Công ty Cổ phần Traphaco (mã chứng khoán: TRA) vừa công bố quyết định xử lý vi phạm hành chính về thuế từ Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn (Cục Thuế).
Cụ thể, theo Quyết định số 136 nhận ngày 13/2, sau khi kiểm tra thuế năm tài chính 2023 và 2024, cơ quan thuế đã xử phạt vi phạm hành chính, đồng thời truy thu các khoản thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và tiền chậm nộp, tổng số tiền phải nộp là 3,3 tỷ đồng.
Giải trình về vấn đề này, phía Traphaco cho biết việc khai thiếu thuế là "lỗi thường gặp", không mang tính cố ý mà xuất phát từ nhầm lẫn số học và sót số liệu trong quá trình kê khai. Tuy nhiên, đáng chú ý là doanh nghiệp này chỉ công bố thông tin chung mà không đính kèm văn bản quyết định xử phạt chi tiết như thông lệ của nhiều đơn vị niêm yết khác.
Dù con số 3,3 tỷ đồng không quá lớn so với quy mô tài chính của Traphaco (tổng tài sản hơn 2.300 tỷ), nhưng vấn đề tuân thủ thuế và minh bạch thông tin luôn là yếu tố nhạy cảm được nhà đầu tư quan tâm sát sao.
Báo cáo tài chính năm 2025 cho thấy Traphaco đang ghi nhận số dư nợ thuế và các khoản phải nộp cho Nhà nước là 51 tỷ đồng tại cuối kỳ, gấp 2,3 lần năm 2024.
Song thực tế con số phải nộp trong năm lớn hơn nhiều. Thuyết minh cho thấy số tiền Traphaco phải nộp trong kỳ lên tới 303 tỷ đồng, cao hơn cả lợi nhuận sau thuế 278 tỷ đồng đạt được trong năm 2025 vừa qua.
 |
| Nguồn: Báo cáo tài chính 2025. |
Trong đó, thuế giá trị gia tăng (VAT) phải nộp của Traphaco là 176 tỷ, thuế TNDN là 72 tỷ, thuế TNCN là 37 tỷ. Ngoài ra công ty phải chịu thuế GTGT hàng nhập khẩu gần 16 tỷ.
Với 303 tỷ đồng phải nộp trong năm, Traphaco mới nộp 274 tỷ đồng, tức đã nộp 90%.
Mức thuế phải nộp cho nhà nước ở mức hơn 300 tỷ đồng này so với quy mô doanh thu gần 3.000 tỷ đồng của Traphaco là không có gì là bất thường. Song nếu so sánh với năm 2024, mức thuế phải nộp đã tăng đáng kể.
 |
| Nguồn: Thống kê từ báo cáo tài chính. |
Traphaco có vị thế là doanh nghiệp sản xuất đông dược lớn nhất Việt Nam và là doanh nghiệp đông dược duy nhất đang niêm yết trên trên sàn chứng khoán. Công ty quản lý vận hành 1 nhà máy chiết xuất dược liệu đạt chuẩn GMP và 3 nhà máy sản xuất đạt tiêu chuẩn GPs-WHO với 30.000 khách hàng nhà thuốc lớn trên thị trường, trong đó có hệ thống chuỗi nhà thuốc Long Châu, Pharmacity, An Khang.
Sở dĩ, Traphaco vẫn duy trì được vị thế dẫn đầu ngành đông dược nhờ chủ động nuôi trồng 10 loại dược liệu đạt chuẩn GACP–GMP, vượt trội so với phần lớn đối thủ. Theo báo cáo thường niên hàng năm, mảng đông dược chiếm khoảng 55 - 60% cơ cấu doanh thu của Traphaco.
Tại kênh thuốc bán không kê đơn (OTC), Traphaco chiếm thị phần lớn nhờ vào nhiều yếu tố. Thứ nhất là về lợi thế tự chủ nguyên liệu giúp công ty tăng uy tín tại kênh OTC trong bối cảnh 80% dược liệu trong nước được nhập khẩu qua đường tiểu ngạch khó kiểm soát.
