 |
| Toàn cảnh phiên làm việc của Quốc hội bàn về việc sửa Luật Công chứng. Ảnh Media Quốc hội |
Tại phiên thảo luận tổ sáng 9/4, Quốc hội Việt Nam đã cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, với nhiều nội dung trọng tâm liên quan đến phạm vi giao dịch, phân cấp quản lý và trách nhiệm pháp lý trong hoạt động công chứng.
Một trong những vấn đề nổi bật được các đại biểu quan tâm là trách nhiệm bồi thường. Theo đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (TP.HCM), quy định hiện hành mới chỉ xác định trách nhiệm của công chứng viên là chưa phản ánh đầy đủ thực tiễn, khi hoạt động công chứng có sự tham gia của nhiều chủ thể khác như người làm chứng, người phiên dịch.
Từ đó, đại biểu đề xuất mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm bồi thường đối với các bên liên quan, nhằm bảo đảm tính công bằng, minh bạch và hạn chế rủi ro cho người dân khi phát sinh tranh chấp.
Cùng với trách nhiệm pháp lý, hệ thống cơ sở dữ liệu công chứng được xác định là “mắt xích” then chốt trong tiến trình chuyển đổi số. Các đại biểu cảnh báo, nếu dữ liệu không đầy đủ, thiếu chính xác hoặc không được bảo mật tốt, nguy cơ rủi ro trong các giao dịch, đặc biệt là bất động sản liên tỉnh, sẽ gia tăng đáng kể.
Do đó, yêu cầu đặt ra là phải hoàn thiện hạ tầng dữ liệu trước khi triển khai rộng mô hình “công chứng không địa hạt”, đồng thời làm rõ trách nhiệm của các tổ chức quản lý, vận hành hệ thống. Đáng chú ý, có ý kiến cho rằng trong trường hợp công chứng viên thực hiện đúng quy trình và dựa trên dữ liệu chính thức, cần xem xét miễn trừ trách nhiệm nếu sai sót xuất phát từ hệ thống.
Đối với quy định về các giao dịch bắt buộc công chứng, một số đại biểu cho rằng cách tiếp cận hiện nay còn mang tính định tính, đặc biệt với nhóm “giao dịch có tính chất quan trọng”, dễ dẫn đến áp dụng không thống nhất giữa các địa phương. Vì vậy, cần cụ thể hóa tiêu chí hoặc giao Chính phủ ban hành khung hướng dẫn chi tiết.
Liên quan đến chủ trương phân cấp, việc chuyển thẩm quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm công chứng viên về địa phương được đánh giá là phù hợp với xu hướng cải cách bộ máy. Tuy nhiên, để bảo đảm chất lượng đội ngũ, các đại biểu đề nghị tăng cường cơ chế hậu kiểm, thanh tra chuyên ngành từ Bộ Tư pháp, đồng thời xây dựng quy trình quản lý thống nhất trên nền tảng số.
Góp ý thêm, một số ý kiến bày tỏ lo ngại khi cho phép văn phòng công chứng hoạt động theo mô hình doanh nghiệp tư nhân tại địa bàn khó khăn. Dù mang tính linh hoạt, mô hình này có thể tiềm ẩn rủi ro về tập trung quyền lực và trách nhiệm tài chính, đòi hỏi phải có quy định chặt chẽ về điều kiện thành lập, quản trị và giám sát.
