Truy xuất nguồn gốc: Chìa khóa xây dựng danh tính số cho sản phẩm Việt

Minh bạch thông tin: Nền tảng của niềm tin số

Sự phát triển nhanh chóng của thương mại điện tử trong những năm gần đây, đặc biệt sau đại dịch Covid-19, đã làm thay đổi căn bản cách thức mua sắm và lưu thông hàng hóa. Từ các sàn thương mại điện tử lớn, mạng xã hội, livestream bán hàng đến các nền tảng B2B xuyên biên giới, môi trường kinh doanh số đang mở ra cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn cho doanh nghiệp và người sản xuất.

Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng nhanh cũng kéo theo nhiều thách thức về minh bạch thông tin, kiểm soát chất lượng, chống hàng giả, hàng nhái và bảo vệ uy tín thương hiệu. Đây được xem là yếu tố then chốt quyết định khả năng tồn tại và phát triển của doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh số.

Truy xuất nguồn gốc: Chìa khóa xây dựng danh tính số cho sản phẩm Việt

Chia sẻ tại Hội thảo “Xu hướng thương mại điện tử năm 2026 – Xây dựng và bảo vệ thương hiệu trong kỷ nguyên mới”, ông Nguyễn Thành Công, chuyên gia Tập đoàn VNPT, cho rằng khi người tiêu dùng không thể trực tiếp “sờ tận tay, thấy tận mắt” sản phẩm, thì niềm tin chính là yếu tố quyết định việc họ có sẵn sàng bấm nút mua hàng hay không. Theo ông Công, thương mại điện tử đang len sâu vào mọi ngóc ngách của đời sống kinh tế, từ doanh nghiệp lớn đến người nông dân bán hàng trực tiếp “từ vườn”, khiến yêu cầu về minh bạch và bảo vệ thương hiệu ngày càng trở nên cấp thiết.

Thực tế cho thấy, tình trạng hàng giả, hàng nhái và giả danh thương hiệu vẫn là một trong những thách thức lớn của thương mại điện tử hiện nay. Không ít trường hợp sản phẩm thật bị gắn mác thương hiệu nổi tiếng hoặc vùng địa lý có uy tín nhằm trục lợi, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín doanh nghiệp và niềm tin của người tiêu dùng.

Trong bối cảnh đó, truy xuất nguồn gốc được xem là giải pháp quan trọng nhằm giải quyết bài toán minh bạch thông tin. Về bản chất, truy xuất nguồn gốc là việc gắn cho mỗi sản phẩm một “danh tính số” riêng, cho phép người tiêu dùng và đối tác kiểm tra, xác thực toàn bộ thông tin liên quan đến nguồn gốc, quá trình sản xuất, chế biến và lưu thông.

Thông qua các công nghệ như mã QR và tem định danh điện tử, mỗi sản phẩm được gắn một mã duy nhất, không trùng lặp. Khi quét mã, người dùng có thể tiếp cận đầy đủ thông tin về vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, chứng nhận chất lượng, cũng như các nội dung hướng dẫn sử dụng và phản hồi từ doanh nghiệp.

Phân tích thêm, ông Nguyễn Thành Công cho biết điểm khác biệt cốt lõi của truy xuất nguồn gốc so với việc “dán nhãn thông tin” truyền thống nằm ở khả năng xác thực. Hệ thống có thể ghi nhận thời gian và địa điểm quét mã, qua đó phát hiện những dấu hiệu bất thường, chẳng hạn một mã sản phẩm bị quét tại nhiều địa điểm khác nhau trong cùng thời điểm, vốn là dấu hiệu điển hình của việc sao chép tem, làm giả. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể phát hiện sớm nguy cơ hàng giả, hàng nhái, thay vì chỉ xử lý khi hậu quả đã xảy ra.

Không chỉ phục vụ xác thực, hệ thống truy xuất nguồn gốc còn tạo ra kênh tương tác trực tiếp giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng. Thông qua phản hồi và đánh giá sau khi sử dụng sản phẩm, doanh nghiệp có thêm dữ liệu thực tiễn để điều chỉnh chiến lược marketing, cải tiến sản phẩm và nâng cao chất lượng dịch vụ hậu mãi.

Truy xuất nguồn gốc trong thương mại điện tử B2B

Không dừng lại ở thị trường nội địa hay B2C, truy xuất nguồn gốc ngày càng đóng vai trò quan trọng trong thương mại điện tử B2B xuyên biên giới - lĩnh vực đang được xem là một trong những dòng chảy mới của xuất khẩu toàn cầu.

Theo các chuyên gia, trong môi trường B2B, nơi quyết định mua hàng dựa trên uy tín, năng lực đáp ứng và mối quan hệ hợp tác dài hạn, minh bạch thông tin và khả năng xác thực nguồn gốc gần như là điều kiện bắt buộc. Đối với nhiều nhà mua hàng quốc tế, truy xuất nguồn gốc không chỉ là yếu tố cộng thêm mà còn là tiêu chí sàng lọc nhà cung cấp ngay từ đầu.

Khi thương mại điện tử B2B phát triển mạnh, yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng, chứng nhận và dữ liệu sản phẩm ngày càng khắt khe. Trong bối cảnh đó, “danh tính số” của sản phẩm, được xây dựng thông qua hệ thống truy xuất nguồn gốc, được xem là “vé thông hành” giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận sâu hơn vào các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Các chuyên gia nhận định, Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế để tham gia sâu vào thương mại điện tử B2B, như mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng khắp, nguồn cung đặc thù, chi phí sản xuất cạnh tranh và môi trường chính sách ngày càng thân thiện. Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, doanh nghiệp không thể chỉ cạnh tranh bằng giá mà cần chuẩn hóa dữ liệu, minh bạch quy trình và xây dựng uy tín số một cách bài bản.

Ở góc độ quản trị, truy xuất nguồn gốc còn hỗ trợ doanh nghiệp trong việc quản lý kênh phân phối, hạn chế tình trạng tràn hàng và phá giá là những vấn đề phổ biến trong thương mại điện tử đa kênh. Với các ngành hàng đặc thù như dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng hay nông sản giá trị cao, đây được xem là công cụ quan trọng để bảo vệ thương hiệu và duy trì sự ổn định của thị trường.

Theo ông Nguyễn Thành Công, doanh nghiệp cần lựa chọn giải pháp truy xuất nguồn gốc phù hợp với quy mô, đặc thù sản phẩm và mục tiêu kinh doanh, thay vì coi đây là một gánh nặng chi phí. Trong môi trường thương mại điện tử, nơi cạnh tranh không chỉ đến từ giá cả mà còn từ uy tín và trải nghiệm khách hàng, việc minh bạch nguồn gốc, quy trình sản xuất và nâng cao trách nhiệm về chất lượng chính là nền tảng để xây dựng niềm tin bền vững.

Về lâu dài, truy xuất nguồn gốc không chỉ phục vụ hoạt động bán hàng mà còn tạo nền tảng cho các hoạt động quản trị hiện đại như bảo hành điện tử, chăm sóc khách hàng, quản lý chuỗi cung ứng và kết nối với các hệ sinh thái số khác. Trong bối cảnh thương mại điện tử tiếp tục mở rộng và hội nhập sâu với thị trường quốc tế, xây dựng “danh tính số” cho sản phẩm thông qua truy xuất nguồn gốc được xem là chìa khóa giúp doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực cạnh tranh, bảo vệ thương hiệu và phát triển bền vững trên thị trường toàn cầu.