Phát huy giá trị văn hóa truyền thống của người Tày, Nùng qua Lễ hội Lồng Tồng ở vùng đất Ea KLy

Trong 2 ngày 20 và 21/3, hàng ngàn người dân và du khách đã đổ dồn về thôn Ea Kung, xã Ea Kly, tỉnh Đắk Lắk để tham dự Lễ hội Lồng Tồng lần thứ I do địa phương này tổ chức.

Theo quan niệm tín ngưỡng của người Tày, Nùng, Lễ hội Lồng Tồng được tổ chức hàng năm đều cần có sự đồng ý, chứng giám của các bậc tổ tiên, ủng hộ cho các gia đình, làng xóm.

Ông Nguyễn Văn Hoan, Bí thư Đảng ủy xã Ea Kly (người cầm cày) cùng thực hiện nghi thức xuống đồng tại lễ hội.

Tham gia lễ hội, mỗi thôn, bản đều phải chuẩn bị một mâm lễ cúng để dâng lên các thần linh. Mâm cúng xin phép tổ tiên để tổ chức lễ hội thường do gia đình thầy mo năm đó chủ trì lễ tế bày biện. Mâm lễ chứa đựng các lễ vật và những sản vật nông nghiệp do dân bản làm ra. Không thể thiếu trong mâm lễ cúng là con gà thiến to, chai rượu thơm ngon, đôi bánh chưng xanh được làm từ gạo nếp hạt to, mẩy. Mỗi mâm lễ được chuẩn bị rất chu đáo, thể hiện lòng thành kính, biết ơn của người dân với thành hoàng, thần nông đã giúp họ có cuộc sống bình yên, đầy đủ.

Năm nay, Lễ hội Lồng Tồng ở xã Ea Kly là lễ hội lần đầu được tổ chức theo quy mô cấp xã, đánh dấu bước chuyển từ những sinh hoạt văn hóa nhỏ lẻ trong từng thôn, buôn sang một không gian lễ hội chung, mang tính kết nối cộng đồng.

Theo ông Nguyễn Văn Hoan, Bí thư Đảng ủy xã Ea Kly, Lồng Tồng là nghi lễ truyền thống, được người Tày, Nùng "mang theo" khi di cư từ miền núi Việt Bắc vào định cư ở Tây Nguyên. Chính những nét đẹp truyền thống của người Tày, Nùng đã góp phần tạo nên sắc màu văn hóa đang dạng, phong phú giữa đại ngàn Tây Nguyên hùng vĩ. Việc tổ chức thành lễ hội truyền thống hàng năm là cầu nối cho sự lan tỏa những giá trị tích cực.

Múa sư tử mèo thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân và du khách.

“Sau sáp nhập địa giới hành chính, xã có 10 thôn có đồng bào các tỉnh phía Bắc sinh sống. Trước đây, các lễ hội của đồng bào Tày, Nùng chỉ được tổ chức nhỏ lẻ trong phạm vi từng thôn hoặc gia đình. Năm nay, cấp ủy, chính quyền xã quyết định tổ chức lễ hội quy mô hơn nhằm quảng bá bản sắc văn hoá, đồng thời tăng cường sự gắn kết, đoàn kết giữa các dân tộc trên địa bàn”, ông Hoan chia sẻ.

Trong 2 ngày diễn ra lễ hội, người dân và du khách đến thôn Ea Kung đã được tận mắt chứng kiến lễ cúng bái thần hoàng, thần nông của thầy mo - một trong những hoạt động mang tính linh thiêng, trang nghiêm được coi như phần hồn, phần cốt của lễ hội. Lễ cúng diễn ra trong không gian ấm cúng, trang nghiêm, dưới sự tham gia, chứng kiến của những người có uy tín trong thôn, cùng chính quyền địa phương. Âm thanh hòa quyện của chiêng, chuông và trống tại lễ cúng vang vọng, như đánh thức tâm ý, truyền tải những sở nguyện, mong cầu của người dân ở nơi này.

