Vì sao cần giữ lại cơ quan thanh tra của Bộ Công an, Quân đội và Ngân hàng Nhà nước?

Vì sao cần giữ lại cơ quan thanh tra của Bộ Công an, Quân đội và Ngân hàng Nhà nước? Tổng Thanh tra Chính phủ Đoàn Hồng Phong giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. ẢNh LĐO

Ngày 22/5, tại phiên thảo luận về dự án Luật Thanh tra (sửa đổi), nhiều đại biểu Quốc hội đã đưa ra ý kiến về việc có nên tiếp tục duy trì cơ quan thanh tra tại một số bộ ngành đặc thù như Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và Ngân hàng Nhà nước. Trước những băn khoăn này, Tổng Thanh tra Chính phủ Đoàn Hồng Phong đã có phần giải trình rõ ràng, nêu bật 3 lý do cốt lõi cho việc giữ lại tổ chức thanh tra tại ba đơn vị trên.

Thứ nhất, chủ trương nhất quán từ Trung ương

Theo ông Đoàn Hồng Phong, việc tiếp tục duy trì các cơ quan thanh tra thuộc Bộ Công an, Quân đội và Ngân hàng Nhà nước là phù hợp với Kết luận số 134 của Bộ Chính trị và Ban Bí thư. Kết luận này không hề đề cập đến việc chấm dứt hoạt động của các cơ quan thanh tra thuộc các ngành đặc thù.

Điều này cho thấy, chủ trương của Đảng là nhất quán, coi việc thanh tra trong các lĩnh vực đặc biệt này là cần thiết và vẫn giữ vai trò quan trọng trong hệ thống giám sát, kiểm tra của Nhà nước.

Thứ hai, nguyên tắc kế thừa và tính ổn định của pháp luật

Lý do thứ hai được nêu ra là sự kế thừa hợp lý từ Luật Thanh tra năm 2022, vốn đã quy định rõ tổ chức thanh tra trong các bộ, ngành này. Hiện tại, các đơn vị thanh tra trong Bộ Công an, Quân đội và Ngân hàng Nhà nước đang vận hành ổn định, đảm bảo nhiệm vụ chuyên môn theo đúng chức năng, quyền hạn được giao.

Với tinh thần ổn định thể chế, tránh xáo trộn tổ chức và vận hành của hệ thống thanh tra, việc duy trì mô hình hiện hành là hoàn toàn hợp lý. Nếu bỏ cơ quan thanh tra trong các lĩnh vực này, sẽ nảy sinh khoảng trống pháp lý và quản lý, đặc biệt trong bối cảnh các lĩnh vực này có tính chất đặc thù, phức tạp và nhạy cảm cao.

Thứ ba, phù hợp với mô hình ngành dọc và tính đặc thù

Cả ba cơ quan nêu trên đều thuộc mô hình tổ chức ngành dọc, có hệ thống quản lý nội bộ chặt chẽ và nhiệm vụ chuyên biệt. Thanh tra trong Công an và Quân đội không chỉ là hoạt động giám sát thông thường mà còn gắn liền với bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, quản lý quân sự nội bộ, và đảm bảo an toàn tài chính - tiền tệ quốc gia trong trường hợp của Ngân hàng Nhà nước.

Chính vì tính bảo mật, chuyên môn sâu và yêu cầu nghiệp vụ cao, việc kiểm tra chuyên ngành không thể thay thế hoàn toàn vai trò của các cơ quan thanh tra chuyên trách trong những lĩnh vực này.

Bên cạnh việc bảo vệ mô hình thanh tra đặc thù, dự thảo Luật Thanh tra (sửa đổi) cũng đưa ra nhiều điểm mới nhằm giảm thiểu chồng chéo, trùng lắp giữa thanh tra, kiểm toán và các hình thức giám sát khác.

Một trong những điểm nhấn là quy định: khi phát hiện có nội dung trùng lặp giữa thanh tra và kiểm toán, các cơ quan có trách nhiệm phối hợp xử lý, đảm bảo một đối tượng chỉ bị kiểm tra, thanh tra bởi một cơ quan duy nhất tại một thời điểm.

Dự thảo luật cũng đề xuất một số cải tiến như: bỏ cụm từ “ngày làm việc” để rút gọn thành “ngày”, đồng thời bổ sung cơ chế TTCP gửi kế hoạch thanh tra hằng năm cho địa phương, giúp xây dựng kế hoạch thanh tra tỉnh không bị chồng chéo.

Ngoài ra, kinh phí hoạt động thanh tra tiếp tục được quy định kế thừa từ Luật Thanh tra năm 2022 – các cơ quan thanh tra được trích một phần từ khoản thu hồi sau khi nộp ngân sách. Đây là cơ chế tài chính hợp lý, đảm bảo hiệu quả giám sát mà không tạo gánh nặng ngân sách.

Việc giữ lại cơ quan thanh tra tại Bộ Công an, Quân đội và Ngân hàng Nhà nước là quyết định đúng đắn, được căn cứ trên chủ trương của Trung ương, tính ổn định của luật pháp và đặc thù quản lý ngành. Trong bối cảnh hiện nay, đây là bước đi thận trọng, đồng thời đảm bảo nguyên tắc phân quyền rõ ràng, tăng hiệu quả giám sát và góp phần xây dựng một Nhà nước pháp quyền liêm chính, minh bạch.