Tân Hợp, tỉnh Lào Cai hôm nay mang trong mình lợi thế kép: vừa kế thừa truyền thống trồng quế lâu đời của Tân Hợp cũ và Đại Sơn cũ, những địa bàn từng thuộc vùng quế trọng điểm, vừa mở rộng quy mô, tạo ra vùng nguyên liệu tập trung có diện tích lớn, liên kết theo không gian thống nhất. Đây chính là nền tảng quan trọng để định hình một chiến lược phát triển quế bài bản, đồng bộ và mang tầm dài hạn.
Với diện tích tự nhiên trên 20 nghìn ha, trong đó đất lâm nghiệp chiếm gần 90%, Tân Hợp sở hữu một “vành đai xanh” rộng lớn, lý tưởng cho phát triển cây quế. Đặc biệt, hơn 76% diện tích nằm ở độ cao trên 200m – điều kiện sinh thái phù hợp để cây quế sinh trưởng ổn định, cho chất lượng vỏ dày, hàm lượng tinh dầu cao, hương thơm đặc trưng.
 |
| Vùng lõi quế Tân Hợp - Lào Cai |
Không chỉ được thiên nhiên ưu đãi về thổ nhưỡng và khí hậu phù hợp cho cây quế phát triển, xã Tân Hợp hôm nay đang sở hữu một lợi thế mang tính “đòn bẩy” chiến lược: hệ thống hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện, mở ra không gian phát triển mới cho kinh tế hàng hóa. Nằm ở vị trí trung tâm kết nối, Tân Hợp hưởng lợi trực tiếp từ hai nút giao quan trọng IC14 và IC15, cùng các tuyến tỉnh lộ 166 và 175 chạy qua, tạo thành mạng lưới liên kết vùng thông suốt, linh hoạt.
Khoảng cách chỉ 7km tới IC14, 8km tới IC15 và tiếp cận thuận tiện với tỉnh lộ 175 giúp hàng hóa từ Tân Hợp dễ dàng “bắt nhịp” với các trục giao thông huyết mạch, rút ngắn đáng kể thời gian và chi phí vận chuyển. Đây chính là yếu tố then chốt trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng cao của thị trường nông sản, đặc biệt là với sản phẩm quế – mặt hàng có tiềm năng xuất khẩu lớn nhưng yêu cầu cao về chất lượng, thời gian và chi phí logistics.
 |
| Đô thị nông thôn thay đổi nhờ kinh tế phát triển từ cây quế |
Không dừng lại ở đó, hệ thống đường giao thông nông thôn đã được bê tông hóa đồng bộ, giúp việc thu hoạch, vận chuyển nguyên liệu quế từ các thôn bản trở nên thuận tiện, giảm hao hụt và nâng cao giá trị sản phẩm. Đặc biệt, định hướng kết nối với tuyến đường sắt cao tốc Lào Cai – Hải Phòng trong tương lai mở ra “hành lang vàng” đưa quế Tân Hợp bứt phá ra thị trường lớn. Từ ga hỗn hợp đến trung tâm Tân Hợp cũ chỉ khoảng 7 km, và 11 km tới trụ sở UBND xã Tân Hợp mới—một khoảng cách lý tưởng để rút ngắn thời gian vận chuyển. Lợi thế này giúp quế địa phương kết nối nhanh với các trung tâm chế biến, cảng biển và chuỗi cung ứng quốc tế, gia tăng giá trị, giảm chi phí logistics và nâng tầm thương hiệu quế Tân Hợp trên bản đồ xuất khẩu.
Những tuyến đường không chỉ là hạ tầng, mà còn là “mạch dẫn” đưa quế Tân Hợp vươn xa. Từ vùng nguyên liệu đến thị trường, từ sản xuất thô đến chế biến sâu, tất cả đang được rút ngắn khoảng cách, gia tăng giá trị. Đây chính là nền tảng vững chắc để Tân Hợp từng bước nâng tầm thương hiệu quế, khẳng định vị thế trên bản đồ kinh tế nông lâm nghiệp hiện đại.
Sự giao thoa giữa điều kiện tự nhiên, truyền thống sản xuất và lợi thế hạ tầng đang tạo nên một Tân Hợp mới – nơi cây quế không chỉ là sinh kế, mà còn là trụ cột phát triển kinh tế.
