Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa đưa ra những góp ý quan trọng đối với Dự thảo Đề nghị xây dựng Luật Thương mại điện tử của Bộ Công Thương, nhằm bảo vệ quyền lợi của người bán nhỏ lẻ trên các nền tảng thương mại điện tử (TMĐT).
Theo VCCI, năm 2024 có khoảng 650.000 gian hàng trực tuyến trên các sàn TMĐT có phát sinh đơn hàng. Tuy nhiên, phần lớn người bán trên các nền tảng này là hộ kinh doanh và cá nhân nhỏ lẻ, đối diện với nhiều thách thức khi hoạt động trên các sàn TMĐT. Không giống như mối quan hệ giữa các thương nhân theo Luật Thương mại, nơi các bên có thể tự do thỏa thuận và đạt được sự bình đẳng trong giao dịch, các nhà bán hàng nhỏ thường rơi vào thế yếu trước các nền tảng TMĐT.
Điều này có thể dẫn đến tình trạng bị áp đặt các chính sách bất lợi, mất khả năng thương lượng, đột ngột thay đổi điều khoản, thậm chí bị đình chỉ hoặc cấm bán mà không có lý do rõ ràng. Theo VCCI, những bất cập này khiến người bán nhỏ lẻ rơi vào thế bị động, ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh doanh và dần làm giảm động lực tham gia thị trường TMĐT.
 |
| VCCI: Cần có chính sách bảo vệ quyền lợi của người bán hàng qua thương mại điện tử |
Trong giai đoạn đầu thâm nhập thị trường, các sàn TMĐT thường đưa ra nhiều ưu đãi để thu hút người bán và người tiêu dùng. Tuy nhiên, khi thị trường dần định hình, chính sách của các nền tảng cũng có sự thay đổi, tạo ra áp lực lớn hơn đối với các nhà bán hàng nhỏ. Báo cáo Toàn cảnh thị trường sàn bán lẻ trực tuyến 2024 do Metric công bố cho thấy, tổng doanh số của năm sàn TMĐT phổ biến nhất tại Việt Nam, gồm Shopee, Lazada, TikTok Shop, Tiki và Sendo, đạt 318.900 tỉ đồng, tăng 37,36% so với năm 2023. Tuy nhiên, số lượng cửa hàng phát sinh đơn hàng lại giảm 20,25%, tương đương 165.000 cửa hàng rời bỏ thị trường TMĐT. Trong khi đó, Shopee ghi nhận thêm 31.500 nhà bán hàng nước ngoài, làm gia tăng áp lực cạnh tranh đối với doanh nghiệp trong nước. Lý do chính khiến nhiều nhà bán hàng rời bỏ TMĐT được cho là xuất phát từ sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt, khiến các hộ kinh doanh nhỏ lẻ khó duy trì hoạt động nếu không có chiến lược kinh doanh rõ ràng và khả năng vận hành hiệu quả.
Trước thực trạng này, VCCI đề nghị Bộ Công Thương xem xét bổ sung chính sách bảo vệ quyền lợi của người bán trên các nền tảng TMĐT, đảm bảo sự minh bạch và công bằng trong hoạt động kinh doanh. Theo đó, các quy định cần tập trung vào việc tăng cường tính minh bạch, trong đó các sàn TMĐT cần công khai rõ ràng các điều khoản và chính sách áp dụng đối với người bán, tránh thay đổi đột ngột gây bất lợi. Đồng thời, cần đảm bảo khả năng tiếp cận dữ liệu kinh doanh, giúp người bán có quyền truy cập thông tin liên quan đến hoạt động kinh doanh của mình để đưa ra quyết định phù hợp. Bên cạnh đó, việc củng cố quyền tự do thương lượng cũng rất quan trọng, giúp người bán tránh khỏi những ràng buộc bất hợp lý từ nền tảng, tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng. Theo VCCI, việc thiết lập các quy định phù hợp sẽ giúp thị trường TMĐT phát triển bền vững, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh nhỏ tiếp tục tham gia, đóng góp vào nền kinh tế số của Việt Nam.
