Phát triển đô thị: Mở rộng không gian, tạo thêm dư địa tăng trưởng

Ngày 17/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật Phát triển đô thị.

Theo báo cáo, dự thảo Luật tiếp tục được hoàn thiện ở nhiều nội dung liên quan đến tổ chức, quản lý và phát triển đô thị.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp.

Thận trọng hơn với quyết định cải tạo nhà chung cư

Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết dự thảo đã bổ sung tiêu chí “bảo đảm yêu cầu khối lượng công việc thực tế” trong quy định về quyết định tổng số lượng biên chế của HĐND thành phố.

Đối với việc xã hội hóa hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính, dự thảo bổ sung nguyên tắc bảo đảm quyền lựa chọn của cá nhân, tổ chức khi thực hiện thủ tục hành chính.

Đáng chú ý, về quản lý đô thị và nhà ở, dự thảo chuyển thẩm quyền quyết định cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư trên địa bàn thành phố từ UBND thành phố sang HĐND thành phố.

Theo cơ quan soạn thảo, việc điều chỉnh này nhằm bảo đảm thận trọng, chặt chẽ hơn khi quyết định những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền tài sản và quyền về chỗ ở của người dân.

Dự thảo cũng không tiếp tục quy định thẩm quyền của thành phố trong việc quyết định không thi tuyển phương án kiến trúc đối với những công trình, hạng mục công trình thuộc diện phải thi tuyển theo Luật Kiến trúc.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo.

Phân định rõ cơ chế phát triển Trung tâm tài chính quốc tế

Một nội dung được Ủy ban Thường vụ Quốc hội dành nhiều sự quan tâm là quy định về phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Theo báo cáo của Chính phủ, dự thảo bổ sung điều kiện phải có ý kiến của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam khi thực hiện một số thẩm quyền của cơ quan điều hành tại thành phố. Đồng thời, dự thảo bổ sung quy định về việc thành viên Trung tâm tài chính quốc tế được cung cấp dịch vụ tài chính và các dịch vụ hỗ trợ khác theo giấy phép thành lập và hoạt động.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết Thường trực Ủy ban cơ bản nhất trí với các định hướng lớn và nhiều nội dung tiếp thu, giải trình, chỉnh lý của cơ quan soạn thảo. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện một số vấn đề liên quan đến cơ chế thí điểm, thẩm quyền quyết định biên chế, khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, khu phi thuế quan, Trung tâm tài chính quốc tế, hạ tầng năng lượng, danh mục dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược và quy hoạch.

Đáng chú ý, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị không mở rộng phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật đối với khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp và khu phi thuế quan tại các tỉnh, do các địa bàn này không thuộc đối tượng điều chỉnh của dự thảo Luật.

Không để luật mới tạo thêm cơ chế chồng chéo

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh dự án Luật Phát triển đô thị ban đầu được xây dựng với phạm vi áp dụng cho Thành phố Hồ Chí Minh, sau đó mở rộng đối tượng điều chỉnh sang các thành phố khác và bổ sung thêm một số nội dung.

Liên quan đến Trung tâm tài chính quốc tế, Chủ tịch Quốc hội lưu ý Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội về Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam vẫn đang có hiệu lực và đã quy định nhiều cơ chế đặc thù.

Do đó, nếu đưa nội dung về Trung tâm tài chính quốc tế vào Luật Phát triển đô thị, cần phân định rõ phạm vi điều chỉnh giữa hai văn bản. Theo định hướng được Chủ tịch Quốc hội nêu, Nghị quyết số 222/2025/QH15 tập trung vào tổ chức, vận hành và chính sách đặc thù của Trung tâm tài chính; còn Luật Phát triển đô thị cần tập trung vào không gian, hạ tầng và các điều kiện phát triển đô thị gắn với Trung tâm.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu cách thiết kế quy định phải bảo đảm tính thống nhất, không tạo ra hai cơ chế đối với cùng một Trung tâm tài chính quốc tế, đồng thời mở thêm dư địa phát triển cho những đô thị có tiềm năng trở thành cực tăng trưởng mới.

Về vấn đề khu đô thị lấn biển, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan chức năng xây dựng báo cáo để trình cơ quan có thẩm quyền xem xét, cho ý kiến.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cũng cho rằng quy định tại Điều 23 dự thảo Luật và Nghị quyết số 222/2025/QH15 có phạm vi điều chỉnh khác nhau, có thể bổ trợ cho nhau trong phát triển đô thị đặc biệt như Thành phố Hồ Chí Minh.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, mô hình Trung tâm tài chính quốc tế được tổ chức theo nguyên tắc một Trung tâm, hai địa điểm, với yêu cầu thống nhất về khung tổ chức, quản lý và giám sát. Việc đặt Trung tâm tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng không đồng nghĩa với việc áp dụng các công cụ tài chính khác nhau, mà nhằm phát huy lợi thế riêng của từng đô thị.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị tiếp tục rà soát khoản 3 Điều 23, nhất là quy định về điều kiện cấp phép. Theo bà, nếu các tiêu chuẩn, điều kiện cấp phép, quản lý rủi ro và giám sát an toàn được xác định là thống nhất trong toàn Trung tâm tài chính quốc tế thì các quy định về cấp phép cũng cần được thiết kế theo hướng áp dụng thống nhất, không chỉ riêng tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Chính phủ, cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan chủ trì thẩm tra tiếp tục phối hợp hoàn thiện dự thảo Luật.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, các quy định cần có tính khái quát, ổn định và khả năng áp dụng lâu dài; bảo đảm không tạo thuận lợi cho một đối tượng nhưng gây vướng mắc cho đối tượng khác, cũng như không giải quyết được vấn đề trước mắt nhưng phát sinh bất cập trong quá trình thực hiện sau này.