Ông Hà Trung Kiên – Chủ tịch UBND xã Tân Hợp khẳng định: “Thực tiễn phát triển tại địa phương cho thấy, cây quế giữ vai trò trung tâm, gần như quyết định đối với kinh tế lâm nghiệp của xã Tân Hợp. Với gần một nửa diện tích đất lâm nghiệp, cây quế không chỉ là cây trồng chủ lực mà còn là nguồn thu nhập chính của người dân, góp phần định hình cơ cấu sản xuất và hướng đi của kinh tế nông thôn. Quan trọng hơn, cây quế còn giúp khai thác hiệu quả tiềm năng đất đồi rừng, tạo sinh kế bền vững, gắn với bảo vệ môi trường sinh thái. Trong định hướng tới, chúng tôi xác định phát triển cây quế theo hướng hữu cơ, liên kết chuỗi, nâng cao giá trị gia tăng và xây dựng thương hiệu ‘Quế Tân Hợp’, để cây quế thực sự trở thành ngành hàng kinh tế mũi nhọn, phát triển ổn định và lâu dài.”
Vùng nguyên liệu lớn – Chất lượng quế Tân Hợp là giá trị cốt lõi
Trên bản đồ quế của Lào Cai, Tân Hợp đang vươn mình trở thành vùng nguyên liệu trọng điểm với hơn 8.600 ha quế, chiếm trên 43% diện tích tự nhiên và gần một nửa diện tích đất lâm nghiệp toàn xã. Những con số ấy không chỉ phản ánh quy mô, mà còn khẳng định vai trò “trụ cột xanh” của cây quế trong phát triển kinh tế bền vững. Đặc biệt, trong vùng chỉ dẫn địa lý quế thuộc Văn Yên (trước đây của Yên Bái), Tân Hợp có 2 xã nằm trong khu vực được bảo hộ, những sản phẩm được chế biến từ quế ỏ xã Tân Hợp cũng đã được Bộ khoa học công nghệ chấp giấy chúng nhận hình cho sản phẩm năm 2023, điều đó góp phần nâng tầm thương hiệu, giá trị và sức cạnh tranh của quế địa phương trên thị trường.
 |
| Bà con thu hoạch quế - Nguồn thu nhập chính của người dân |
Điểm đáng chú ý là cơ cấu tuổi rừng quế tại Tân Hợp tương đối hợp lý, với hơn 55% diện tích từ 16 năm tuổi trở lên – nguồn cung nguyên liệu chủ lực, quyết định đến sản lượng và chất lượng sản phẩm. Những cánh rừng quế trưởng thành không chỉ cho năng suất cao mà còn tạo ra lớp vỏ dày, hàm lượng tinh dầu ổn định – yếu tố then chốt làm nên giá trị của quế hàng hóa.
Chất lượng quế Tân Hợp được hình thành từ sự hội tụ của nhiều yếu tố: Thổ nhưỡng đồi núi, khí hậu mát mẻ, độ ẩm cao và đặc biệt là kinh nghiệm canh tác của người dân. Qua nhiều năm, người trồng quế nơi đây đã tích lũy được kỹ thuật từ khâu chọn giống, trồng, chăm sóc đến khai thác, sơ chế – tạo nên những sản phẩm quế có độ đồng đều, màu sắc đẹp, mùi thơm đặc trưng.
 |
| Quế Tân Hợp có lớp vỏ dày, hàm lượng tinh dầu ổn định – yếu tố then chốt làm nên giá trị của quế hàng hóa. |
Không dừng lại ở đó, địa phương đang từng bước chuyển dịch từ sản xuất truyền thống sang sản xuất theo tiêu chuẩn. Dù diện tích quế đạt chứng nhận hiện mới chiếm khoảng 3%, nhưng đây chính là nền móng quan trọng để Tân Hợp hướng tới phát triển quế hữu cơ, quế có truy xuất nguồn gốc – xu hướng tất yếu trong bối cảnh thị trường ngày càng yêu cầu cao về chất lượng và minh bạch.
Sản lượng ước tính hàng năm khoảng trên 2.400 tấn vỏ quế khô là một con số ấn tượng, nhưng điều Tân Hợp hướng tới không chỉ là sản lượng, mà là giá trị trên từng đơn vị sản phẩm. Đó là lý do địa phương xác định rõ: không mở rộng diện tích, mà tập trung nâng cao chất lượng.
