Tháng Mười âm lịch hàng năm, vùng quê Hưng Nguyên (Nghệ An) lại rộn ràng bước vào mùa lễ hội giỗ Ông Hoàng Mười một trong những lễ trọng bậc nhất của tín ngưỡng dân gian địa phương. Đây không chỉ là dịp tưởng niệm vị quan được nhân dân tôn kính, mà còn là sự kiện văn hóa du lịch quan trọng, thu hút hàng vạn du khách thập phương về chiêm bái.
Không gian linh thiêng bên dòng sông Mộc
Đền Ông Hoàng Mười nằm tại làng Xuân Am, Nghệ An, nơi có địa thế phong thủy “tựa sơn hướng thủy” đặc trưng phía trước là dòng sông Mộc uốn lượn, phía sau là núi Dũng Quyết sừng sững. Trong sắc trời thu muộn, cảnh quan nơi đây trở nên mềm mại, tĩnh lặng, tạo cảm giác an yên cho du khách ngay từ khi bước qua cổng tam quan.
![]() |
| Nơi có địa thế phong thủy “tựa sơn hướng thủy” đặc trưng phía trước là dòng sông Mộc uốn lượn, phía sau là núi Dũng Quyết sừng sững. |
Kiến trúc đền mang đậm dấu ấn cổ truyền với hệ thống điện thờ bố cục theo trục dọc, mái đao cong, chạm khắc tinh tế. Nhiều hiện vật lưu giữ trong đền như sắc phong cổ, tượng thờ, thần tích… có giá trị đặc biệt về mặt lịch sử và văn hóa, góp phần tăng sức hút đối với du khách yêu thích khám phá di sản.
Lễ hội tháng 10 ngày giỗ Ông nét văn hóa hội tụ
Lễ giỗ Ông Hoàng Mười diễn ra vào ngày 9–10 tháng Mười âm lịch, được coi là lễ hội lớn nhất trong năm của đền. Đây là thời điểm người dân tưởng nhớ ngày mất của vị quan được cho là đã hết lòng vì dân, vì nước. Quy mô lễ hội ngày càng được mở rộng, các nghi thức được phục dựng chuẩn mực, thể hiện sự tôn kính và gìn giữ truyền thống của cộng đồng.
![]() |
| Lễ giỗ Ông Hoàng Mười diễn ra vào ngày 9–10 tháng Mười âm lịch, được coi là lễ hội lớn nhất trong năm của đền |
Nghi lễ rước sắc uy nghi
Sáng ngày chính hội, đoàn rước sắc phong từ đình làng Xuân Am về đền diễn ra trong không khí trang nghiêm. Hàng trăm người tham gia trong đội hình rước với áo the, khăn đóng, cờ lọng rực rỡ. Âm vang của trống chiêng, tiếng kèn thúc giục tạo nên không khí hội hè rộn rã, nhưng vẫn giữ được nét trang trọng của nghi thức thờ tự truyền thống.
Đối với du khách, đây là khoảnh khắc giàu giá trị trải nghiệm, giúp hiểu hơn về văn hóa làng xã và niềm tôn kính của người dân dành cho vị thần chủ của vùng.
Lễ tế, dâng hương và sự hòa quyện giữa dân gian tín ngưỡng
Phần lễ tiếp nối với nghi thức tế giỗ trong tiếng xướng tế vang vọng. Các bậc cao niên trong trang phục tế lễ thực hiện các tuần rượu, tuần trà theo đúng quy chuẩn. Du khách có thể chứng kiến cận cảnh quá trình diễn xướng này điều hiếm thấy ở nhiều lễ hội hiện nay do sự giản lược nghi thức.
Lượng người về dâng hương trong ngày chính hội luôn đông nghịt. Mỗi người một lời nguyện cầu: có người cầu sức khỏe, có người cầu tài lộc, có người chỉ muốn gửi gắm tấm lòng tri ân đến bậc tiền nhân. Tâm thế nghiêm cẩn của người dự hội khiến không gian đền thêm phần thiêng liêng.
Hầu đồng điểm nhấn thu hút du khách
Phần không thể thiếu trong lễ hội là các giá hầu đồng thuộc hệ thống Tứ phủ. Khi tiếng đàn, phách, hát văn cất lên, giá hầu mở ra không chỉ như một nghi thức tâm linh, mà còn như một trình diễn nghệ thuật truyền thống độc đáo.
![]() |
Sự kết hợp của âm nhạc cổ, trang phục rực rỡ và động tác uyển chuyển đã tạo nên một “sân khấu tâm linh” khiến du khách thập phương đặc biệt ấn tượng. Nhiều người lần đầu xem hầu đồng tại đền Ông Hoàng Mười thường bày tỏ cảm giác “vừa lạ vừa cuốn”, bởi sự thăng hoa trong diễn xướng và tính trang nghiêm của tín ngưỡng.
Sức hút du lịch ngày càng lan rộng
Nhờ được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, lễ hội giỗ Ông Hoàng Mười ngày càng trở thành điểm đến thu hút của du lịch tâm linh Nghệ An. Lượng khách đến đền không chỉ tăng mạnh vào mùa lễ hội mà còn quanh năm, nhất là dịp đầu xuân.
Nhiều tour du lịch kết nối thành phố Vinh núi Quyết đền Ông Hoàng Mười biển Cửa Lò được các doanh nghiệp khai thác, tạo điều kiện để du khách có trải nghiệm đa dạng từ tham quan cảnh quan, tìm hiểu tín ngưỡng đến thưởng thức ẩm thực xứ Nghệ như cháo lươn, nhút Thanh Chương, bánh mướt giò.
Đối với địa phương, lễ hội tháng 10 không chỉ là sự kiện văn hóa mà còn là động lực phát triển kinh tế, thúc đẩy dịch vụ lưu trú, vận chuyển, bán hàng lưu niệm và quảng bá hình ảnh quê hương.
Giữ gìn giá trị để phát triển bền vững
Song song với phát triển du lịch, việc bảo tồn di tích đang được chú trọng nhằm tránh thương mại hóa và đảm bảo lễ hội giữ đúng bản sắc. Chính quyền và người dân địa phương đã tăng cường bảo vệ cảnh quan, kiểm soát hoạt động dịch vụ, đồng thời xây dựng môi trường lễ hội văn minh, an toàn.