Thứ hai mức giá của các sản phẩm chủ lực của Traphaco như Boganic, Tottri và Hoạt huyết dưỡng não thấp hơn 12–25% so với mặt bằng thị trường.
Và thứ ba là công ty đang đa dạng hóa quy cách sản phẩm để phù hợp nhiều nhóm khách hàng.
 |
| Một số sản phẩm đông dược quen thuộc của Traphaco. Ảnh: Traphaco. |
Ở kênh ETC (thuốc bán đấu thầu qua bệnh viện), Traphaco chiếm 65% giá trị trúng thầu nhóm thuốc cổ truyền nhóm 1.
Hiện Traphaco đang xây dựng nhà máy tân dược Hưng Yên đạt chuẩn EU-GMP. Trong bối cảnh chiến lược của doanh nghiệp hướng đến sản xuất tân dược chất lượng cao, cùng với môi trường pháp lý thuận lợi nhờ Luật 22 ưu tiên thuốc nội địa sản xuất theo tiêu chuẩn EU-GMP, việc hoàn thiện và đưa vào vận hành dây chuyền này sẽ giúp công ty gia tăng đáng kể lợi thế cạnh tranh trong mảng đấu thầu tân dược tại kênh ETC.
Tính đến hết 2025, vốn điều lệ của Traphaco gần 415 tỷ đồng, trong đó Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) là cổ đông lớn nhất nắm 35,67%. Trong khi đó, ba cổ đông lớn nước ngoài nắm giữ tới hơn 45%. Như vậy có thể thấy cơ cấu cổ đông của Traphaco khá cô đặc khi tổng tỷ lệ của các cổ đông lớn gồm nhà nước và cổ đông ngoại đã lên tới gần 80%.
 |
| Cơ cấu cổ đông của Traphaco khá cô đặc. |
Về tình hình kinh doanh, kể từ khi COVID-19 bùng mạnh tại Việt Nam, doanh thu của Traphaco từ năm 2021 bùng nổ mạnh mẽ vượt qua mốc 2.000 tỷ đồng và duy trì đều đặn cho đến nay. Lợi nhuận sau thuế loanh quanh 200 – 300 tỷ đồng
Theo báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025, Traphaco ghi nhận doanh thu thuần đạt gần 2.700 tỷ đồng, tăng 14% so với cùng kỳ. Trừ giá vốn, công ty lãi gộp tới hơn 1.400 tỷ, tương ứng biên lãi gộp đạt gần 52%. Tức là trung bình cứ 100 đồng doanh thu thu về, trừ đi các chi phí liên quan đến quá trình sản xuất và bán sản phẩm/ dịch vụ Traphaco nhận về khoản lãi 52 đồng.
Nên nhớ, ngành dược phẩm là một trong những ngành hiếm hoi trên sàn chứng khoán sở hữu bức tranh kinh doanh ổn định, biên lãi gộp cao ngất ngưởng.
Sở dĩ Traphaco duy trì được biên lãi gộp đều đặn trên 50% trong những năm gần đây là nhờ doanh nghiệp tự chủ được nguồn dược liệu đầu vào; gia tăng tỉ trọng các sản phẩm cao cấp, chuyên biệt cho từng đối tượng khách hàng, các sản phẩm này đem lại biên lợi nhuận cao hơn so với sản phẩm thông thường.
Trong năm 2025 vừa rồi, chi phí tài chính của Traphaco chỉ tiêu tốn của công ty 9 tỷ đồng. Trong khi đó, chi phí bán hàng lên tới gần 760 tỷ và chi phí quản lý doanh nghiệp gần 350 tỷ, đều tăng hai con số so với năm 2024. Tổng hai chi phí hoạt động này đã ngốn của Traphaco 1.100 tỷ đồng trong bối cảnh doanh nghiệp đang muốn gia tăng tiêu thụ các sản phẩm chủ lực và mở rộng hệ thống kênh nhà thuốc.