Quế Tân Hợp vì thế không chỉ là một sản phẩm nông lâm nghiệp, mà đang từng bước trở thành một thương hiệu – nơi mỗi thớ vỏ, mỗi giọt tinh dầu đều mang trong mình câu chuyện về vùng đất, con người và sự bền bỉ.
Hướng tới chuỗi giá trị – Xây dựng thương hiệu “Quế Tân Hợp” bền vững
Từ một vùng nguyên liệu lớn, Tân Hợp đang chuyển mình để trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị quế – từ trồng trọt, khai thác đến chế biến và tiêu thụ.
Những năm gần đây, trên địa bàn đã bắt đầu hình thành các hoạt động sơ chế và chế biến: Từ chưng cất tinh dầu, sản xuất quế ống, quế sáo, quế thanh, đến tận dụng gỗ quế làm ván bóc. Đây là bước tiến quan trọng, giúp gia tăng giá trị sản phẩm, hạn chế tình trạng bán nguyên liệu thô.
Tuy nhiên, địa phương cũng thẳng thắn nhìn nhận: quy mô chế biến còn nhỏ, công nghệ chưa cao, liên kết chuỗi chưa bền chặt. Phần lớn sản phẩm vẫn phải thông qua doanh nghiệp ngoài địa bàn để xuất khẩu, khiến giá trị gia tăng chưa thực sự ở lại với người dân.
Chính vì vậy, định hướng giai đoạn 2026–2030 được xác định rất rõ ràng: Đó là phát triển cây quế theo hướng hữu cơ, nâng tỷ lệ sản phẩm qua chế biến, tăng cường liên kết giữa người dân – hợp tác xã – doanh nghiệp, đồng thời xây dựng và quảng bá thương hiệu “Quế Tân Hợp”.
Mục tiêu không chỉ là nâng cao thu nhập với mức bình quân hiện khoảng 35–37 triệu đồng/ha/năm , mà còn là tạo ra một ngành hàng có sức cạnh tranh, có vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.
Trong hành trình đó, yếu tố then chốt vẫn là chất lượng. Khi vùng nguyên liệu được quản lý tốt, khi sản phẩm có truy xuất nguồn gốc, khi quy trình sản xuất đáp ứng tiêu chuẩn, thì thương hiệu sẽ tự khẳng định.
Tân Hợp đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá với lợi thế về vùng nguyên liệu, điều kiện tự nhiên, kinh nghiệm sản xuất và đặc biệt là sự định hướng rõ ràng từ chính quyền địa phương. Con đường phía trước còn nhiều thách thức, nhưng cũng đầy triển vọng.
Ông Khổng Giang Lam – Bí thư Đảng uỷ xã Tân Hợp cho biết : “Bám sát định hướng của tỉnh Lào Cai về phát triển cây quế trở thành sản phẩm lâm sản chủ lực, xã Tân Hợp xác định rõ đây là ngành hàng trung tâm, giữ vai trò mũi nhọn trong phát triển kinh tế địa phương. Chúng tôi kiên định chủ trương giữ ổn định diện tích quế hiện có, tập trung nâng cao chất lượng, phát triển theo hướng hữu cơ, có chứng nhận và truy xuất nguồn gốc. Cùng với đó, xã sẽ đẩy mạnh liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ; tận dụng hiệu quả các cơ chế, chính sách hỗ trợ của tỉnh, đặc biệt là Nghị quyết 21 của HĐND tỉnh Lào Cai để phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn, cấp mã số vùng trồng, xúc tiến thương mại và xây dựng sản phẩm OCOP. Mục tiêu là từng bước nâng tầm thương hiệu ‘Quế Tân Hợp’, gia tăng giá trị và phát triển bền vững.”
 |
| Quế Tân Hợp vì thế không chỉ là một sản phẩm nông lâm nghiệp, mà đang từng bước trở thành một thương hiệu |
Từ những cánh rừng quế xanh bạt ngàn trên triền núi, từ bàn tay cần mẫn của người dân, đến những định hướng chiến lược mang tầm nhìn dài hạn, Tân Hợp đang từng bước viết nên câu chuyện phát triển của riêng mình.
Một câu chuyện không chỉ về cây quế, mà còn về cách một địa phương miền núi khai thác lợi thế, nâng cao giá trị và hướng tới phát triển bền vững. Và trong hành trình ấy, “Quế Tân Hợp” không chỉ là tên gọi – mà sẽ trở thành niềm tin, là chất lượng, là thương hiệu vươn xa trên thị trường.
