Nassef Sawiris: Người Ai Cập giàu nhất hành tinh không tin vào may mắn trong kinh doanh

Theo bảng xếp hạng tỷ phú châu Phi năm 2026 của Forbes, Nassef Sawiris đứng thứ năm trong số những người giàu nhất lục địa với khối tài sản 9,6 tỷ USD. Con số đó đã tăng đáng kể so với mức 8,5 tỷ USD được ghi nhận chỉ vài tháng trước đó vào tháng 11 năm 2025, một minh chứng cho việc tài sản của ông không đứng yên mà liên tục được tái cấu trúc và nhân lên qua từng thương vụ.

Nassef Sawiris, Chủ tịch điều hành OCI N.V. và là tỷ phú giàu nhất Ai Cập, nổi tiếng với triết lý đầu tư dài hạn, tái cấu trúc doanh nghiệp và tạo giá trị bền vững.

Sinh năm 1961 tại Aswan trong một gia đình Coptic Christian, là con út trong ba người con trai của Onsi Sawiris, người sáng lập tập đoàn Orascom, Nassef không đi theo lối mòn quen thuộc của những đứa con thừa kế. Sau khi tốt nghiệp kinh tế học tại Đại học Chicago năm 1982, ông gia nhập công ty gia đình và đến năm 1995 chính thức tiếp quản mảng xây dựng từ cha mình, đặt nền móng cho hành trình biến một công ty xây dựng khu vực thành một đế chế công nghiệp đa ngành toàn cầu.

Công thức thành công thực sự của Nassef Sawiris nằm ở khả năng nhìn thấy giá trị nơi người khác chỉ thấy rủi ro, và biến mỗi ngành nghề ông bước vào thành một cỗ máy tạo dòng tiền bền vững thay vì một canh bạc đơn lẻ. Năm 2008, ông bán mảng xi măng của Orascom cho tập đoàn công nghiệp Pháp Lafarge với giá 12,8 tỷ USD, một trong những thương vụ thoái vốn lớn nhất lịch sử doanh nghiệp Ai Cập, sau đó năm 2015 tái cấu trúc OCI thành hai thực thể riêng biệt, một tập trung vào phân bón và hóa chất, một tiếp tục hoạt động trong lĩnh vực kỹ thuật và hạ tầng.

Đến tháng 12 năm 2025, OCI công bố kế hoạch sáp nhập trở lại với Orascom Construction trong một thương vụ dự kiến hoàn tất vào nửa đầu năm 2026, khép lại một vòng lặp tái cấu trúc kéo dài hơn một thập kỷ để tối ưu hóa cấu trúc vốn cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo. Đây không phải sự xáo trộn ngẫu nhiên, mà là cách Nassef Sawiris vận hành mọi tài sản dưới quyền kiểm soát của mình, liên tục đánh giá lại, tái định hình và tối ưu cấu trúc sở hữu để chuẩn bị cho bước nhảy vọt tiếp theo.

Các dự án của OCI N.V. và Orascom Construction phản ánh chiến lược đầu tư của Nassef Sawiris vào hạ tầng thiết yếu. Ông tin rằng tăng trưởng dài hạn sẽ đến từ những lĩnh vực tạo nền tảng cho công nghiệp, logistics, năng lượng và trung tâm dữ liệu trong kỷ nguyên AI.

Trong một cuộc phỏng vấn với Financial Times vừa qua, ông tiết lộ kế hoạch triển khai tới 50 tỷ USD vào các dự án hạ tầng Mỹ trong thập kỷ tới, nhấn mạnh tiềm năng của dòng vốn tư nhân quy mô lớn trong việc lấp đầy khoảng trống tại những lĩnh vực trọng yếu như trung tâm dữ liệu và giao thông. Đây là một đặt cược chiến lược rất tinh tế, khi Sawiris nhận ra rằng làn sóng bùng nổ AI toàn cầu đang tạo ra nhu cầu khổng lồ về hạ tầng vật lý, từ nhà máy điện, trung tâm dữ liệu cho đến hệ thống logistics, những lĩnh vực mà chính kinh nghiệm xây dựng và hóa chất công nghiệp hàng chục năm của ông lại trở thành lợi thế cạnh tranh không thể sao chép.

Bên cạnh đế chế công nghiệp, danh mục đầu tư cá nhân của Sawiris cũng là một bài học về sự kiên nhẫn dài hạn hiếm thấy. Năm 2015, ông âm thầm gom cổ phần tại tập đoàn thể thao Đức Adidas thông qua công ty đầu tư riêng NNS Holding, và đến năm 2016 được bổ nhiệm vào hội đồng giám sát của hãng. Đến năm 2026, ông chính thức được bầu làm Chủ tịch Hội đồng quản trị Adidas tại đại hội cổ đông, kế nhiệm vị chủ tịch đã dẫn dắt thương hiệu này vượt qua giai đoạn hậu đại dịch và chấm dứt mối quan hệ hợp tác Yeezy từng gây tranh cãi với Kanye West. Khoản đầu tư gần 6% cổ phần Adidas này hiện được định giá vào khoảng vài tỷ USD, mang lại lợi nhuận đáng kể qua cả cổ tức lẫn tăng trưởng giá trị tài sản theo thời gian.

