Hưng Yên: Phố đi bộ Đinh Tiên Hoàng sau hơn một năm thử nghiệm - những bài học còn bỏ ngỏ

Những kết quả và hiệu quả đạt được về mặt kinh tế - xã hội

Sau hơn một năm hoạt động, phố đi bộ Đinh Tiên Hoàng cùng Công viên Kỳ Bá đã phần nào giải quyết bài toán thiếu hụt không gian công cộng vốn là tồn tại lâu dài của khu vực đô thị. Tuyến phố trở thành điểm vui chơi, giải trí ngoài trời tập trung, nơi người dân thuộc nhiều thế hệ có thể tìm đến vào mỗi buổi tối không chỉ cuối tuần.

Đáng chú ý, không gian này từng là điểm giao lưu văn hóa sôi nổi, kết nối hài hòa giữa các hình thức nghệ thuật truyền thống và hiện đại: Từ những buổi biểu diễn hát Chèo đặc sắc đến các Câu lạc bộ nghệ thuật trẻ đầy sức sống đã góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần của nhân dân địa phương.

Một trong những đóng góp quan trọng của dự án là bước đầu hình thành khái niệm "kinh tế đêm" tại nơi đây vốn còn rất mới mẻ tại địa phương. Các hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống, cà phê và đồ lưu niệm được tạo điều kiện phát triển, đặc biệt vào các dịp cuối tuần.

Bên cạnh đó, không gian phố đi bộ cũng cung cấp mặt bằng cho các doanh nghiệp và cơ sở sản xuất giới thiệu sản vật địa phương, mở ra cơ hội quảng bá các sản phẩm thủ công truyền thống tiêu biểu của tỉnh đến với đông đảo người tiêu dùng.

"Phố đi bộ Đinh Tiên Hoàng là thử nghiệm quan trọng, một bước đi cần thiết để thành phố học cách xây dựng không gian công cộng đúng nghĩa. Nhưng để thử nghiệm thực sự có giá trị, những hạn chế phải được nhìn nhận thẳng thắn và xử lý triệt để."

Một số tồn tại và hạn chế

Dù mang lại những giá trị nhất định, thực tế vận hành cho thấy dự án vẫn còn nhiều điểm bất cập cần được nhìn nhận thẳng thắn.

Khách đã vắng dần thể hiện việc đã dần mất sức hút đối với cả doanh nghiệp lẫn người dân

Thực trạng hạ tầng và mỹ quan tại phố đi bộ

Hệ thống kiot kinh doanh vì chạy theo số lượng nên được xây dựng bằng vật liệu tạm bợ chủ yếu là tôn và khung thép thiếu sự đồng bộ về thiết kế và xuống cấp nhanh chóng theo thời gian, tạo cảm giác nhếch nhác, lộn xộn không xứng tầm với một không gian văn hóa của đô thị.

Khung cột nhà kiot được xây dựng một cách tạm bợ thiếu độ bền lâu dài

Tình trạng mất an toàn kỹ thuật cũng là vấn đề đáng lo ngại: Các đường dây điện và ống nước chạy lộ thiên, chằng chịt dọc theo hành lang bảo vệ sông, không chỉ gây mất mỹ quan nghiêm trọng mà còn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao. Đặc biệt, một số đường ống xả thải trực tiếp hoặc rò rỉ nước thải ra khu vực sông, bờ kè đã gây ảnh hưởng tiêu cực đến vệ sinh môi trường và cảnh quan chung.

Các đường dây điện và ống nước chạy lộ thiên, chằng chịt dọc theo hành lang bảo vệ sông

Đường ống nước thải từ kiot xả thải trực tiếp ra khu vực sông, bờ kè đã gây ảnh hưởng tiêu cực đến vệ sinh môi trường và cảnh quan chung

Không chỉ dứng lại về sự nhếch nhác về mỹ quan, môi trường tiếng ồn phát cũng là một vấn đề cần đáng lưu tâm. Mặc dù UBND phường Trần Lãm đã tiếp thu ý kiến của các hộ dân sống ở gần hệ thống âm thanh của sân khấu ngoài trời yêu cầu dừng hoạt động nhưng vẫn còn hàng chục chiếc loa kéo của các hộ kinh doanh ban đêm đua nhau gào thét làm ảnh hưởng không nhỏ tới việc học tập, sinh hoạt của người dân.