Trong bài khấn tại lễ cúng, thầy mo đã “báo cáo” với thần linh về thành quả lao động của bà con nông dân địa phương qua một năm làm ăn vất vả, khó nhọc, người dân đã có được những vụ mùa tốt đẹp, mọi người trong thôn luôn vui, khỏe… và cầu mong những mùa vụ tới, sao cho mưa thuận, gió hòa, thiên hạ thái bình, mùa màng lại được bội thu…!

Ném còn - trò chơi dân gian của người Tày, Nùng - không thể thiếu trong lễ hội Lồng Tồng.

Sau khi “xin phép” các bậc tiền nhân với phần lễ được tổ chức trang nghiêm, với ý nghĩa cố kết cộng đồng, tạo niềm vui trong những ngày đầu năm mới, phần hội đã thu hút người dân và du khách qua nghi lễ tịch điền và các trò chơi dân gian, văn nghệ, thể thao đặc sắc, sôi động, gồm: ném còn, đẩy gậy, kéo co, nhảy bao bố, thi lảy cỏ và bịt mắt bắt vịt… Đặc biệt, trong số đó đáng chú nhất là nghi thức xuống đồng - cày ruộng tượng trưng, gieo hạt đầu năm - tái hiện sinh động đời sống sản xuất nông nghiệp, thể hiện ước vọng về một năm no đủ, bình an và với những điệu múa sư tử mèo truyền thống của người Tày, Nùng.

Theo những người dân địa phương thì múa sư tử mèo không những tạo không khí sôi động, mang lại sức sống cho ngày hội, mà còn là một hoạt động thể hiện khát vọng của con người về một cuộc sống tốt đẹp hơn, đồng thời thể hiện tinh thần thượng võ của người miền núi. Người Tày, Nùng quan niệm, sư tử là tượng trưng cho sự thịnh vượng, phát đạt. Sư tử mèo đi đến đâu là đem lại hạnh phúc cho nơi đó. Múa sư tử mèo là điệu múa mang giá trị văn hóa truyền thống của người Tày, Nùng ở Lạng Sơn đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2017.

Cũng tại Lễ hội Lồng Tồng xã Ea KLy lần thứ I, các hoạt động văn nghệ, trình diễn trang phục dân tộc; hoạt động của các gian hàng ẩm thực, các gian hàng bán các sản phẩm đặc trưng về nông - lâm - ngư nghiệp, hàng tiêu dùng… đã tạo nên không gian văn hóa đa sắc màu. Đây cũng là cơ hội để các dân tộc anh, em ở nhiều nơi và trên địa bàn xã gặp gỡ, giao lưu, tăng cường tình đoàn kết, cùng nhau giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp.

Du khách có dịp giao lưu, chiêm ngưỡng những trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu của người dân địa phương tại lễ hội.

Ông Nguyễn Xuân Hưng, Chủ tịch UBND xã Ea Kly nhấn mạnh: “Thay mặt Ban Tổ chức lễ hội, tôi xin trân trọng cảm ơn sự quan tâm chỉ đạo của các cấp lãnh đạo; sự phối hợp, hỗ trợ của các cơ quan, ban ngành, đoàn thể; sự tham gia nhiệt tình của các thôn tham gia lễ hội, các nghệ nhân, diễn viên, vận động viên; cảm ơn sự có mặt biểu diễn giao lưu của ca sỹ - nhạc sỹ A Páo và đặc biệt là sự hưởng ứng tích cực của đông đảo bà con nhân dân và du khách gần, xa đã góp phần làm nên thành công của lễ hội. Lễ hội khép lại nhưng những giá trị văn hóa truyền thống, tinh thần đoàn kết và niềm tin vào một năm mới thắng lợi vẫn sẽ tiếp tục được lan tỏa trong đời sống của mỗi người dân xã Ea Kly. Tin tưởng rằng, với tinh thần đoàn kết, cần cù và sáng tạo, bà con nhân dân trong xã sẽ tiếp tục thi đua lao động sản xuất, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh”.