Quan ngại căng thẳng thương mại toàn cầu leo thang, Bộ Công Thương chủ động ứng phó

Trước bối cảnh thị trường thế giới diễn biến phức tạp, Bộ Công Thương đã chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó khi căng thẳng thương mại toàn cầu gia tăng. Theo đánh giá của Bộ, thương mại quốc tế đang chứng kiến ba xu hướng lớn: sự phân mảnh hay còn gọi là "phi toàn cầu hóa", dẫn đến việc các công cụ thuế quan được sử dụng trở lại; các biện pháp bảo hộ thị trường thông qua hàng rào kỹ thuật, thương mại hay phòng vệ thương mại ngày càng gia tăng; và sự khó đoán định trong chính sách của các quốc gia khiến chuỗi cung ứng và sản xuất bị xáo trộn, thậm chí đứt gãy. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến đà phục hồi của kinh tế thế giới, đặc biệt là các thị trường xuất khẩu trọng điểm của Việt Nam như châu Âu và châu Mỹ.

Đáng chú ý, đầu tháng 2/2025, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã kích hoạt điều khoản về tình trạng khẩn cấp quốc gia theo Đạo luật Thẩm quyền kinh tế khẩn cấp (IEEPA) với lý do đối phó với tình trạng nhập cư bất hợp pháp và vận chuyển trái phép chất gây nghiện. Điều này tạo cơ sở pháp lý để Hoa Kỳ áp thuế bổ sung 25% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Canada và Mexico, đồng thời áp thuế 10% đối với hàng hóa từ Trung Quốc. Trước động thái này, Bộ Công Thương đã chỉ đạo hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài theo dõi sát sao biến động thị trường, chính sách kinh tế, chính trị nhằm kịp thời tham mưu cho Chính phủ những phản ứng chính sách phù hợp. Bộ cũng tập trung xây dựng các kịch bản và phương án ứng phó để giảm thiểu tác động tiêu cực đến thương mại Việt Nam.

Quan ngại căng thẳng thương mại toàn cầu leo thang, Bộ Công Thương chủ động ứng phó

Bộ Công Thương nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu, ngành hàng và sản phẩm, đồng thời nâng cao giá trị gia tăng và hàm lượng công nghệ trong sản phẩm sản xuất tại Việt Nam. Đặc biệt, việc tận dụng lợi thế sẵn có của đất nước sẽ giúp Việt Nam từng bước nâng cao vai trò trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong thời gian tới, Bộ sẽ tập trung triển khai các giải pháp đồng bộ nhằm hạn chế rủi ro và thúc đẩy xuất khẩu, trong đó có việc hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng ưu đãi từ 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) và gần 70 cơ chế hợp tác song phương. Việc khai thác hiệu quả các thị trường trọng điểm, phát triển thị trường nhỏ và mở rộng sang những khu vực tiềm năng mới cũng được chú trọng.

Bộ Công Thương sẽ tiếp tục đề xuất Chính phủ tăng cường sự hiện diện của đại diện thương mại Việt Nam tại các thị trường quan trọng nhằm hỗ trợ phát triển hoạt động ngoại thương, bảo vệ lợi ích kinh tế và thương mại của doanh nghiệp Việt Nam. Các đơn vị thuộc Bộ phối hợp với hệ thống thương vụ để nắm bắt và cập nhật thông tin về những biến động kinh tế, chính trị trên thế giới, kịp thời đưa ra cảnh báo cho doanh nghiệp và tham mưu cho Chính phủ những phản ứng chính sách phù hợp. Đồng thời, Bộ cũng tăng cường cung cấp thông tin về xu hướng thị trường xuất nhập khẩu, đánh giá thách thức và cơ hội để doanh nghiệp xây dựng chiến lược thích ứng hiệu quả. Song song đó, việc thực hiện đề án của Chính phủ về tăng cường quản lý chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại và gian lận xuất xứ cũng được đẩy mạnh nhằm xử lý nghiêm các vi phạm.

Ngoài ra, ngành công thương đang tận dụng xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu để thu hút đầu tư nước ngoài, đặc biệt từ các quốc gia công nghiệp phát triển, vào lĩnh vực công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ. Việc giám sát cấp phép đầu tư mới được thực hiện chặt chẽ nhằm tránh nguy cơ Việt Nam bị lợi dụng làm điểm trung chuyển hàng hóa. Bộ Công Thương cũng sẽ hỗ trợ doanh nghiệp theo hướng cụ thể và sát sao hơn với từng thị trường và ngành hàng, trong đó tập trung vào nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về kinh tế tuần hoàn, sản xuất và tiêu dùng bền vững, đổi mới công nghệ, sử dụng năng lượng tái tạo để đáp ứng tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế. Việc khắc phục hạn chế về thông tin thị trường, khả năng tự chủ nguyên phụ liệu và năng lực sản xuất cũng sẽ được chú trọng, đồng thời huy động đội ngũ chuyên gia để đào tạo doanh nghiệp về tiêu chuẩn xuất khẩu mới.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cũng sẽ đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại phù hợp với sự phát triển của thị trường, tận dụng tối đa nguồn lực hỗ trợ để phát triển thương mại ở những ngành hàng và khu vực có tiềm năng. Công tác bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp, cảnh báo sớm và xử lý kịp thời các vụ kiện phòng vệ thương mại cũng là một phần quan trọng nhằm giảm thiểu thiệt hại. Việc nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong sản xuất, xuất khẩu, tăng cường ứng dụng thương mại điện tử trong xuất khẩu hàng hóa xuyên biên giới sẽ tiếp tục được triển khai mạnh mẽ. Đồng thời, cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" cũng sẽ được đẩy mạnh cả trong nước và trong cộng đồng kiều bào ở nước ngoài.

Đối với thị trường Hoa Kỳ, Bộ Công Thương nhận định rằng quan hệ kinh tế - thương mại giữa hai nước mang tính bổ trợ lẫn nhau, không cạnh tranh trực tiếp mà có sự bổ sung phù hợp với nhu cầu nội tại của từng quốc gia. Những chính sách mới của Hoa Kỳ sẽ được theo dõi sát sao để đảm bảo lợi ích thương mại của Việt Nam không bị ảnh hưởng tiêu cực.