Bách Hóa Xanh đang chiếm 20% thị phần tại TP.HCM
Chuỗi siêu thị Bách Hóa Xanh (BHX) thuộc CTCP Đầu tư Thế giới Di động – do ông Nguyễn Đức Tài làm chủ tịch.
Cuối năm 2015, bên cạnh chuỗi Thế giới Di động và Điện máy Xanh, ông Tài bắt đầu thử nghiệm chuỗi siêu thị mini bán hàng bách hóa tại TP.HCM. Số cửa hàng được mở liên tục và tăng lên nhanh chóng. Từ mức có 40 cửa hàng vào năm 2016, chuỗi BHX đã đạt mức 1.008 cửa hàng trong năm 2019 và 1.719 cửa hàng tính đến cuối năm 2020. Riêng trong năm 2020, quy mô cửa hàng tăng hơn gần gấp đôi cho thấy ông Nguyễn Đức Tài gấp rút muốn đánh chiếm thị phần ở mảng kinh doanh “ngon ăn” này.
Chỉ trong 5 năm ngắn ngủi, từ chỗ chưa có gì, BHX nhanh chóng lọt vào top 3 chuỗi bán hàng bách hóa lớn nhất tại TP.HCM. BHX đang đứng sau Co.op Food và SatraFoods, chiếm 10% thị phần hàng tiêu dùng nhanh tại khu vực thành thị nói chung và 20% tại TP.HCM nói riêng.
Hiện chuỗi này hiện diện tại 24 tỉnh thành trên cả nước, doanh thu trung bình mỗi cửa hàng đến cuối năm 2020 đạt gần 1,25 tỷ đồng/tháng. Doanh thu toàn chuỗi năm 2020 là 21.260 tỷ đồng, tăng gấp đôi so với năm 2019. Doanh thu tăng mạnh, biên lợi nhuận gộp của BHX cũng tăng đáng kể, đạt 24% trong năm 2020 và tăng 5% so với năm 2019. Báo cáo của Thế giới Di động cho thấy, biên lợi nhuận tăng do cải thiện điều khoản thương mại với nhà cung cấp và tối ưu khâu mua hàng tươi sống.
Trong 5 tháng đầu năm 2021, dù dịch bệnh ảnh hưởng tới hàng triệu người và hàng trăm ngàn doanh nghiệp, nhưng doanh thu BHX vẫn tăng trưởng mạnh mẽ. Cụ thể, BHX đạt 10.600 tỷ đồng doanh thu, tăng 36% so với cùng kỳ. Đặc biệt, doanh thu BHX tăng mạnh trong tháng 5/2021, thời gian dịch bệnh bùng phát cả nước lần thứ 4. Khi cả nước đang lo lắng vì dịch thì BHX lần đầu tiên đạt doanh thu 2.500 tỷ đồng trong tháng 5/2021, tăng 56% so với cùng kỳ. Số cửa hàng mở mới cũng tăng, nâng tổng số lên mức 1.851 điểm bán tại 25 tỉnh thành.
Cho đến nay, BHX dù chưa có lãi nhưng vẫn được Chủ tịch Nguyễn Đức Tài xác định là động lực tăng trưởng chính cho cả con tàu Thế giới Di động trong thời gian tới. Bởi lẽ, chuỗi di động và điện máy đang bão hòa tại thị trường trong nước và đang lần mò mở rộng ra nước ngoài. Theo đó, ông Tài muốn đẩy mạnh bán hàng online, chủ lực vẫn là BHX. Đồng thời, ông Tài cũng muốn đẩy mạnh phát triển các siêu thị có diện tích lớn khoảng 300-500m2. Đến cuối tháng 5/2021, BHX có gần 400 cửa hàng có diện tích từ 500m2 trở lên.
Với đà phát triển liên tục, ngay cả lúc hàng triệu người dân và doanh nghiệp lao đao vì đại dịch, Chủ tịch Nguyễn Đức Tài định giá Thế giới Di động bằng khoảng 0,8-1,2 lần doanh thu. Tính trung bình bằng doanh thu thì giá trị tập đoàn này trong năm 2020 là gần 110.000 tỷ đồng. BHX đóng góp 20% doanh thu, tức được ông Tài định giá khoảng hơn 21.000 tỷ đồng (gần 1 tỷ USD). Trong khi đó, cho đến giữa tháng 7/2021, thị trường đang định giá Thế giới Di động là gần 80.000 tỷ đồng (theo giá trị vốn hóa thị trường). Cũng đồng nghĩa, ông Nguyễn Đức Tài cho rằng thị trường đang định giá sai và thấp hơn cách nhìn của ông gần 30%. Ông Tài hiện đang nắm giữ hơn 15% cổ phần tại Thế giới Di động.
BHX bị gọi là “Thạch sùng Xanh”
Dù đang tăng trưởng mạnh mẽ, nhưng do BHX có vi phạm về bán hàng trong mùa dịch nên đang bị nhiều người dân và cộng đồng mạng kêu gọi tẩy chay. Thậm chí, chuỗi BHX còn bị gọi là “Thạch sùng Xanh”.
