Vài năm sau, câu hỏi đó không chỉ có lời đáp, mà còn trở thành nền móng cho ElevenLabs, một startup từ Ba Lan vươn lên định giá hàng tỷ USD, góp mặt trong các bảng xếp hạng danh giá như Forbes AI 50, Cloud 100 và đưa nhà sáng lập của mình vào danh sách 30 Under 30 châu Âu. Nhưng phía sau tốc độ tăng trưởng ấy không phải là một “câu chuyện công nghệ”, mà là một cách nghĩ rất khác về con người, về tổ chức và tư duy về việc làm đúng một thứ đến tận cùng.
 |
| Kỳ lân AI ElevenLabs đang đầu tư 1 tỷ USD để khôi phục một triệu giọng nói. |
Doanh nghiệp không bắt đầu từ tham vọng lớn, mà từ một trải nghiệm rất nhỏ
Không có giấc mơ to tát thay đổi thế giới, cũng không bắt đầu từ phòng thí nghiệm công nghệ cao, hành trình của Mati Staniszewski khởi đầu bằng một cảm giác rất đời: sự khó chịu. Những bộ phim được lồng tiếng thiếu cảm xúc, sai nhịp điệu, khiến trải nghiệm cảm xúc của anh bị phá vỡ hoàn toàn.
Nhưng thay vì chấp nhận điều đó như một “chuyện bình thường”, anh dừng lại ở một câu hỏi: tại sao công nghệ AI có thể tạo ra hình ảnh, viết văn bản, nhưng giọng nói vẫn chưa chạm đến cảm xúc con người?
Câu hỏi ấy dẫn đến một hướng đi khác biệt. ElevenLabs không cố làm cho giọng nói “rõ hơn” hay “mượt hơn”. Họ tập trung vào điều khó nhất: khiến giọng nói có tính chân thật, có nhịp điệu, có sự ngập ngừng rất “người”. Khi công nghệ bắt đầu khiến người nghe phải phân vân giữa thật và giả, ElevenLabs đã bước qua ranh giới của một sản phẩm thú vị để trở thành nền tảng có thể thay đổi cách con người thưởng thức nội dung.
Mô hình quản trị “lạ”: Một công ty nhỏ vận hành như nhiều startup cùng lúc
Nếu nhìn từ bên ngoài, ElevenLabs là một công ty AI tăng trưởng nhanh. Nhưng bên trong, mô hình quản trị được thiết kế theo cách mà nhiều doanh nghiệp lớn phải học hỏi.
Thay vì xây dựng bộ máy phân cấp phức tạp, Mati tổ chức công ty thành những nhóm rất nhỏ, mỗi nhóm vận hành gần như một startup độc lập. Ở đó, không có nhiều lớp quản lý, không có quy trình rườm rà, cũng không có những cuộc họp kéo dài vô tận, mất thời gian và năng lượng.
Mỗi nhóm có quyền tự chủ cao, được thử nghiệm, sai và điều chỉnh với tốc độ nhanh nhất có thể. Quản trị theo mục tiêu và chất lượng, doanh nghiệp của anh không quản trị theo thời gian hay áp lực số lượng.
Chính cấu trúc này giúp ElevenLabs giữ được điều mà nhiều công ty đánh mất khi trở thành “người khổng lồ”: tốc độ. Trong một lĩnh vực mà công nghệ thay đổi từng tháng, thậm chí từng tuần, khả năng ra quyết định nhanh không còn là lợi thế, mà là điều kiện để tồn tại. “Cá nhanh sẽ nuốt cá chậm”.
 |
| Tỷ phú Mati Staniszewski vẫn ngồi phỏng vấn để tìm đội ngũ nhân sự tinh hoa cho mình. |
CEO trực tiếp tuyển dụng để tìm người giải được bài toán thực tế
Một trong những điểm khác biệt rõ nhất của ElevenLabs nằm ở cách họ nhìn nhận con người. Trong khi nhiều công ty công nghệ vẫn dựa vào hồ sơ, bằng cấp hay kinh nghiệm tại các tập đoàn lớn, Mati Staniszewski lại đi theo hướng ngược lại. Anh không tìm “ứng viên đẹp”, hồ sơ liệt kê nhiều thành tựu, mà tìm người giải quyết được vấn đề.
Điều đó mở ra một cách tiếp cận rất khác: nhân tài có thể đến từ bất cứ đâu. Có những người xuất phát từ những công việc rất bình thường, nhưng lại trở thành những mắt xích quan trọng trong quá trình phát triển sản phẩm. Ở đây, giá trị của một con người không nằm ở quá khứ họ từng làm gì, mà nằm ở khả năng họ có thể tạo ra điều gì tiếp theo và xử lý được nỗi đau của thị trường mà chưa ai làm tốt.
Do vậy, CEO Mati Staniszewski vẫn ngồi phỏng vấn vì anh hiểu cái giá của việc tuyển sai người sẽ gây thiệt hại thế nào cho doanh nghiệp, đặc biệt là các startup những giai đoạn đầu thách thức.
Khi một công ty tăng trưởng nhanh, việc tuyển dụng thường được giao lại bộ phận nhân sự thực hiện. Nhưng tại ElevenLabs, Tổng giám đốc vẫn giữ vai trò trực tiếp trong quá trình này.
Không phải vì thiếu niềm tin, mà vì CEO Mati hiểu rất rõ hệ quả của một quyết định sai. Trong một tổ chức tinh gọn, mỗi cá nhân đều có ảnh hưởng lớn. Một người không phù hợp có thể làm chậm cả một nhóm, thậm chí kéo lùi cả tiến độ sản phẩm. Năng lượng có tính lây nhiễm. Anh cho rằng cần tìm người có hệ năng lượng phù hợp với những năng lượng của doanh nghiệp. Đó là năng lượng tích cực, sáng tạo, trách nhiệm và tốc độ của đội ngũ tinh hoa.
Tư duy ngược: không cần nhiều người, chỉ cần người “chất”
ElevenLabs không tuyển người để lấp chỗ trống. Họ chỉ tuyển khi thực sự cần và khi tuyển là phải đúng ngay từ đầu. Trong khi nhiều doanh nghiệp coi việc mở rộng đội ngũ là dấu hiệu của tăng trưởng, Mati Staniszewski lại tập trung vào một yếu tố khác: mật độ nhân tài. Ít người hơn giúp công ty linh hoạt hơn. Gọn hơn giúp ra quyết định nhanh hơn. Và khi mọi mắt xích đều mạnh, toàn bộ hệ thống sẽ vận hành với hiệu suất cao hơn. Khi đó đội ngũ tinh hoa được anh ủy quyền hoàn toàn để họ được tỏa sáng.
Trong một thế giới mà công nghệ có thể bị sao chép rất nhanh, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở sản phẩm, mà nằm ở cách tổ chức con người. ElevenLabs đã thành công từ chính tư duy quản trị, tuyển dụng nhân tài và tập trung vào xử lý “nỗi đau, vấn đề” của xã hội. Nhưng điều tạo nên khác biệt không nằm ở câu hỏi đó, mà ở cách họ theo đuổi câu trả lời. Họ không làm nhiều hơn người khác. Họ chỉ làm đúng một việc và làm đến mức tốt nhất có thể. Chiến lược tập trung năng lực lõi để bứt phá.
