Các nhóm ngàng hàng trụ cột dẫn dắt thị trường
Theo báo cáo tổng hợp của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu thủy sản Việt Nam năm 2025 đạt 11,3 tỷ USD, tăng 12,4% so với năm 2024, thiết lập kỷ lục mới và lần đầu tiên vượt “ngưỡng” 11 tỷ USD. Kết quả này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động, cạnh tranh gia tăng, chi phí đầu vào - logistics chịu áp lực, cùng với các yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, môi trường – xã hội – quản trị (ESG) tại nhiều thị trường nhập khẩu.
 |
| Các nhóm ngành tôm, cá tra... đang có tỷ trọng xuất khẩu lớn. |
Các nhóm ngành hàng chủ lực như tôm, cá tra.. đang dẫn dắt thị trường. Năm 2025, tôm tiếp tục là trụ cột với 4,6 tỷ USD (+19%), chiếm 41% tổng kim ngạch. Cá tra đạt 2,1 tỷ USD (+7,5%), duy trì vai trò chiến lược trong cơ cấu sản phẩm xuất khẩu. Nhiều nhóm hàng ghi nhận tăng trưởng tích cực, gồm mực bạch tuộc 758,7 triệu USD (+15,5%), nhuyễn thể có vỏ 263,2 triệu USD (+20,6%), cua, ghẹ & giáp xác khác 384,9 triệu USD (+18,7%); nhóm cá các loại khác 2,1 tỷ USD (+10,9%). Ở chiều ngược lại, cá ngừ đạt 924,3 triệu USD (-6,5%), phản ánh một số khó khăn về nguồn nguyên liệu và yêu cầu tuân thủ đối với nhóm sản phẩm khai thác.
Sự linh hoạt trong điều chỉnh thị trường cũng là điểm sáng. Khi Mỹ áp dụng thuế đối ứng từ tháng 8/2025, thủy sản Việt Nam nhanh chóng chuyển hướng sang các thị trường ổn định hơn. Khối CPTPP mang về hơn 3 tỷ USD, còn thị trường Trung Quốc đạt 2,4 tỷ USD, cho thấy năng lực thích ứng đáng kể của doanh nghiệp trong nước.
Về thị trường, khối CPTPP tiếp tục là cụm thị trường lớn nhất với 3 tỷ USD (+20,8%). Nếu xét theo thị trường đơn lẻ, Trung Quốc & Hồng Kông dẫn dầu với 2,4 tỷ USD (+28,5%). tiếp theo là Hoa Kỳ 1,9 tỷ USD (+4,9%), Nhật Bản 1,7 tỷ USD (+10,8%), EU 1,1 tỷ USD (+12,1%), Hàn Quốc 864,0 triệu USD (+7,2%). Các con số cho thấy năng lực đa dạng hóa thị trường và sự linh hoạt trong chiến lược sản phẩm – thời điểm xuất hàng của doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời phản ánh đóng góp thiết thực của các hiệp định thương mại tự do trong việc mở rộng không gian thị trường.
Bức tranh tăng trưởng năm 2025 mang đậm dấu ấn của các doanh nghiệp xuất khẩu chủ lực. Top 10 doanh nghiệp dẫn đầu tiếp tục là “xương sống” của ngành. STAPIMEX ghi nhận kim ngạch xấp xỉ 310 triệu USD, trong khi Minh Phú – doanh nghiệp được mệnh danh là “vua tôm” – đạt doanh thu xuất khẩu trên 542 triệu USD.
Chủ động tái cơ cấu thị trường, mở rộng sản phẩm
 |
| Ông Phùng Đức Tiến - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu tại hội nghị |
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết, trước những biến động từ chính sách thuế và hàng rào kỹ thuật của Hoa Kỳ, Việt Nam đã chủ động điều chỉnh chiến lược xuất khẩu, đẩy mạnh tái cơ cấu thị trường. Nhiều doanh nghiệp đã linh hoạt dịch chuyển đơn hàng sang các thị trường ngoài Hoa Kỳ như Trung Quốc, châu Âu, châu Phi…
Song song đó, ngành thủy sản tập trung mở rộng đối tượng nuôi và danh mục sản phẩm xuất khẩu như cá rô phi, tảo biển; thúc đẩy nuôi trồng thủy sản công nghệ cao nhằm giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh. Với những nền tảng đã được chuẩn bị, xuất khẩu thủy sản được kỳ vọng sẽ tiếp tục có những chuyển biến tích cực trong trung và dài hạn.
 |
| Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng chia vui với Hiệp hội VASEP. |
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng chúc mừng VASEP và các doanh nghiệp thủy sản đã đạt kết quả xuất khẩu ấn tượng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiếp tục đối mặt nhiều khó khăn, phức tạp, bất định, thể hiện sự kiên cường, trí tuệ, bản lĩnh và linh hoạt thích ứng của ngành thủy sản để vượt qua những "cơn gió ngược" trong năm qua.
Theo Thứ trưởng, với kim ngạch xuất khẩu gần 11,3 tỉ USD, mức cao kỷ lục từ trước đến nay, ngành thủy sản đã khẳng định vai trò tiên phong trong chuyển đổi xanh, phát triển bền vững, đóng góp quan trọng vào tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản hơn 70 tỉ USD và thặng dư thương mại trên 20 tỉ USD của cả nước trong năm 2025.
