Ông Lê D., nguyên lãnh đạo công ty quản lý các chợ Đà Nẵng chia sẻ, câu chuyện quản lý chợ truyền thống lâu nay vốn có nhiều khúc mắc, nhưng quan trọng là ở một số lĩnh vực kinh doanh, công tác quản lý từ các cấp chuyên môn không chặt chẽ, đã tạo điều kiện để các sạp, quầy kinh doanh tiểu thương bán hàng hóa không có nguồn gốc xuất xứ, không chứng từ hóa đơn.
 |
| Chấn chỉnh nguồn gốc hàng hóa đang tạo thay đổi lớn về thị trường bán lẻ |
Với một số chợ truyền thống “định danh” chợ trời, yêu cầu minh bạch thông tin hàng hóa lại càng không thể thực hiện được. Lịch sử từ nhiều giai đoạn tổ chức kinh doanh thương mại đã lưu cửu các quan hệ cung ứng hàng hóa “ngoài luồng”, để người tiêu dùng có thể mua hàng giá rẻ, hàng cũ, thậm chí hàng “ăn cắp”. Thậm chí ở nhiều chợ, người bán nói rõ với người mua, hàng đang chọn là “tuồn ra” từ nhà máy, cơ quan nào, với giá bán có thể thấp hơn từ 30 – 50% giá trị gốc.
Bởi vậy, điều dễ hiểu khi yêu cầu làm rõ nguồn gốc, chứng từ hàng hóa được cơ quan chức năng đưa ra, là giới tiểu thương các chợ đồng loạt lo lắng. Cho đến nay, khi chính quyền đã có chỉ đạo không truy xuất hàng hóa đã có ở chợ, hộ tiểu thương về nguồn gốc trước ngày 01/7/2025, đa số tiểu thương vẫn sợ hãi, bởi họ đã tích trữ, mua gom rất nhiều “hàng lậu”.
Nỗi lo về thuế cũng được giải tỏa, khi ngành thuế nêu rõ thông tin cần người kinh doanh tự khai báo rõ ràng doanh thu, để chia biệt nhóm các đối tượng đóng thuế hay được miễn trừ…; nhưng bình diện chung, các tiểu thương vẫn nơm nớp ngại bị truy vấn xung quanh trách nhiệm đóng thuế.
Theo ông Lê D., điều đáng mừng là lần đầu tiên, sau nhiều năm, thị trường tự do mới có một cuộc chấn chỉnh lớn như hiện nay. Phía sau những ồn ào, chỉ trích sự vào cuộc không đồng đều, áp đặt… từ nhiều người phản ảnh, có một sự thật đã được biểu hiện, là các cấp quản lý đang yêu cầu định hình một thị trường thương mại minh bạch hơn.
Điều này ảnh hưởng hàng triệu tiểu thương trong cả nước, nhưng “cơn chấn động” này lại bóc tách rất rõ ràng trách nhiệm của những người tham gia buôn bán kinh doanh, về nguồn gốc, cơ sở hàng hóa bán ra, mua vào. Có thể tin tưởng rằng, sau tháng ra quân này cả một hệ thống thị trường trôi nổi hàng hóa suốt mấy chục năm sẽ phải đổi thay, tất cả hàng hóa “buôn lậu” đúng nghĩa dân gian phải được cải tạo lại.
Nhiều tiểu thương nhìn nhận, sự thật không phải ai cũng bị tác động từ yêu cầu minh bạch nguồn gốc hàng hóa. Phải thấy rõ, những lĩnh vực bán hàng tiêu dùng, thực phẩm ở chợ truyền thống ít bị ảnh hưởng, vì bà con tiểu thương trực tiếp mua rau củ, thịt cá từ nguồn bán có sẵn, đủ chứng từ nguồn gốc để khai báo. Chỉ có một số ngành hàng, như quần áo may sẵn, đồ điện tử, hàng gia dụng liên quan đến sản phẩm công nghiệp…, lâu nay nguồn hàng không được rõ ràng, người mua người bán đều chấp nhận sự nhập nhèm, thì mới bị quy định minh bạch hóa nguồn gốc tác động. Tuy nhiên, với quy định mới về thời hạn cần chấp hành có chứng từ hàng hóa, tiểu thương sẽ yên tâm hơn, và chắc chắn kể từ tháng 7/2025, hoạt động kinh doanh của họ sẽ thay đổi tích cực.
 |
| Tiểu thương chợ truyền thống đang phải làm quen với trách nhiệm truy xuất hàng hóa, chứng từ |
Một số doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng chia sẻ, thông tin chấn chỉnh về hàng hóa thị trường, thực tế đang tạo điều kiện hết sức thuận lợi cho các thương hiệu trong nước ổn định trở lại. Giám đốc một xí nghiệp túi cặp tại Đà Nẵng cho biết, lâu nay lượng hàng bán ra của đơn vị ông rất hạn chế, vì giá thành xuất xưởng đã cao hơn so với giá bán lẻ các loại túi cặp thị trường, có nguồn gốc liên quan đến hàng hóa từ bên ngoài.
Nếu so sánh chất lượng, chắc chắn doanh nghiệp sản xuất vững tin vào hàng hóa làm ra, nhưng nhìn nhận về mẫu mã, với sự ồ ạt của hàng hóa trôi nổi, rõ ràng các loại túi cặp không rõ nguồn gốc, không có chứng từ sẽ đa dạng hơn. Đến nay, với thông tin thay đổi thị trường, người kinh doanh sẵn sàng chọn lấy hàng công ty, để chứng minh được nguồn gốc xuất xứ, có cả hóa đơn, giá bán, doanh nghiệp thật sự rất phấn khởi.
Đặc biệt với các chợ truyền thống, diễn biến xáo trộn trong thời gian qua, có ảnh hưởng nhất định đến người kinh doanh. Nhưng dài lâu về sau, sự thay đổi, chấn chỉnh hàng hóa thị trường là cần thiết. Cùng với sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng, chắc chắn các chợ truyền thống sẽ “tự thanh lọc” thành công các nguồn hàng hóa, giá cả thị trường… để đi đến chấp hành nghiêm túc hơn từ các tiểu thương.
Theo ông Lê D., những ý kiến nhận xét “chợ truyền thống sẽ chết” là sai lệch và không thỏa đáng. Trái lại, với tiến độ chấn chỉnh hiện nay, ông D. tin tưởng chợ truyền thống, với sự tham gia của đông đảo tiểu thương, các doanh nghiệp tư nhân nhỏ và siêu nhỏ, sẽ có sự lớn mạnh trong thời gian tới. Thậm chí, một số chợ truyền thống, với quy mô hàng hóa và uy tín thị trường sẵn có, qua thanh lọc bán hàng lần này, không hề thua kém gì các siêu thị và chuỗi hàng hóa bán lẻ. Chỉ cần người tiêu dùng an tâm hơn khi đi vào các chợ truyền thống, cảm nhận được không gian kinh doanh cố hữu đã thay đổi, với các ki ốt, sạp hàng ngày càng văn minh, sạch đẹp hơn, nay lại rất rõ ràng về hàng hóa, giá cả, chắc chắn vị thế chợ truyền thống sẽ thay đổi.
Chấn chỉnh hàng hóa thị trường, đấu tranh làm rõ hàng giả, hàng nhái, hàng hóa không rõ nguồn gốc, chứng từ... đang làm nên một cuộc cách mạng trong lĩnh vực thương mại thị trường. Qua đó, một diện mạo thị trường mới, tích cực, năng động và minh bạch hơn sẽ được biểu hiện đầy đủ. Hàng ngàn tiểu thương sẽ dần bỏ đi tâm lý lo sợ, dè dặt, thậm chí thôi thỏa hiệp với những sai trái, lệch lạc, để cùng xây dựng môi trường kinh doanh hiện đại, văn minh, chất lượng hơn, từ chính trong các chợ truyền thống.
