Kinh nghiệm từ thép Hòa Phát để không bị áp thuế chống bán phá giá tại châu Âu

Ủy ban châu Âu (EC) vừa công bố quyết định áp thuế chống bán phá giá tạm thời đối với một số sản phẩm thép cán nóng nhập khẩu từ Ai Cập, Ấn Độ, Nhật Bản và Việt Nam vào Liên minh châu Âu (EU). Đáng chú ý, thép cuộn cán nóng (HRC) của Tập đoàn Hòa Phát không bị áp mức thuế này, đánh dấu một bước tiến quan trọng của doanh nghiệp trong việc ứng phó với các biện pháp phòng vệ thương mại.

Theo đại diện Tập đoàn Hòa Phát, kết quả trên đến từ nhiều yếu tố. Trước hết, Hòa Phát sở hữu dây chuyền sản xuất hiện đại, tối ưu hóa chi phí và đảm bảo tính cạnh tranh. Đồng thời, trong suốt quá trình điều tra, doanh nghiệp này đã hợp tác chặt chẽ với EC, cung cấp đầy đủ và minh bạch các dữ liệu liên quan. Hệ thống kiểm soát chất lượng và quy trình sản xuất rõ ràng đã giúp Hòa Phát chứng minh được giá trị thực của sản phẩm, qua đó tránh được các cáo buộc liên quan đến bán phá giá.

Kinh nghiệm từ thép Hòa Phát để không bị áp thuế chống bán phá giá tại châu Âu

Việc không bị áp thuế chống bán phá giá giúp Hòa Phát duy trì lợi thế cạnh tranh trên thị trường EU, đồng thời mang lại cơ hội cho các doanh nghiệp sử dụng HRC của Hòa Phát để xuất khẩu vào khối này mà không gặp rào cản về thuế suất. Đây cũng là minh chứng cho năng lực xử lý các vấn đề pháp lý quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam.

Trái ngược với Hòa Phát, các doanh nghiệp khác xuất khẩu thép cán nóng của Việt Nam, bao gồm Formosa, đang phải chịu mức thuế chống bán phá giá tạm thời 12,1% khi nhập khẩu vào EU. Trong khi đó, Nhật Bản chịu mức thuế từ 6,9% - 33%, Ai Cập là 15,6%.

Mặc dù ngành thép Việt Nam hiện đứng thứ 13 thế giới và dẫn đầu khu vực ASEAN về sản xuất, nhưng lại là một trong những lĩnh vực bị áp dụng nhiều biện pháp phòng vệ thương mại nhất. Tính đến cuối tháng 5/2024, trong tổng số 252 vụ việc điều tra phòng vệ thương mại đối với hàng hóa Việt Nam, có khoảng 30% liên quan đến thép. Các sản phẩm bị điều tra rất đa dạng, từ thép mạ, thép không gỉ cán nguội, thép phủ màu, đến ống thép và các sản phẩm khác.

Đặc biệt, tại các thị trường trọng điểm như Mỹ, EU, Úc, Malaysia và Indonesia, thép Việt Nam liên tục đối mặt với các biện pháp bảo hộ. Theo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), từ năm 1995 đến 2023, có đến 2.123 vụ kiện chống bán phá giá đối với thép trên toàn cầu. Trong giai đoạn 2019 - 2023, thép chiếm gần 49% tổng số vụ kiện chống bán phá giá trên toàn thế giới, cho thấy mức độ cạnh tranh gay gắt của ngành này.

Tại Việt Nam, thép cũng là mặt hàng chịu nhiều biện pháp phòng vệ thương mại nhất. Trong 28 vụ phòng vệ thương mại được triển khai, 12 vụ liên quan đến thép, chiếm 46% tổng số vụ việc đối với tất cả các ngành hàng. Ngoài ra, các nước cũng đã áp đặt 73 biện pháp phòng vệ thương mại đối với thép xuất khẩu từ Việt Nam.

Theo TS. Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập (VCCI), thép là ngành có nguy cơ bị cạnh tranh không lành mạnh cao, khiến các quốc gia thường xuyên áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại để bảo vệ sản xuất trong nước. Bà nhận định rằng khó có thể xác định mức độ phòng vệ thương mại hiện tại là đủ hay chưa, nhưng ngành thép Việt Nam chắc chắn cần tiếp tục nâng cao năng lực cạnh tranh và có chiến lược ứng phó hiệu quả với các biện pháp bảo hộ từ các thị trường xuất khẩu.

Với bối cảnh trên, việc Hòa Phát không bị áp thuế chống bán phá giá không chỉ là một thành công của doanh nghiệp này mà còn là bài học quan trọng cho các doanh nghiệp thép Việt Nam trong việc nâng cao tiêu chuẩn sản xuất, minh bạch hóa quy trình và chủ động hợp tác với các cơ quan điều tra thương mại quốc tế. Đây cũng là một tín hiệu tích cực cho triển vọng xuất khẩu thép của Việt Nam trong thời gian tới.