Đặc biệt công ty rất chú trọng đầu tư marketing. Thống kê cho thấy từ năm 2014-2020, trung bình mỗi năm Traphaco chi dưới trăm tỷ đồng cho chi phí quảng cáo. Song từ giai đoạn từ 2021 đến nay, Traphaco càng mạnh tay cho chi phí marketing. Năm 2025, công ty chi tới 190 tỷ đồng cho mảng này.
 |
| Nguồn: Thống kê từ báo cáo tài chính. |
Kết quả năm 2025, công ty chỉ còn lãi sau thuế 278 tỷ đồng, tăng 8% so với cùng kỳ. Tỷ suất lợi nhuận sau thuế/doanh thu (ROS) qua đó đạt 10,3%.
Tính đến cuối 2025, tổng quy mô tài sản của Traphaco hơn 2.300 tỷ đồng, tăng 8% so với đầu năm. Trong đó đáng chú ý là các khoản phải thu tăng vọt gấp rưỡi lên 417 tỷ đồng và chiếm khoảng 18% tổng tài sản.
Trong khi đó hàng tồn kho lại có xu hướng tăng nhẹ hơn chục tỷ đồng lên 562 tỷ đồng và chiếm tỷ trọng lớn với gần 1/4 tài sản.
Như vậy có thể thấy trong năm vừa qua, Traphaco đã tăng việc bán chịu cho khách hàng, đưa công nợ tăng cao trong năm. Trong đó, nợ xấu được công ty xác định hơn 27 tỷ đồng, và phải gia tăng trích lập dự phòng lên 16 tỷ đồng.
Một điểm đáng chú ý khác là tiền và tương đương của công ty. Như đã đề cập ở trên, doanh thu trong năm 2025 của Traphaco tăng hơn 300 tỷ lên gần 2.700 tỷ đồng. Như vậy lẽ ra công ty sẽ thu tiền về nhiều hơn. Song thực tế cho thấy khoản tiền tương đương tiền giảm 32 tỷ về còn 176 tỷ đồng. Trong khi doanh thu tăng mà tiền suy giảm, cho thấy công ty đang gia tăng việc bán chịu, tiền vẫn mắc kẹt ở khách hàng. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ cho thấy thực tế trong năm qua các khoản phải thu của Traphaco đã gấp gần 5 lần, từ mức 45 tỷ lên 194 tỷ.
 |
| Các khoản phải thu chiếm gần 18% tổng tài sản của Traphaco. Nguồn: Báo cáo tài chính. |
Tại cuối năm 2025, tổng nợ phải trả của Traphaco ở mức 653 tỷ, bằng 0,38 lần vốn chủ sở hữu, vẫn ở ngưỡng an toàn. Các khoản nợ của công ty đến chủ yếu từ phải trả cho người bán ngắn hạn (gần 260 tỷ) và dư nợ vay tài chính ngắn hạn (136 tỷ).
Thực tế trong năm qua, Traphaco đã tăng cường đi vay mới 236 tỷ đồng, tăng 21% so với năm 2024. Trong khi đó trả nợ gốc gần 290 tỷ. Điều này đưa dư nợ vay ngắn hạn giảm 28% trong năm 2025 vừa rồi.
Nhìn chung, Traphaco vẫn như nhiều công ty nhóm ngành dược, đều nói không với vay nợ hoặc tỷ lệ vay nợ so với vốn chủ sở hữu ở mức rất thấp. Điều này giúp cho công ty không bị áp lực nợ vay trong bối cảnh lãi suất cho vay đang biến động khó lường.
Thuyết minh báo cáo cho thấy Traphaco chỉ có 1 khoản vay ngắn hạn 3 – 5 tháng với lãi suất chỉ 3,2% - 3,5%/năm tại Ngân hàng Agribank với dư nợ 132 tỷ đồng.
