Phân loại hàng hóa theo quy định mới: Doanh nghiệp được lợi gì?

Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, phân loại hàng hóa là khâu quyết định trong việc xác định mã số HS, thuế suất cũng như các chính sách quản lý và kiểm tra chuyên ngành. Chỉ một sai lệch trong quá trình phân loại cũng có thể làm phát sinh chi phí, kéo dài thời gian thông quan hoặc dẫn đến tranh chấp về chính sách thuế.

Phân loại hàng hóa trong hải quan là việc dựa trên đặc điểm, thành phần, cấu tạo, tính chất lý hóa và công dụng của hàng hóa để xác định mã số HS chuẩn xác. Việc này giúp tính đúng thuế, quản lý chính sách chuyên ngành và làm thủ tục thông quan.

Thông tư số 85/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính được kỳ vọng sẽ tạo khuôn khổ pháp lý đồng bộ hơn cho hoạt động này khi thay thế các quy định trước đây tại Thông tư số 14/2015/TT-BTC và Thông tư số 17/2021/TT-BTC.

Điểm đáng chú ý là thông tư quy định rõ trách nhiệm của người khai hải quan trong việc cung cấp đầy đủ hồ sơ và tài liệu kỹ thuật phục vụ phân loại hàng hóa. Việc xác định mã số HS phải dựa trên đặc điểm, thành phần cấu tạo, tính chất, công dụng và các thông tin kỹ thuật của hàng hóa, qua đó nâng cao tính chính xác ngay từ khâu khai báo.

Theo nhiều doanh nghiệp, quy định mới tạo động lực để xây dựng hệ thống hồ sơ kỹ thuật bài bản thay vì chỉ chuẩn bị chứng từ thương mại cho từng lô hàng. Những tài liệu như catalogue, thông số kỹ thuật, bản mô tả cấu tạo hoặc tài liệu của nhà sản xuất sẽ trở thành nguồn dữ liệu phục vụ lâu dài cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Tăng hiệu quả quản trị và giảm chi phí tuân thủ

Ở góc độ doanh nghiệp, giá trị của quy định mới không chỉ nằm ở thủ tục hải quan mà còn ở khả năng nâng cao hiệu quả quản trị dữ liệu.

Phân luồng hải quan là một thủ tục, công cụ, hình thức được sử dụng với mục đích giúp Cơ quan Hải quan giám sát, kiểm tra, quản lý hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu vào Việt Nam.

Ông Nguyễn Hữu Ba - đại diện Công ty TNHH EBS cho rằng việc chuẩn hóa hồ sơ kỹ thuật ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp quản lý thống nhất thông tin đối với các mặt hàng, đặc biệt là linh kiện điện tử có nhiều chủng loại. Khi dữ liệu được xây dựng đồng bộ, thời gian chuẩn bị chứng từ được rút ngắn, chất lượng khai báo được nâng cao và chi phí tuân thủ cũng giảm đáng kể.

Một điểm mới khác của Thông tư số 85/2026/TT-BTC là bổ sung quy định về xây dựng, quản lý và khai thác Cơ sở dữ liệu về Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu Việt Nam. Hệ thống này được hình thành từ nhiều nguồn như danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu, kết quả xác định trước mã số, kết quả phân tích, phân loại cùng các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ.

Việc hình thành cơ sở dữ liệu tập trung sẽ giúp doanh nghiệp có thêm nguồn thông tin chính thống để đối chiếu, chuẩn hóa hồ sơ và tái sử dụng dữ liệu đối với các lô hàng cùng chủng loại, qua đó hạn chế sai sót và nâng cao tính ổn định trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Thêm nền tảng cho Hải quan số và môi trường đầu tư minh bạch

Theo ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao những nỗ lực của ơ quan Hải quan trong cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện hành lang pháp lý phục vụ chuyển đổi số và giảm sử dụng hồ sơ giấy.

Việc chuẩn hóa các quy định về phân loại hàng hóa sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch của môi trường đầu tư, tạo thuận lợi hơn cho hoạt động thương mại và thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế.

Đại diện Cục Hải quan cũng cho biết Thông tư số 85/2026/TT-BTC không chỉ hoàn thiện cơ sở pháp lý về phân loại hàng hóa mà còn đặt nền móng cho việc xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và phát triển Hải quan số. Đối với doanh nghiệp, đây là điều kiện để chuẩn hóa dữ liệu hàng hóa, nâng cao chất lượng quản trị chuỗi cung ứng và thực hiện thủ tục hải quan nhanh chóng, hiệu quả hơn trong thời gian tới.