Từ 1/3, siết kiểm định khí thải ô tô trên toàn quốc

Từ 1/3, siết kiểm định khí thải ô tô trên toàn quốc

Xe đời cũ, xe tải và xe đầu kéo chịu tác động mạnh

Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, từ 1/3, các mức tiêu chuẩn khí thải áp dụng theo năm sản xuất phương tiện gồm:

• Ô tô sản xuất trước năm 1999: đạt mức 1 (tương đương Euro 1)

• Ô tô sản xuất từ 1999 – 2016: áp dụng mức 2 (Euro 2)

• Ô tô sản xuất từ 2017 – 2021: áp dụng mức 3 (Euro 3)

• Ô tô sản xuất từ năm 2022: áp dụng mức 4 (Euro 4)

Việc nâng tiêu chuẩn khí thải đi kèm với quy trình kiểm tra chặt chẽ hơn nhằm xác định chính xác mức phát thải, phục vụ mục tiêu bảo vệ môi trường và giảm ô nhiễm không khí đô thị.

Đại diện Cục Đăng kiểm cho biết nhóm phương tiện chịu tác động lớn nhất là xe đời cũ, xe tải, xe đầu kéo. Tuy nhiên, các xe con và xe du lịch nếu không được bảo dưỡng đúng cách cũng có nguy cơ không đạt chuẩn.

Với phương pháp mới, quy trình kiểm tra khí thải được thiết kế chi tiết và khắt khe hơn so với trước.

Đối với xe chạy xăng, ngoài đo khí thải ở tốc độ không tải thấp như trước, phương tiện phải đo thêm ở tốc độ không tải cao. Kết quả đánh giá chính thức sẽ lấy giá trị CO và HC cao hơn giữa hai lần đo.

Với xe sử dụng dầu diesel, việc kiểm tra yêu cầu đo tối thiểu 3 lần hợp lệ, ghi nhận độ khói khí thải (HSU), tốc độ cầm chừng và tốc độ tối đa của động cơ. Thời gian đạp ga để đạt mức đo tiêu chuẩn cũng được rút ngắn theo chuẩn quốc tế, không quá 1 giây, thay vì kéo dài 2–5 giây như trước.

Theo cơ quan đăng kiểm, trước đây việc kiểm tra khí thải chỉ mất 2–3 phút và chưa phản ánh đúng mức độ phát thải thực tế. Quy trình mới yêu cầu đánh giá trong điều kiện nghiêm ngặt hơn, giúp xác định chính xác tình trạng phát thải của phương tiện.

Điều này đồng nghĩa phương tiện phải được chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi đăng kiểm. Chủ xe cần thực hiện các bước như:

• Thay dầu, thay lọc gió

• Vệ sinh buồng đốt

• Kiểm tra vòi phun, bơm cao áp

• Kiểm tra hệ thống xử lý khí thải, cảm biến ô xy

• Sử dụng nhiên liệu, dầu bôi trơn đúng tiêu chuẩn

Nếu phương tiện không được bảo dưỡng định kỳ hoặc sử dụng nhiên liệu kém chất lượng, nguy cơ không đạt tiêu chuẩn khí thải sẽ cao hơn, kể cả với xe đạt chuẩn Euro 4.

Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết việc kiểm định khắt khe hơn sẽ kéo dài thời gian kiểm tra khí thải. Thời gian kiểm tra động cơ phát thải có thể tăng lên 5–7 phút, thậm chí 10 phút với một số trường hợp.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý nhận định nguy cơ quá tải không lớn do vẫn sử dụng dây chuyền kiểm định hiện hữu. Nếu các trung tâm đăng kiểm tổ chức quy trình khoa học, từ khâu kiểm tra tổng quát đến kiểm tra động cơ, sẽ hạn chế tình trạng ùn tắc.

Từ trước Tết Nguyên đán 2026, Cục Đăng kiểm đã yêu cầu các trung tâm chủ động chuẩn bị nhân lực, tập huấn nghiệp vụ và niêm yết công khai quy trình kiểm định mới để người dân và doanh nghiệp nắm rõ.

Động thái này cũng nhằm khắc phục tình trạng một số cơ sở trước đây thực hiện kiểm định chưa đúng quy trình, dẫn đến kết quả kiểm tra thiếu chính xác.

Theo thống kê sơ bộ, khi áp dụng các mức khí thải từ mức 1 đến mức 3, tỷ lệ xe không đạt chỉ khoảng 3–9% tùy loại. Tuy nhiên, với mức 4 và mức 5, tỷ lệ phương tiện không đạt cao hơn đáng kể.

Cụ thể:

• Xe sản xuất giai đoạn 2017–2021 không đạt mức 4: trên 16%

• Một số xe thương mại sản xuất từ 2022 không đạt mức 5: khoảng 15%

Trong đó, xe tải và xe đầu kéo có tỷ lệ không đạt cao nhất, đặc biệt là xe tải hạng nhẹ và hạng trung phục vụ sản xuất – logistics.

Quy định mới buộc doanh nghiệp vận tải phải tăng cường bảo dưỡng đội xe, nâng cao chất lượng nhiên liệu và kiểm soát vận hành. Chi phí bảo dưỡng có thể tăng trong ngắn hạn nhưng được kỳ vọng giúp kéo dài tuổi thọ phương tiện và giảm chi phí sửa chữa lớn về sau.

Siết khí thải để kiểm soát ô nhiễm không khí đô thị

Các chuyên gia môi trường đánh giá việc nâng tiêu chuẩn khí thải và siết quy trình kiểm định là bước đi cần thiết trong bối cảnh ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn ngày càng nghiêm trọng.

Giao thông hiện vẫn là nguồn gây ô nhiễm không khí hàng đầu tại Hà Nội và TP.HCM do mật độ phương tiện cao. Việc kiểm soát khí thải phương tiện được xem là giải pháp quan trọng trong chiến lược xanh hóa giao thông.

Song song với kiểm soát khí thải, Việt Nam đang thúc đẩy các giải pháp tổng thể như phát triển giao thông công cộng, chuyển đổi sang xe điện và kiểm soát số lượng phương tiện cá nhân.

Các chuyên gia cho rằng việc siết tiêu chuẩn khí thải không phải là chính sách đột ngột, bởi lộ trình áp dụng Euro 4–Euro 5 đã được đề xuất nhiều năm. Dù việc triển khai có thể gây tác động ban đầu tới người dân và doanh nghiệp, đây là bước đi cần thiết để cải thiện chất lượng không khí và môi trường sống lâu dài.