Loa kéo của các hộ kinh doanh ban đêm đua nhau gào thét

Ban đêm các kiot bán hàng bày bàn ghế tràn xuống lòng đường, ban ngày người đi bộ không có vỉa hè để đi phải tràn xuống lòng đường gây nguy cơ mất an toàn giao thông là không tránh khỏi.

Bàn ghế bán hàng tràn xuống lòng đường gây nguy cơ mất an toàn giao thông là không tránh khỏi.

Vận hành và quản lý thiếu định hướng văn hóa

Điểm đáng tiếc nhất là sự lệch hướng trong nội dung hoạt động. Việc ưu tiên cho các dịch vụ ăn uống, nhậu nhẹt (như quán “Trà Kem”, "Nhậu xuyên đêm", "Bò gà nôm") đã dần làm phai nhạt tính chất "văn hóa" vốn là mục tiêu xuyên suốt của dự án ngay từ khi ra mắt. Không gian vốn được kỳ vọng là địa điểm giới thiệu đặc sản OCOP Thái Bình từ Nước mắm Diêm Điền, mắm cáy Hồng Tiến, nem Thái Dương, bánh đa Quỳnh Côi, đậu phụ Tiến Vua Tây Đô cho đến bánh cáy, kẹo lạc làng Nguyễn … lại chưa tạo được điều kiện để các sản phẩm này tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng một cách bài bản.

Hiện nay, khu vui chơi của trẻ em đã dỡ bỏ và để trống, nhiều kiot trên vỉa hè thì đang trong tình trạng bỏ trống, dán biển mời thuê gian hàng hoặc thông báo chuyển địa điểm đây là những tín hiệu rõ ràng cho thấy mô hình đã dần mất sức hút đối với cả doanh nghiệp lẫn người dân.

Nhiều kiot trên vỉa hè thì đang trong tình trạng bỏ trống, dán biển mời thuê gian hàng

Ông NĐT. ở phường Trần Hưng Đạo là người đã từng ký hợp đồng thuê kiot cho hay: “Ngay khi hay tin có phố đi bộ Đinh Tiên Hoàng kinh doanh đêm tôi đã tìm hiểu và tự hào là một trong những người đầu tiên ký Hợp đồng thuê kiot. Nhưng khi thấy đơn vị vận hành triển khai ồ ạt về số lượng kiot, không được chú trọng về hình thức mỹ quan và không bố trí không gian cho từng loại hình kinh doanh mà chủ yếu là đồ giải khát nên tôi đã kịp thời chuyển nhượng cho người khác kinh doanh, nay họ cũng đã bỏ.”

Ba bài học cốt lõi

Từ trường hợp phố đi bộ Đinh Tiên Hoàng, có thể rút ra ba bài học quan trọng phục vụ cho việc đầu tư các không gian công cộng tương tự trong thời gian tới:

• Quy hoạch phải đi đôi với tiêu chuẩn kỹ thuật. Không gian công cộng cần sự đồng bộ tuyệt đối về kiến trúc từ mặt tiền đến mặt hậu. Hạ tầng kỹ thuật như điện, nước, hệ thống thoát nước thải phải được đưa vào ngầm hoặc quản lý theo quy chuẩn chặt chẽ ngay từ đầu, không để phát sinh từng bước theo kiểu "vá víu".
• Đa dạng hóa nội dung thay vì chỉ cho thuê mặt bằng. Thành công của phố đi bộ không nằm ở số lượng kiot hay doanh thu cho thuê mặt bằng, mà ở việc liên tục đổi mới các hoạt động trải nghiệm văn hóa để giữ chân du khách và duy trì sức hút lâu dài với cộng đồng địa phương.
• Mô hình quản lý chuyên nghiệp và có trách nhiệm. Cần có sự phối hợp chặt chẽ, minh bạch giữa chính quyền và đơn vị vận hành để đảm bảo tính bền vững; kiên quyết tránh tình trạng "đầu tư sớm, bỏ hoang nhanh" vừa lãng phí nguồn lực, vừa ảnh hưởng tiêu cực đến mỹ quan và uy tín đô thị.