Cục Hải quan vừa ban hành Công văn số 15912/CHQ-GSQL yêu cầu tăng cường quản lý xuất khẩu đất hiếm, trong bối cảnh đây là nhóm khoáng sản chiến lược có giá trị cao và tiềm ