“Ngày hội Văn hóa – Thể thao dân tộc Mường xã Yên Xuân lần thứ I năm 2026” đã chính thức khép lại vào những ngày đầu tháng 2, mang theo không khí rộn ràng, ấm áp và đậm đà bản sắc của một sự kiện văn hóa cộng đồng được tổ chức quy mô, bài bản tại một xã miền núi của Thủ đô Hà Nội. Ngày hội không chỉ là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Mường mà còn là điểm hẹn gắn kết cộng đồng, lan tỏa tinh thần đoàn kết và niềm tự hào dân tộc trong những ngày đầu xuân mới.
 |
| Thông qua ngày hội, xã Yên Xuân từng bước hiện thực hóa định hướng bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Mường. |
Ngày hội được tổ chức trong hai ngày 31/1 và 1/2/2026 tại khu vực Tiến Xuân, xã Yên Xuân, với sự tham gia đông đảo của cán bộ, nhân dân địa phương và du khách. Đây là lần đầu tiên xã Yên Xuân tổ chức một ngày hội văn hóa dân tộc Mường với quy mô lớn, quy tụ đầy đủ các thôn trên địa bàn, trong không khí phấn khởi chào mừng các ngày lễ lớn của đất nước và hướng tới những sự kiện chính trị quan trọng sắp tới.
Yên Xuân là xã miền núi của Thủ đô, nơi có khoảng 65% dân số là đồng bào dân tộc Mường. Trải qua nhiều thế hệ, người Mường nơi đây vẫn bền bỉ gìn giữ tiếng nói, trang phục, lễ hội, văn nghệ dân gian và các trò chơi truyền thống. Trong dòng chảy phát triển hiện đại, việc tổ chức Ngày hội Văn hóa dân tộc Mường lần thứ I mang ý nghĩa đặc biệt, thể hiện quyết tâm của chính quyền và Nhân dân địa phương trong việc bảo tồn, phát huy di sản văn hóa gắn với phát triển bền vững.
Phát biểu tại ngày hội, Chủ tịch UBND xã Yên Xuân Phùng Khắc Sơn nhấn mạnh, Yên Xuân là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, lịch sử và đoàn kết, nơi hội tụ, chuyển tiếp và kết tinh nhiều giá trị văn hóa trong cộng đồng các dân tộc. Văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển kinh tế – xã hội, đặc biệt đối với các vùng đồng bào dân tộc miền núi.
 |
| Chủ tịch UBND xã Yên Xuân - Phùng Khắc Sơn phát biểu tại ngày hội. |
Trong khuôn khổ ngày hội, chuỗi hoạt động văn hóa – thể thao – du lịch được tổ chức phong phú, hấp dẫn, tạo nên một không gian trải nghiệm sống động cho người dân và du khách. Liên hoan văn nghệ quần chúng, trình diễn trang phục dân tộc Mường, màn đồng diễn chiêng Mường và vũ điệu đoàn kết quy tụ hàng trăm nghệ nhân, diễn viên quần chúng đã mang đến những khoảnh khắc giàu cảm xúc. Âm thanh trầm hùng của chiêng Mường vang vọng giữa núi đồi Yên Xuân như đánh thức ký ức văn hóa bao đời, thể hiện sức mạnh cộng đồng và tinh thần đại đoàn kết bền chặt.
Bên cạnh đó, các trò chơi dân gian truyền thống như kéo co, ném còn, bắn nỏ, đẩy gậy thu hút sự tham gia nhiệt tình của Nhân dân và du khách, tạo nên bầu không khí vui tươi, lành mạnh, gắn kết các thế hệ. Những hoạt động này không chỉ mang tính giải trí mà còn góp phần truyền dạy, gìn giữ các giá trị văn hóa dân gian cho thế hệ trẻ, khẳng định rằng văn hóa truyền thống vẫn luôn sống động và gần gũi trong đời sống hôm nay.
Một trong những điểm nhấn nổi bật của ngày hội là hoạt động thi gian hàng văn hóa – ẩm thực dân tộc Mường. Mỗi thôn xây dựng một không gian trưng bày riêng, giới thiệu các hiện vật gắn liền với đời sống sinh hoạt của người Mường như cồng chiêng, nông cụ, trang phục truyền thống cùng các sản phẩm nông sản, đặc sản địa phương và sản phẩm OCOP. Những câu chuyện về nguồn gốc món ăn, ý nghĩa của từng hiện vật, cách chế biến các món truyền thống được giới thiệu mạch lạc, giúp người xem hiểu rõ hơn về đời sống văn hóa – tinh thần của đồng bào Mường.
 |
| Các tiết mục văn nghệ mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc Mường |
Những món ăn dân dã nhưng đậm đà hương vị núi rừng như cơm lam, thịt nướng, các loại bánh truyền thống không chỉ là sản vật ẩm thực mà còn là “món ăn tinh thần”, gợi nhớ cội nguồn, nuôi dưỡng ký ức văn hóa và tình yêu quê hương trong mỗi người con Yên Xuân. Qua từng gian hàng, từng câu chuyện, văn hóa Mường hiện lên không tĩnh tại mà sống động, gần gũi và đầy sức lan tỏa.
