậu quả vô cùng nghiêm trọng.

Đây là lời cảnh tỉnh sâu sắc về sự biến đổi ngày càng cực đoan của khí hậu, sức mạnh tàn phá của thiên nhiên, và tầm quan trọng sống còn của công tác dự báo, cảnh báo trong việc phòng, chống thiên tai, cũng như ứng phó với biến đổi khí hậu để giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản.

Trước những diễn biến phức tạp và khó lường của biến đổi khí hậu, thiên tai và thời tiết cực đoan, Việt Nam đã tiên phong trở thành một trong sáu quốc gia đầu tiên phê duyệt Kế hoạch quốc gia thích ứng với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021 - 2030, với tầm nhìn đến năm 2050. Đây là một bước tiến quan trọng của Việt Nam trong việc thực hiện mục tiêu thích ứng toàn cầu, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu của cả hệ thống tự nhiên, kinh tế, xã hội và cộng đồng trước thiên tai và biến đổi khí hậu.

Năm 2024 đánh dấu một năm đầy ấn tượng với các sự kiện nổi bật trong công tác quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường tại Việt Nam. Các sự kiện này không chỉ thể hiện nỗ lực của Bộ Tài nguyên và Môi trường trong việc thực hiện các cam kết quốc tế mà còn là bước tiến quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của đất nước.