Lễ hội Cầu Đình người Tày An Lương: Di sản 400 năm mở hướng du lịch bền vững

Giữa miền sơn cước hiền hòa của thôn An Lương, xã Mỏ Vàng (tỉnh Lào Cai), nơi những nếp nhà sàn soi bóng xuống dòng Thia trong xanh, Lễ hội Cầu Đình của người Tày đã được gìn giữ hơn bốn thế kỷ như một mạch nguồn văn hóa bền bỉ. Không chỉ là nghi lễ cầu mùa đầu xuân, lễ hội còn là không gian hội tụ tín ngưỡng dân gian, nghệ thuật diễn xướng, ẩm thực truyền thống và tinh thần cố kết cộng đồng – tạo nên nền tảng giàu tiềm năng để phát triển du lịch văn hóa bền vững.

Đón bằng công nhân di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh (Ảnh: Thu Nhài)

Năm 2024, Đình An Lương vinh dự được công nhận là di tích cấp tỉnh, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong hành trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Đây không chỉ là niềm tự hào của đồng bào Tày An Lương mà còn mở ra cơ hội để địa phương kết nối văn hóa với phát triển kinh tế, thu hút doanh nghiệp đầu tư vào du lịch cộng đồng, dịch vụ trải nghiệm và sản phẩm OCOP bản địa.

Người dân và du khách dâng hương tại Lễ Cầu Đình An Lương (Ảnh: Thu Nhài)

Di sản tâm linh xuyên suốt hơn 400 năm

Theo lời các bậc cao niên, Lễ hội Cầu Đình đã trải qua tám đời thầy mo kế tục, được duy trì liên tục suốt hơn 400 năm. Lễ hội tổ chức ba lần trong năm vào ngày 14 tháng Giêng, tháng 3 và tháng 7 âm lịch, trong đó lễ chính tháng Giêng mang ý nghĩa mở đầu cho một chu kỳ sản xuất mới, gửi gắm khát vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Nghi lễ dâng hương tại lễ hội Cầu đình (Ảnh: Thu Nhài)

Trong quan niệm của người Tày An Lương, vạn vật đều có linh hồn. Thần núi, thần suối, thần đất, thần cây và tổ tiên luôn song hành, che chở cho bản làng. Vì thế, Lễ hội Cầu Đình không đơn thuần là nghi lễ tín ngưỡng mà còn là cuộc đối thoại thiêng liêng giữa con người với đất trời, giữa quá khứ với hiện tại.

Dân bản dâng lễ tại Lế hội Cầu Đình hàng năm (Ảnh: Thu Nhài)

Khoảng 20 ngày trước Lễ hội, các già làng, trưởng bản và thầy mo họp bàn công việc. Đình làng được chỉnh trang, lau dọn. Người tham gia rước lễ được tuyển chọn kỹ lưỡng, đảm bảo gia đình hòa thuận, không có tang sự, sống gương mẫu trong cộng đồng. Thầy mo thực hiện thời gian kiêng cữ, giữ mình thanh sạch để lời khấn “thông” tới thần linh.

Ông Mo rước lễ vào Đình (Ảnh: Thu Nhài)

Sáng ngày 16 tháng Giêng, tiếng trống hội vang vọng khắp bản làng. Dòng người trong trang phục áo chàm truyền thống nối nhau tiến về đình. Đội cờ hội, trống chiêng, kiệu rước mâm lễ tạo nên khung cảnh trang nghiêm mà rực rỡ sắc màu. Bài khấn bằng tiếng Tày cổ vang lên như một trường ca nhắc nhớ công đức tiền nhân, cầu cho dân bản bình an, kinh tế phát triển, cuộc sống ấm no.

Nhiều nghi thức truyền thống trong Lễ hội Cầu Đình An Lương được bảo tồn và phát huy (Ảnh: Thu Nhài)

Không gian văn hóa – ẩm thực đặc sắc hút khách

Một trong những điểm hấp dẫn của Lễ hội là nghệ thuật ẩm thực truyền thống. Mâm lễ dâng đình không thể thiếu bánh đôi (pẻng ôi) – biểu tượng của sự thủy chung, no đủ; chè lam dẻo ngọt như tình cảm gia đình; bánh nổ tượng trưng niềm vui; bánh rán nhân đỗ xanh vàng óng mang ý nghĩa đủ đầy.

Các hộ gia đình dâng lễ cầu mong năm mới bình an, đủ đầy (Ảnh: Thu Nhài)

Bên cạnh đó là xôi ngũ sắc nhuộm màu lá rừng, thịt trâu gác bếp tẩm mắc khén, cá suối nướng, măng đắng, cơm lam ống tre, gà mái tơ và rượu men lá. Sau phần lễ, cộng đồng và du khách cùng quây quần thưởng thức, chia sẻ niềm vui đầu năm – một trải nghiệm đậm chất bản địa mà ít nơi còn lưu giữ trọn vẹn.

Phần hội diễn ra sôi nổi với kéo co, đẩy gậy, bịt mắt bắt lợn, đua mảng trên suối Thia, cùng những làn điệu hát then, tiếng đàn tính ngân vang giữa núi rừng. Du khách không chỉ đứng xem mà còn trực tiếp hòa mình vào không khí lễ hội, cảm nhận chiều sâu văn hóa Tày.

Hàng ngàn người dân tham gia lễ hội Cầu đình hàng năm (Ảnh: Thu Nhài)

Mở hướng phát triển du lịch bền vững

Trong bối cảnh du lịch trải nghiệm và du lịch văn hóa ngày càng được ưa chuộng, Lễ hội Cầu Đình người Tày An Lương sở hữu nhiều yếu tố để trở thành sản phẩm đặc trưng của địa phương: di sản lâu đời, không gian thiên nhiên nguyên sơ, văn hóa bản địa đặc sắc và cộng đồng còn giữ được tính nguyên bản.

Không gian văn hóa dân tộc Dao (Ảnh: Thu Nhài)

Việc được công nhận di tích cấp tỉnh tạo nền tảng pháp lý quan trọng để xây dựng tour tuyến, phát triển du lịch cộng đồng, homestay, ẩm thực truyền thống và các sản phẩm văn hóa gắn với lễ hội. Đây là cơ hội để doanh nghiệp lữ hành, nhà đầu tư dịch vụ du lịch đồng hành cùng địa phương khai thác giá trị di sản theo hướng bền vững, hài hòa giữa bảo tồn và phát triển.

Giữa nhịp sống hiện đại, Lễ hội Cầu Đình vẫn ngân vang như bản hòa ca của quá khứ và hiện tại – thiêng liêng mà sống động, cổ kính mà giàu sức trẻ. Mỗi độ xuân về, khi tiếng đàn tính cất lên bên dòng Thia, di sản 400 năm của người Tày An Lương lại tiếp tục kể câu chuyện về lòng biết ơn, khát vọng no ấm và tinh thần đoàn kết – những giá trị nền tảng để xây dựng một tương lai phát triển bền vững cho vùng đất này.