Từ thiết bị quen thuộc đến bi kịch xảy ra trong tích tắc
Ngày 3/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Đà Nẵng cho biết đã tạm giữ tài xế và chủ phương tiện liên quan đến vụ cháy ô tô tại cây xăng Petrolimex (xã Thăng Điền) khiến 2 người tử vong.
Theo thông tin ban đầu, tại thời điểm xảy ra vụ việc, trong cốp xe có chứa khoảng 20–25 khối pin loại 24V cùng 9 bình ắc quy – tất cả đều đã được sạc đầy.
 |
| Vụ cháy ô tô xảy ra tại cây xăng tại Đà Nẵng khiến 2 thiếu niên tử vong. Cơ quan chức năng xác định ngọn lửa xuất phát vụ nổ sau cốp xe có chứa khoảng 20-25 khối pin loại 24V cùng 9 bình ắc quy xe điện đồ chơi trẻ em |
Tại cơ quan công an, tài xế khai nhận do hoảng loạn nên không kịp xử lý tình huống, không mở cửa cứu các nạn nhân. Tuy nhiên, yếu tố then chốt được xác định là nguồn hàng hóa đặc biệt nguy hiểm được vận chuyển trong điều kiện không đảm bảo an toàn, lại xuất hiện tại khu vực có nguy cơ cháy nổ cao như cây xăng.
Theo Đại tá Nguyễn Hà Lai, Phó Giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Đà Nẵng, tài xế là người lái hộ cho chủ xe. Số pin, ắc quy trên xe cũng không thuộc sở hữu của người này. Tuy nhiên, tài xế và chủ xe đã vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy và có thể sẽ bị xử lý hình sự.
"Việc vận chuyển số lượng lớn pin và ắc quy vào khu vực cây xăng là hành vi vi phạm nghiêm trọng quy định về phòng cháy, chữa cháy", đại tá Nguyễn Hà Lai khẳng định.
Một vụ việc – nhiều tầng trách nhiệm
Dưới góc độ pháp lý, các chuyên gia cho rằng đây không chỉ là tai nạn, mà là tình huống có dấu hiệu vi phạm quy định về an toàn và phòng cháy chữa cháy, với nhiều chủ thể liên quan.
 |
| Nhìn vụ cháy phát ra từ sau cốp xe tại cây xăng có thể khẵn định tác nhân gây ra là do quá trình xe ô tô di chuyển xảy ra va đập cơ học làm hỏng cấu trúc bên trong kích hoạt ở nhiệt độ môi trường cao. |
Thứ nhất, tài xế – người trực tiếp điều khiển phương tiện – có nghĩa vụ đảm bảo an toàn khi vận hành, bao gồm cả việc xử lý tình huống khẩn cấp.
Thứ hai, chủ phương tiện – chịu trách nhiệm về việc cho phép vận chuyển hàng hóa, đặc biệt nếu đó là vật liệu có nguy cơ cháy nổ.
Thứ ba, chủ sở hữu lô pin – có thể bị xem xét trách nhiệm nếu sản phẩm không đảm bảo tiêu chuẩn an toàn hoặc được đóng gói, vận chuyển sai quy định.
Thứ tư, cơ chế quản lý – đặt ra câu hỏi về hiệu quả kiểm soát đối với hàng hóa nguy hiểm đang lưu thông trên thị trường.
Theo nhận định của cơ quan chức năng, việc vận chuyển pin và ắc quy số lượng lớn vào khu vực cây xăng là hành vi vi phạm nghiêm trọng, có thể bị xử lý hình sự tùy theo mức độ hậu quả.
Các chuyên gia nhấn mạnh: bản thân pin lithium-ion không phải là “thủ phạm”, mà rủi ro lớn nhất nằm ở cách con người sử dụng và quản lý.
Trong bối cảnh xe điện, thiết bị điện tử và các hệ thống lưu trữ năng lượng ngày càng phổ biến, việc vận chuyển, lưu trữ và sử dụng pin cần được kiểm soát chặt chẽ hơn.
Từ vụ việc này, nhiều vấn đề chính sách được đặt ra: Có cần xếp pin lithium-ion vào nhóm hàng hóa nguy hiểm khi vận chuyển đại trà? Quy chuẩn đóng gói, vận chuyển pin rời đã đủ rõ ràng và được thực thi hiệu quả chưa? Người dân đã được hướng dẫn đầy đủ về rủi ro khi sử dụng pin hay chưa?
Nếu không có những điều chỉnh kịp thời, các sự cố tương tự hoàn toàn có thể tái diễn, đặc biệt trong bối cảnh năng lượng điện hóa đang phát triển nhanh.
Không chỉ là một vụ cháy – mà là cảnh báo hệ thống
Qua trao đổi với PV Tạp chí DNHN, ông Nguyễn Văn Vĩnh - kỹ sư có nhiều năm làm trong lĩnh vực này tại Đà Nẵng cho biết: Cấu tạo của pin Lithium gồm các vật liệu hoạt tính mạnh như Lithium, các hợp chất kim loại chứa Cobalt và cực âm từ Graphite, cùng với chất điện phân hữu cơ dễ bay hơi.
Trong điều kiện bình thường, các phản ứng hóa học bên trong được kiểm soát chặt chẽ, tạo ra dòng điện ổn định. Nhưng khi mất kiểm soát, chính nguồn năng lượng này lại trở thành mối nguy hiểm nhất của pin lithium-ion là hiện tượng mất ổn định nhiệt (thermal runaway). “Thermal runaway” – phản ứng dây chuyền chết người.
Ông Vĩnh cho biết thêm, pin lithium-ion hoạt động dựa trên phản ứng điện hóa giữa các vật liệu có mật độ năng lượng cao như Lithium, Cobalt và Graphite.
 |
| Những chiếc xe điện mà chúng ta nhìn thấy trẻ con hay chơi tại các địa điểm công cộng không đơn thuần là thiết bị – mà là một “hệ thống năng lượng nén” ngay trong đời sống hàng ngày. |
Trong điều kiện bình thường, hệ thống vận hành ổn định nhờ cơ chế kiểm soát dòng điện và nhiệt độ. Tuy nhiên, khi xảy ra sự cố, pin có thể bước vào trạng thái nguy hiểm gọi là thermal runaway. Nhiệt tăng cục bộ → phân hủy điện phân sinh khí dễ cháy. Giải phóng oxy nội tại, phản ứng dây chuyền tự khuếch đại cháy lan nhanh, khó kiểm soát, đặc biệt trong không gian kín.
Đặc biệt, khác với các vật liệu cháy thông thường, pin lithium-ion có thể tự duy trì quá trình cháy mà không cần oxy từ môi trường bên ngoài, khiến việc dập lửa trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Trong khi đó, hạ tầng an toàn – từ tiêu chuẩn kỹ thuật, kiểm định đến nhận thức người dùng – chưa theo kịp tốc độ phát triển.
Vụ cháy xe tại cây xăng ở Đà Nẵng cho thấy một thực tế: khi công nghệ trở nên phổ biến, rủi ro cũng lan rộng theo cấp số nhân nếu thiếu kiểm soát.
Một thiết bị quen thuộc có thể trở thành nguồn gây thảm họa – không phải vì bản thân công nghệ, mà vì sự chủ quan trong sử dụng và những khoảng trống trong quản lý.
Bi kịch này, vì thế, không chỉ cần được điều tra đến cùng, mà còn cần được nhìn nhận như một lời cảnh báo để thay đổi cách tiếp cận với các rủi ro mới trong xã hội.
