Phố đi bộ Công viên Kỳ Bá: Sáu hướng tháo gỡ để phát triển bền vững (Kì 2)

Hưng Yên: Sáu tồn tại cần vượt qua của phố đi bộ Công viên Kỳ Bá (Kì 1)

Phố đi bộ Đinh Tiên Hoàng — Công viên Kỳ Bá (thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình trước sáp nhập, nay thuộc phường Trần Lãm, tỉnh Hưng Yên) đã có những bước khởi đầu đáng khích lệ sau khi khai trương vào tháng 5/2025. Song, từ “sôi động ngày khai trương” đến “điểm đến bền vững hàng thập kỷ” là một khoảng cách rất lớn mà không ít mô hình tương tự trong nước đã thất bại ở chặng giữa. Để không lặp lại lịch sử, cần có sự đổi mới về nội dung nghệ thuật, kết hợp khai thác di sản Phố Hiến, đồng thời kết nối hạ tầng giao thông liên vùng bằng những hướng đi cụ thể, có trọng tâm và được thực thi nhất quán.

1. Xây dựng bản sắc văn hóa riêng: Linh hồn của phố đi bộ

Điểm yếu căn bản nhất của các phố đi bộ trước đây, như Phố Trần Hưng Đạo hay Khu đô thị Petro, là thất bại do thiếu bản sắc, dẫn đến tình trạng khách đến một lần rồi thôi vì không có lý do để quay lại. Trong khi đó, phố đi bộ Đinh Tiên Hoàng đang sở hữu một lợi thế vô cùng quý giá mà nhiều địa phương không có: vùng đất Thái Bình với nghệ thuật chèo hàng trăm năm tuổi, truyền thống võ dân tộc, múa rối nước và kho tàng ẩm thực đồng bằng sông Hồng đặc sắc.

Biểu diễn chèo truyền thống

Du khách tại phố đi bộ ngày cuối tuần

Thực tế cho thấy, ngay từ những tháng đầu hoạt động, các buổi biểu diễn chèo truyền thống, dân vũ và khinh khí cầu đã thu hút đông đảo người dân tham dự. Đây chính là tín hiệu thị trường rõ ràng. Vấn đề là cần thể chế hóa những hoạt động này thành lịch biểu ổn định, được nâng cấp chất lượng và trở thành “thương hiệu” không thể thiếu mỗi cuối tuần. Cụ thể:

• Xây dựng lịch biểu diễn cố định theo tuần: múa rối nước tối thứ Sáu; chèo truyền thống, chầu văn tối thứ Bảy; dân vũ đương đại hoặc võ dân tộc, đi cà kheo, múa lân sư rồng, trình diễn pháo hoa vào tối Chủ nhật để du khách có thể chủ động lên kế hoạch.
• Mời nghệ nhân dân gian đầu ngành về trình diễn, truyền dạy trực tiếp và cùng giao lưu với du khách, biến phố đi bộ thành “sân khấu sống” của di sản phi vật thể.
• Thiết kế các “góc trải nghiệm” để du khách tự tay làm bánh cuốn, đan chiếu cói, thêu thùa, qua đó kéo dài thời gian lưu trú và tăng giá trị cảm nhận.
• Tổ chức ít nhất 15–20 sự kiện văn hóa, nghệ thuật chuyên đề hằng năm, gắn với các dịp lễ lớn và các mốc lịch sử địa phương.

2. Biến sản phẩm OCOP thành đòn bẩy kinh tế thực chất

Phố đi bộ Đinh Tiên Hoàng cần có khu bán hàng OCOP với các gian hàng trưng bày sản phẩm làng nghề trong và ngoài tỉnh. Đây là nền tảng tốt, nhưng thực tế tại nhiều địa phương, các gian hàng OCOP vẫn mang tính “trưng bày” nhiều hơn là kinh doanh thực sự. Để khách thực sự lựa chọn và chi tiền, cần có cơ chế giá ổn định, minh bạch; mẫu mã hấp dẫn; và mỗi sản phẩm phải có câu chuyện gắn với người làm ra nó.

Cần tái cơ cấu khu OCOP theo hướng “chợ phiên đặc sản cuối tuần”, trong đó mỗi phiên chợ mang chủ đề một vùng đặc sản: mắm cáy Hồng Tiến, nem Thái Dương, bánh đa Quỳnh Côi, đậu phụ Tiến Vua Tây Đô, bánh cáy, kẹo lạc làng Nguyễn... kết hợp trình diễn chế biến trực tiếp và kể câu chuyện về người sản xuất. Mô hình này đã được kiểm chứng hiệu quả tại nhiều tỉnh, thành trong khu vực.

