10 quốc gia đề nghị EU rà soát cơ chế định giá carbon mới đối với nhiên liệu

10 quốc gia đề nghị EU rà soát cơ chế định giá carbon mới đối với nhiên liệu

Mười quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU), gồm Italy, Ba Lan, Bulgaria, Cyprus, Cộng hòa Séc, Estonia, Hy Lạp, Hungary, Romania và Slovakia, đã đồng loạt kêu gọi Ủy ban châu Âu (EC) xem xét lại cơ chế định giá carbon mới đối với nhiên liệu (ETS2) trong quá trình sửa đổi Hệ thống mua bán phát thải của EU (EU ETS).

Đề xuất được đưa ra trước thời điểm EC dự kiến công bố gói sửa đổi EU ETS vào ngày 17/7. Theo kế hoạch, hệ thống này sẽ tiếp tục là công cụ cốt lõi trong chính sách khí hậu của EU, yêu cầu các nhà máy điện, cơ sở công nghiệp, doanh nghiệp vận tải biển, hãng hàng không và nhiều lĩnh vực khác phải trả chi phí tương ứng với lượng khí CO₂ phát thải.

Trong tuyên bố chung gửi EC, 10 quốc gia cho rằng đợt rà soát lần này là thời điểm phù hợp để đánh giá lại cơ chế ETS2 - chính sách dự kiến áp dụng từ năm 2028 đối với nhiên liệu sử dụng trong sưởi ấm và giao thông vận tải.

Các nước cho rằng trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị còn nhiều biến động, việc triển khai thêm một cơ chế định giá carbon mới có thể làm gia tăng gánh nặng chi phí đối với người dân và doanh nghiệp, vì vậy cần được xem xét thận trọng trước khi áp dụng.

Bên cạnh đó, nhóm quốc gia này cũng đề xuất EU mở rộng việc cấp hạn ngạch phát thải CO₂ miễn phí mà không kèm theo các điều kiện bổ sung. Quan điểm này khác với đề xuất của Ủy ban châu Âu, vốn chỉ muốn cấp thêm hạn ngạch miễn phí cho những doanh nghiệp cam kết đầu tư vào quá trình giảm phát thải và chuyển đổi xanh.

Trước đó, do lo ngại ETS2 có thể làm tăng chi phí sinh hoạt và nhiên liệu, EU đã quyết định lùi thời điểm triển khai cơ chế này thêm một năm so với kế hoạch ban đầu. Tuy nhiên, Ủy ban châu Âu vẫn khẳng định chưa có chủ trương tiếp tục trì hoãn, nhằm tạo sự ổn định chính sách và giúp doanh nghiệp chủ động chuẩn bị.

Theo giới quan sát, mặc dù EC giữ quan điểm duy trì lộ trình triển khai ETS2, các chính phủ thành viên và Nghị viện châu Âu vẫn có thể đề xuất điều chỉnh trong quá trình đàm phán dự thảo sửa đổi. Với số phiếu hiện có trong cơ chế biểu quyết của EU, 10 quốc gia ký tuyên bố đủ khả năng hình thành "thiểu số ngăn chặn" (blocking minority) đối với một số nội dung nếu thống nhất quan điểm.

EU ETS hiện là công cụ quan trọng nhất trong chính sách giảm phát thải của Liên minh châu Âu, tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch thông qua cơ chế mua bán hạn ngạch phát thải. Việc sửa đổi hệ thống này nhằm đồng bộ với mục tiêu cắt giảm 90% lượng phát thải khí nhà kính vào năm 2040, đồng thời cân bằng giữa yêu cầu chuyển đổi xanh và sức cạnh tranh của nền kinh tế châu Âu.