Sự việc bắt đầu từ ngày 13/7/2021, khi người dân tố giác BHX tăng giá bán hàng trong mùa dịch. Quản lý thị trường TP.HCM lập tức vào cuộc nhưng không có biên bản xử phạt nào được ký. Trong khi đó, Tổng giám đốc Thế giới Di động là ông Trần Kinh Doanh thừa nhận có tăng giá.
Thế giới Di động lý giải rằng BHX không có chủ trương tăng giá bán lẻ để kiếm lời trong giai đoạn dịch bệnh. Tuy nhiên, chuỗi này cần tăng giá bán do phải bù đắp chi phí vận chuyển và nhân công tăng cao, chi phí xét nghiệm và hàng hóa tăng giá từ phía nhà cung cấp...
Lý giải này nghe có vẻ hợp lý nhưng vẫn khiến người dân càng bức xúc thêm. Bởi lẽ, trong hoạn nạn, nhiều doanh nghiệp đã đứng ra giúp đỡ người dân mà không màng đến lợi nhuận. Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp đã tận dụng cửa hàng của mình để bán thêm hàng bách hóa với giá thấp cho người dân (như chuỗi cửa hàng mẹ và bé Concung, chuỗi cửa hàng vàng bạc đá quý PNJ…). Ngoài ra, không ít doanh nghiệp chấp nhận bỏ thời gian và tiền bạc để mở các cửa hàng 0 đồng hoặc cửa hàng bán thực phẩm đồng giá với giá thấp để chia ngọt sẻ bùi với người dân khốn khó. Còn BHX thì làm ngược lại.
Trong thời gian giãn cách toàn TP.HCM vì dịch bệnh, BHX và Thế giới Di động chưa công bố chương trình hỗ trợ người dân nào như trên. Thay vào đó là doanh số BHX tăng kỷ lục trong tháng 5/2021 và còn tăng giá bán. Không giúp người khác không có tội. Nhưng chính cách hành xử chỉ muốn thu vén cho lợi ích cá nhân của BHX khiến người dân và cộng đồng mạng ngao ngán.
Sáng ngày 17/7/2021, Đội Quản lý thị trường Số 2 - Cục Quản lý thị trường tỉnh Sóc Trăng đã lập biên bản đối với cửa hàng BHX (số 481 Trần Hưng Đạo, khóm 8, phường 3, TP Sóc Trăng) do bán một số mặt hàng cao hơn giá niêm yết. Đến tối ngày 18/7, Cục Quản lý thị trường tỉnh Đắk Lắk cũng lập biên bản một cửa hàng BHX vì lỗi bán hàng không niêm yết giá và bán giá cao hơn niêm yết. Trước đó, ngày 22/6/2021, giám đốc bán hàng toàn quốc của BHX – Nông Văn Dũng cũng gửi thư đến các đối tác cho thuê mặt bằng và đề nghị được giảm 50% tiền thuê trong vòng 1 năm.
BHX là chuỗi kinh doanh lớn thứ 3 tại TP.HCM nhưng lại có cách hành xử kỳ lạ giữa mùa dịch. Vì vậy bên cạnh sự khó hiểu, nhiều người cũng kêu gọi tẩy chay BHX nói riêng và tập đoàn Thế giới Di động của ông Nguyễn Đức Tài nói chung.
Nhiều người cho rằng, chi phí hoạt động tăng cao buộc BHX tăng giá bán là đúng, nhưng chỉ hợp lý trong điều kiện kinh doanh bình thường. Còn hiện tại, cả nước đang gánh chịu thiên tai, hàng triệu người dân rơi vào tình thế bất khả kháng, rất ngặt nghèo. BHX tăng giá lúc này chẳng khác nào cố tình trục lợi trên nỗi khổ người dân.
Thậm chí, nhiều người còn lập hội trên mạng xã hội facebook để tẩy chay BHX. Theo đó, cộng đồng mạng ví BHX là “Thạch sùng Xanh”, “kẻ cơ hội” hay “bán hàng xạo”… Trên fanpage của BHX, bất cứ bài viết nào được BHX đăng lên cũng đều nhận được những biểu tượng cảm xúc phẫn nộ từ khách hàng. Những bằng chứng BHX tăng giá bán, tính tiền gian dối cũng được trưng ra liên tục. Nhiều nhất là các bình luận kêu gọi tẩy chay BHX. Thậm chí, còn có trang web được lập ra mang tên là “Thạch sùng Xanh”.
Mặt khác, một số người dùng mạng xã hội còn so sánh cách hành xử của chuỗi BHX với một người dân bán rau ở Đồng Nai tên “Minh râu”. Người này không những rộng rãi tặng rau cho những người nào cần mà còn miễn phí tiền nhà cho khách thuê trọ trong nhà. Người dùng mạng xã hội cho rằng: “BHX dù là doanh nghiệp lớn nhưng đạo đức kinh doanh còn không bằng một anh xăm mình bán rau”. Có tài khoản còn cảnh báo, trải qua sự kiện lần nay, khi các chợ truyền thống được mở lại, người dân sẽ rời bỏ BHX vĩnh viễn.
Dương Nguyễn