Không chỉ mang ý nghĩa tôn vinh văn hóa, ngày hội còn gắn với hoạt động an sinh xã hội thiết thực trong dịp Tết Nguyên đán. Hơn 400 suất quà đã được trao tận tay các hộ cận nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn và các đối tượng yếu thế trên địa bàn. Gian hàng “0 đồng” được tổ chức từ sự chung tay, đóng góp của các tổ chức, cá nhân đã góp phần sẻ chia, lan tỏa tinh thần nhân ái, củng cố thêm sợi dây gắn kết cộng đồng nơi vùng cao Yên Xuân.
Thông qua ngày hội, xã Yên Xuân từng bước hiện thực hóa định hướng bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Mường gắn với phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, nông nghiệp và kinh tế địa phương. Việc trưng bày, quảng bá sản phẩm OCOP, giới thiệu tiềm năng du lịch ngay trong không gian lễ hội cho thấy cách làm bài bản, lâu dài, đưa văn hóa trở thành động lực phát triển bền vững.
Lần đầu tiên được tổ chức nhưng Ngày hội Văn hóa dân tộc Mường xã Yên Xuân đã để lại nhiều ấn tượng sâu sắc. Từ âm vang chiêng Mường, sắc màu trang phục truyền thống, hương vị ẩm thực núi rừng đến những trò chơi dân gian rộn rã, tất cả hòa quyện thành một bức tranh văn hóa sinh động, khẳng định sức sống bền bỉ của bản sắc Mường giữa lòng Thủ đô.
Ngày hội không chỉ là một sự kiện văn hóa mang tính thời điểm mà còn là điểm tựa tinh thần, là “món ăn tinh thần” quý giá đối với đồng bào vùng cao Yên Xuân. Ẩn sau những hoạt động sôi nổi của ngày hội ấy chính là chiều sâu văn hóa của một cộng đồng dân tộc có đời sống tinh thần phong phú và bền bỉ qua nhiều thế hệ.
 |
| Các trò chơi dân gian cũng phản ánh rõ nét tinh thần cộng đồng của người Mường. |
Người Mường Yên Xuân, cũng như cộng đồng Mường nói chung, không chỉ nổi tiếng bởi những lễ hội rộn ràng hay tiếng cồng chiêng vang vọng núi rừng, mà còn bởi cách họ gìn giữ mối quan hệ hài hòa giữa con người với thiên nhiên, giữa hiện tại với cội nguồn tổ tiên.
Trong quan niệm của người Mường, thiên nhiên không đơn thuần là không gian sinh sống mà còn là thế giới linh thiêng, nơi có sự hiện diện của các vị thần cai quản núi rừng, sông suối, ruộng nương. Chính vì vậy, các nghi lễ cúng thần đất, thần núi, thần suối được duy trì như một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần, thể hiện ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, cuộc sống bình an. Song hành với đó là tục thờ cúng tổ tiên – nét văn hóa cốt lõi được gìn giữ trong mỗi gia đình Mường. Trong ngôi nhà sàn truyền thống, bàn thờ tổ tiên luôn đặt ở vị trí trang trọng, gần bếp lửa, biểu tượng cho sự ấm no, sum vầy và sợi dây kết nối các thế hệ.
Những giá trị tinh thần ấy được phản ánh sinh động trong không gian ngày hội tại Yên Xuân. Từ tiếng chiêng Mường trầm hùng vang lên trong màn đồng diễn, đến các điệu múa tập thể thể hiện tinh thần đoàn kết, tất cả đều mang trong mình thông điệp về sự gắn bó cộng đồng - giá trị đã ăn sâu vào nếp nghĩ, nếp sống của người Mường
Bên cạnh đời sống tinh thần, văn hóa vật chất của người Mường cũng hiện diện rõ nét tại ngày hội thông qua trang phục và ẩm thực truyền thống. Những bộ váy áo thổ cẩm với hoa văn thêu tay tinh tế được các thiếu nữ Mường Yên Xuân trình diễn không chỉ mang giá trị thẩm mỹ, mà còn kể câu chuyện về lao động, thiên nhiên và tín ngưỡng. Mỗi họa tiết trên váy áo là một mảnh ký ức văn hóa, được chắt chiu và gìn giữ qua đôi tay khéo léo của người Mường.
Các trò chơi dân gian diễn ra xuyên suốt chương trình cũng phản ánh rõ nét tinh thần cộng đồng của người Mường. Đây không chỉ là hoạt động vui chơi, mà còn là cách để các thế hệ gặp gỡ, giao lưu, cùng nhau cười nói, cùng nhau gắn kết. Tiếng reo hò vang lên giữa không gian núi rừng Yên Xuân đã biến ngày hội thành điểm hẹn văn hóa, nơi mọi khoảng cách được xóa nhòa.
Có thể nói, Ngày hội Văn hóa dân tộc Mường xã Yên Xuân không chỉ là dịp tôn vinh những giá trị truyền thống, mà còn là hành trình đưa văn hóa Mường từ đời sống thường nhật bước ra không gian cộng đồng rộng lớn hơn. Qua ngày hội, văn hóa không còn là câu chuyện của quá khứ, mà trở thành nguồn lực tinh thần nuôi dưỡng hiện tại, kết nối con người và mở ra hướng phát triển bền vững cho vùng đất miền núi Yên Xuân.
