TP. Hồ Chí Minh: Đề xuất nhiều giải pháp thúc đẩy phát triển mạng lưới đường sắt đô thị

Động thái này được đưa ra sau tọa đàm khoa học “Thúc đẩy giao thông xanh, kết nối Cần Giờ với trung tâm TP. Hồ Chí Minh”, nơi HIDS tiếp thu nhiều ý kiến đóng góp từ chuyên gia, nhà khoa học và nhà quản lý liên quan đến quy hoạch giao thông đô thị bền vững.

Ưu tiên các tuyến trọng điểm

Theo HIDS, TP cần thuê tư vấn quốc tế có năng lực và kinh nghiệm để rà soát, cập nhật quy hoạch tổng thể hệ thống đường sắt đô thị (27 tuyến, tổng chiều dài hơn 1.000 km) sau khi sáp nhập địa giới hành chính. Quy hoạch này cần được tích hợp vào Quy hoạch chung TP và các quy hoạch phân khu có liên quan.

HIDS đề xuất TP xây dựng kế hoạch đầu tư theo 3 giai đoạn: 2025-2030, 2030-2035 và 2035-2045, trong đó xác định thứ tự ưu tiên và nguồn vốn (kết hợp vốn công và tư nhân).

TP. Hồ Chí Minh: Đề xuất nhiều giải pháp thúc đẩy phát triển mạng lưới đường sắt đô thị

Trong giai đoạn 2025-2030, cần ưu tiên đầu tư các tuyến:

Tuyến metro số 2 (đoạn Tham Lương – Bến Thành và đoạn Bến Thành – Thủ Thiêm), kết nối với tuyến đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành;

Tuyến Thủ Thiêm – Long Thành, tạo hành lang kết nối sân bay quốc tế Long Thành với trung tâm TP, đồng thời liên thông với một phần tuyến metro số 6 (Phú Hữu – Tân Sơn Nhất – Bà Quẹo);

Tuyến đường sắt tốc độ cao từ quận 7 cũ đến Cần Giờ, lưu ý bổ sung ga trung gian và bảo vệ khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ;

Các tuyến liên kết vùng như: metro số 1 từ TP mới Bình Dương – Suối Tiên, tuyến metro số 2 từ Thủ Dầu Một – Hiệp Bình Phước (kết nối với tuyến số 3), tuyến số 3 từ Vũng Tàu – Long Thành, cùng các tuyến vận tải hành khách và hàng hóa nối TP. Hồ Chí Minh với Bàu Bàng, Cái Mép và Cần Thơ.

Phát triển đô thị theo mô hình TOD

HIDS kiến nghị TP sớm triển khai phát triển đô thị theo mô hình TOD (Transit-Oriented Development – phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng). Mô hình này sẽ tạo điều kiện để người dân sinh sống, làm việc, di chuyển thuận tiện quanh các nhà ga; đồng thời giúp Nhà nước khai thác hiệu quả quỹ đất, nâng cao hiệu quả đầu tư.

TP cũng cần nhanh chóng ban hành khung tiêu chuẩn kỹ thuật, dải tốc độ thiết kế phù hợp cho các tuyến đường sắt.

Khuyến khích đầu tư theo mô hình vòng đời dự án

Về phương thức đầu tư, HIDS đề xuất hạn chế mô hình BT, EPC+F khiến Nhà nước gánh phần lớn rủi ro, thay vào đó khuyến khích các mô hình BLT, BTL, BOT, BTO… để tư nhân đồng hành cùng Nhà nước suốt vòng đời dự án. Đồng thời, khuyến khích liên danh giữa nhà đầu tư tư nhân và doanh nghiệp nhà nước nhằm chia sẻ rủi ro, bảo đảm quản lý hiệu quả.

HIDS cũng kiến nghị đưa một số cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đường sắt vào dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 98 về thí điểm cơ chế đặc thù phát triển TP. Hồ Chí Minh; đồng thời bổ sung các tuyến mới phát sinh vào danh mục ban hành kèm theo Nghị quyết 188.

Theo các chuyên gia, phát triển hệ thống đường sắt đô thị không chỉ giúp TP. Hồ Chí Minh giải quyết bài toán giao thông mà còn tạo động lực phát triển không gian đô thị mới, gắn với mục tiêu tăng trưởng xanh, bền vững. Nếu được triển khai đồng bộ, mạng lưới đường sắt đô thị sẽ trở thành “xương sống” của hệ thống giao thông công cộng, góp phần nâng cao chất lượng sống và năng lực cạnh tranh của thành phố trong khu vực.