Bên cạnh đó, cần hỗ trợ thiết kế bao bì, tem nhãn và xây dựng câu chuyện thương hiệu cho từng sản phẩm OCOP để nâng cao giá trị cảm nhận, đồng thời bố trí quầy đặt hàng trực tuyến ngay tại chỗ để du khách có thể đặt ship về nhà. Cách làm này cũng phục vụ khách từ nơi khác đến, giúp họ có thể mua đặc sản quê hương mình làm quà tặng bạn bè, người thân tại Thái Bình mà không lo mang vác cồng kềnh.

3. Kết nối hạ tầng giao thông: “Mở cửa” đón khách ngoại tỉnh

Một phố đi bộ chỉ phục vụ người dân địa phương sẽ nhanh chóng trở nên nhàm chán và thu hẹp dần sức hút. Để trở thành điểm đến du lịch thực thụ, cần có dòng khách từ bên ngoài, và điều đó phụ thuộc trực tiếp vào kết nối giao thông.

Tin vui là hạ tầng đang chuyển động mạnh mẽ. Tuyến đường từ phường Thái Bình đến phường Phố Hiến với tổng mức đầu tư hơn 4.900 tỷ đồng đã khởi công tháng 10/2025, dự kiến hoàn thành năm 2027. Đây là “hành lang kinh tế” kết nối trực tiếp khu vực phố đi bộ Kỳ Bá với trung tâm Phố Hiến, mở ra tuyến du lịch xuyên suốt giữa hai đô thị lớn nhất tỉnh Hưng Yên. Song song đó, tuyến đường ven biển và Vành đai 4 đang thi công sẽ giúp rút ngắn đáng kể thời gian tiếp cận từ Hà Nội, Hải Phòng và Nam Định.

Hướng tới sản phẩm du lịch trên sông kết nối phố Hiến

Cần phối hợp ngay với các hãng lữ hành để thiết kế tour kết hợp “Phố đi bộ Kỳ Bá – Di sản Phố Hiến – Làng nghề”, sẵn sàng triển khai khi tuyến đường thông xe; đồng thời bổ sung bãi đỗ xe ô tô quy mô lớn, kết nối xe đạp và xe điện từ bến xe đến phố đi bộ. Về lâu dài, cần nghiên cứu phát triển tuyến du lịch đường sông Hồng kết nối Phố Hiến với Kỳ Bá, một trải nghiệm độc đáo mà không địa phương nào có thể sao chép.

4. Tích hợp di sản Phố Hiến, tạo “lý do có một không hai” để đến

Phố đi bộ Đinh Tiên Hoàng nằm trong bán kính ảnh hưởng của không gian di sản Phố Hiến, một trong những đô thị cổ tiêu biểu của vùng đồng bằng sông Hồng, từng là thương cảng quốc tế sầm uất trong thế kỷ XVI–XVII. Đây là tài sản vô giá mà đến nay chưa được khai thác hiệu quả.

Tại hội thảo phục dựng di sản Phố Hiến (tháng 12/2025), các chuyên gia đề xuất xây dựng mô hình “công viên di sản sống”, không chỉ bảo tồn tĩnh mà còn tái hiện không gian thương cảng xưa thông qua các hoạt động trải nghiệm. Phố đi bộ Kỳ Bá hoàn toàn có thể trở thành “cánh tay nối dài” của không gian di sản này về phía trung tâm thành phố Thái Bình trước đây.

Các giải pháp cần triển khai gồm: thiết kế khu triển lãm thường trực về lịch sử Phố Hiến, ứng dụng infographic, mô hình 3D và màn hình tương tác; phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức “Phiên chợ Phố Hiến” định kỳ, tái hiện không khí giao thương đa quốc tịch xưa; ứng dụng công nghệ AR/VR để du khách được “bước vào” Phố Hiến thế kỷ XVII ngay trên phố đi bộ, tạo nên một trải nghiệm không thể tìm thấy ở bất cứ nơi nào khác.

Bộ mặt phố đi bộ Đinh Tiên Hoàng trong thời gian tới

5. Thể chế hóa mô hình đối tác công – tư bền vững

Hiện tại, phố đi bộ Đinh Tiên Hoàng hoàn toàn do doanh nghiệp tư nhân đầu tư và vận hành, cụ thể là Công ty TNHH Hưng Thịnh Phát cùng Hiệp hội Du lịch tỉnh. Đây là ưu điểm về sự năng động, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro: khi doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính hoặc thay đổi chiến lược, toàn bộ mô hình có thể sụp đổ — bài học đắt giá từ không ít phố đi bộ thất bại trên cả nước.