Trụ sở của Adidas. Nassef Sawiris là cổ đông lớn của Adidas từ năm 2026. Khoản đầu tư dài hạn này cho thấy triết lý của ông: lựa chọn các thương hiệu toàn cầu có nền tảng mạnh, sau đó đồng hành cùng quá trình tái cấu trúc và tăng trưởng.

Nhưng câu chuyện Aston Villa vẫn là minh chứng sống động nhất cho triết lý đầu tư của Sawiris, đó là không bao giờ chỉ rót tiền mà luôn xây dựng cấu trúc vận hành chuyên nghiệp đi kèm. Sau khi tiếp quản, ông và Edens lập tức bổ nhiệm đội ngũ quản lý chuyên nghiệp, đưa câu lạc bộ thăng hạng trở lại Premier League năm 2019, và đến mùa giải 2025-2026, doanh thu của Aston Villa đã tăng vọt 45% lên 391 triệu bảng theo bảng xếp hạng Deloitte Football Money League, mức tăng lớn nhất trong số hai mươi câu lạc bộ hàng đầu thế giới, đưa Villa lên vị trí thứ 14 toàn cầu về doanh thu, vượt qua cả AC Milan, Juventus và Benfica.

Giá trị doanh nghiệp của câu lạc bộ lần đầu tiên vượt mốc 1 tỷ bảng kể từ khi Sawiris và Edens tiếp quản, được xác nhận qua việc quỹ đầu tư tư nhân Atairos mua 20% cổ phần V Sports năm 2024 và sau đó tiếp tục tăng tỷ lệ sở hữu, trong khi cả hai nhà đồng sở hữu vẫn tiếp tục bơm thêm 47 triệu bảng vốn vào câu lạc bộ chỉ trong hai đợt giữa cuối tháng 2 và cuối tháng 3 năm 2026, cho thấy cam kết dài hạn chưa hề suy giảm.

Điều khiến Nassef Sawiris khác biệt với phần lớn tỷ phú thể thao khác không phải là số tiền ông bỏ ra, mà là cách ông từ chối tư duy đầu cơ ngắn hạn ngay cả khi đối mặt với áp lực thị trường. Ông từng công khai chất vấn quy định Lợi nhuận và Bền vững (PSR) của Premier League, thể hiện quan điểm rằng các quy tắc tài chính của giải đấu cần được cải tổ để phù hợp hơn với mô hình đầu tư dài hạn thay vì chỉ khuyến khích cắt giảm chi phí ngắn hạn.

Từ một câu lạc bộ đứng trước khủng hoảng tài chính năm 2018, Aston Villa F.C. đã trở thành một trong những đội bóng tăng trưởng nhanh nhất châu Âu dưới sự đồng sở hữu của Nassef Sawiris và Wes Edens. Thành công trên sân cỏ phản ánh chiến lược tái cấu trúc toàn diện về quản trị, tài chính và vận hành.

Đây chính là USP cốt lõi trong toàn bộ sự nghiệp của Sawiris, ông không tìm kiếm những khoản lợi nhuận nhanh, mà xây dựng từng tài sản như một cỗ máy có thể vận hành và sinh lời bền vững qua nhiều thập kỷ, từ nhà máy phân bón nitơ ở Texas và Iowa, đến cổ phần Adidas, đến một câu lạc bộ bóng đá từng cận kề phá sản.

Phía sau khối tài sản khổng lồ ấy, Sawiris cũng duy trì một cam kết bền bỉ với giáo dục quê hương, khi từng cam kết tài trợ 24 triệu USD cho Đại học Chicago, nơi ông từng theo học, nhằm hỗ trợ sinh viên Ai Cập và tài trợ một chương trình đào tạo điều hành, đồng thời quyên góp 6 triệu USD cho Trường Kinh doanh Booth để khởi động chương trình đào tạo điều hành thiết kế riêng đầu tiên tại El Gouna, một thị trấn nghỉ dưỡng hiện đại bên bờ Biển Đỏ của Ai Cập.

Đó là một chi tiết ít được nhắc đến nhưng phản ánh rất rõ một phần cốt lõi trong tư duy của ông, rằng sự giàu có thực sự bền vững khi nó được tái đầu tư vào năng lực con người chứ không chỉ tích lũy trong tài khoản cá nhân. Từ một thương vụ giải cứu câu lạc bộ bóng đá tưởng chừng vô vọng, đến tham vọng rót 50 tỷ USD vào hạ tầng nước Mỹ thời đại AI, Nassef Sawiris đang chứng minh một điều mà rất ít tỷ phú đủ kiên nhẫn để theo đuổi đến cùng, đó là tài sản lớn nhất là khả năng nhìn xa hơn thị trường đang nhìn, và đủ kỷ luật để chờ đợi cho đến khi tầm nhìn ấy trở thành hiện thực.