Năm 2026 nhiều rào cản, nguy cơ xuất khẩu chững lại
Theo bà Lê Hằng – Phó Tổng Thư ký VASEP, năm 2026 được dự báo là năm đầy thách thức, đặc biệt từ thị trường Hoa Kỳ. Kết quả rà soát thuế chống bán phá giá đối với tôm, dự kiến công bố vào tháng 2/2026, có thể không thuận lợi, khiến xuất khẩu tôm sang thị trường này chững lại hoặc sụt giảm trong những tháng đầu năm.
Đối với hải sản khai thác, bên cạnh việc “thẻ vàng” IUU của EU chưa được gỡ bỏ, quy định của Hoa Kỳ cấm nhập khẩu sản phẩm từ 12 nghề khai thác không được công nhận tương đương đang tạo thêm áp lực lớn cho doanh nghiệp. Việc chuyển hướng sang các loài xuất khẩu khác cũng gặp khó do vướng mắc thủ tục trong giai đoạn đầu.
Ngoài ra, việc đẩy mạnh xuất khẩu trong năm 2025 có thể dẫn đến tình trạng tồn kho cao tại các thị trường nhập khẩu trong năm 2026. Điều này khiến nhà nhập khẩu có xu hướng giảm mua hoặc ép giá, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu toàn ngành. Do đó, xuất khẩu thủy sản năm 2026 có khả năng chững lại và khó duy trì mốc trên 11 tỷ USD như năm 2025.
Nền tảng cho phát triển bền vững dài hạn
Bà Lê Hằng nhấn mạnh, kết quả xuất khẩu 11,3 tỷ USD năm 2025 là thành quả chung của toàn chuỗi ngành thủy sản, từ người nuôi, ngư dân đến doanh nghiệp và sự hỗ trợ kịp thời của các cơ quan quản lý. Đặc biệt, sự linh hoạt và chủ động của doanh nghiệp trong bối cảnh biến động chính sách thương mại đã đóng vai trò then chốt, nhất là trong giai đoạn tăng tốc cuối năm.
Khẳng định thêm tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi Trường Phùng Đức Tiến cho biết, năm 2025 tiếp tục chứng minh thủy sản là ngành kinh tế mũi nhọn trong sản xuất và xuất khẩu của Việt Nam. Cùng với việc tháo gỡ các nút thắt về cơ chế, lộ trình gỡ “thẻ vàng” IUU, tái cơ cấu ngành, phát triển chế biến sâu, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số đang được triển khai đồng bộ.
Đáng chú ý, kinh tế tuần hoàn trong thủy sản với khoảng 1 triệu tấn phụ phẩm mỗi năm đang mở ra dư địa lớn cho phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng – nền tảng quan trọng giúp ngành thủy sản Việt Nam nâng cao sức chống chịu và phát triển bền vững trong dài hạn.
Ông cũng gợi ý với thị trường Việt Nam hơn 100 triệu dân mà ngành thủy sản chỉ dành 10% trong tổng sản lượng cho thị trường nội địa là thấp, các doanh nghiệp cần điều chỉnh và phát triển thị trường nội địa để đa dạng hóa thị trường.
Năm 2026: Bản lề tái cấu trúc ngành thủy sản
Bước sang năm 2026 – năm đầu tiên của giai đoạn tăng tốc 5 năm mới – ngành thủy sản đặt mục tiêu xuất khẩu 11,5 tỷ USD, với tổng sản lượng trên 10 triệu tấn.
Chiến lược xuyên suốt được xác định là “giảm khai thác, tăng nuôi trồng”. Theo Cục Thủy sản và Kiểm ngư, sản lượng khai thác dự kiến giảm 2,1% xuống còn 3,75 triệu tấn, trong khi nuôi trồng tăng 2,2%, đạt 6,25 triệu tấn – bước chuyển dịch tất yếu nhằm bảo vệ nguồn lợi và hướng tới phát triển bền vững.
Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, năm 2026 sẽ tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi từ “tư duy sản xuất” sang “tư duy kinh tế thủy sản”, tập trung vào chế biến sâu, kinh tế tuần hoàn và tích hợp đa giá trị. Việc sáp nhập Bộ Tài nguyên và Môi trường vào Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn từ tháng 3/2025 cũng được kỳ vọng giúp công tác quản lý môi trường nuôi trồng và nguồn lợi thủy sản chặt chẽ, đồng bộ hơn.
Dù dự báo còn nhiều “sóng gió” từ biến đổi khí hậu và rào cản thương mại, với nền tảng tăng trưởng kỷ lục năm 2025 cùng sự chuẩn bị bài bản về chính sách và chiến lược, ngành thủy sản Việt Nam có cơ sở để tin tưởng vào một năm 2026 "vượt sóng thành công", tiếp tục khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.
 |
Trong dịp này VASEP ghi nhận, chúc mừng và cảm ơn các địa phương đã đóng góp kết quả XK lớn cho đất nước bao gồm 5 tỉnh thành có kim ngạch XK thủy sản lớn nhất là Cần Thơ, Tp. Hồ Chí Minh, Cà Mau, Khánh Hòa và Đồng Tháp.
 |
| 62 doanh nghiệp xuất khẩu xuất sắc được vinh danh |
Và vinh danh 62 doanh nghiệp xuất khẩu xuất sắc trong năm 2025 và vinh danh các cá nhân có đóng góp tích cực cho cho hoạt động chính sách của Hiệp hội, chào mừng hội viên mới.