Cần xây dựng cơ chế đối tác công – tư (PPP) rõ ràng. Nhà nước, trực tiếp là các cấp chính quyền phường Trần Lãm, cần đảm bảo hạ tầng đường, điện, vệ sinh, an ninh, trật tự và phối hợp giám sát; doanh nghiệp chịu trách nhiệm nội dung và vận hành thương mại. Sự phân vai minh bạch sẽ giúp mô hình không phụ thuộc quá mức vào một bên, đồng thời khẳng định phố đi bộ là tài sản công của cộng đồng.

Ba việc cần làm ngay là: (1) ban hành hợp đồng PPP dài hạn 5–10 năm với điều khoản rõ ràng về nghĩa vụ và cơ chế giám sát; (2) thành lập Ban quản lý phố đi bộ có sự tham gia của đại diện chính quyền, doanh nghiệp, hiệp hội du lịch và người dân; (3) xây dựng quỹ phát triển phố đi bộ từ nguồn trích phần trăm doanh thu gian hàng để tái đầu tư cho nội dung và hạ tầng, giảm phụ thuộc vào ngân sách nhà nước.

6. Chuyển đổi số trong quảng bá và quản lý điểm đến

Trong bối cảnh du lịch ngày càng được quyết định bởi mạng xã hội và các nền tảng đánh giá trực tuyến, một phố đi bộ không có hiện diện số mạnh mẽ sẽ dễ bị bỏ lại phía sau. Khách trẻ ngày nay không tìm kiếm điểm đến qua tờ rơi; họ tìm qua TikTok, Google Maps và các cộng đồng du lịch trên mạng xã hội.

Hưng Yên đang đặt mục tiêu chỉ số chuyển đổi số (DTI) vào top 15 cả nước năm 2026. Đây là cơ hội để phố đi bộ Kỳ Bá trở thành điểm sáng trong chiến lược đó. Cần xây dựng hệ sinh thái số đồng bộ gồm:

• Website và ứng dụng chính thức tích hợp lịch sự kiện, bản đồ gian hàng, đặt chỗ và hệ thống đánh giá, chuẩn hóa trải nghiệm từ trước khi khách đến.
• Đội ngũ “content creator” địa phương chuyên sản xuất nội dung video ngắn về phố đi bộ trên mạng xã hội.
• Điểm check-in chuẩn với ánh sáng và bối cảnh đẹp, trở thành một công cụ marketing tự nhiên, kết hợp Wi-Fi miễn phí để khuyến khích du khách chia sẻ hình ảnh.
• Hệ thống đếm lưu lượng khách thông minh để có dữ liệu thực, phục vụ điều chỉnh nội dung và thời gian hoạt động theo mùa, theo ngày.

Lộ trình thực hiện theo giai đoạn (2026–2030)

Giai đoạn 2026: Ổn định lịch biểu nghệ thuật cố định; tái cơ cấu khu OCOP theo mô hình chợ phiên; hoàn thiện quy chế PPP; ra mắt website và fanpage chính thức.

Giai đoạn 2027: Đón đầu tuyến đường Thái Bình – Phố Hiến thông xe; ra mắt tour kết hợp di sản; triển khai khu trải nghiệm Phố Hiến và ứng dụng AR/VR.

Giai đoạn 2028–2030: Hình thành tuyến du lịch đường sông Hồng; xây dựng thương hiệu vùng đồng bằng sông Hồng; mục tiêu đạt trên 1.000 lượt khách/đêm cuối tuần.

Tầm nhìn dài hạn đã được xác lập rõ: đến năm 2035, Hưng Yên phấn đấu trở thành tỉnh công nghiệp hiện đại, đáp ứng các tiêu chí đô thị loại I; tầm nhìn đến năm 2045 là thành phố thông minh, sinh thái trực thuộc Trung ương. Phố đi bộ Kỳ Bá cần được định vị đúng trong chiến lược phát triển đô thị đó, không phải là điểm giải trí đơn thuần, mà là một trong những không gian đặc trưng tạo nên bản sắc đô thị văn minh, có chiều sâu văn hóa của tỉnh.

Sáu hướng tháo gỡ trên không phải là những đề xuất viển vông. Tất cả đều có cơ sở thực tiễn từ kinh nghiệm của các phố đi bộ thành công trong nước và khu vực, đồng thời đều có điều kiện triển khai ngay với nguồn lực sẵn có của tỉnh Hưng Yên. Điều cốt lõi là cần có ý chí chính trị rõ ràng, sự phân công trách nhiệm cụ thể giữa các bên và tư duy quản lý văn hóa – du lịch chuyên nghiệp hơn so với hiện tại.

Phố đi bộ Công viên Kỳ Bá có đủ tiềm năng để trở thành điểm đến hàng đầu của vùng đồng bằng sông Hồng. Nhưng tiềm năng chỉ trở thành hiện thực khi được vun bồi bằng hành động kiên trì, có chiến lược và đặt người dân cùng du khách vào trung tâm của mọi quyết định.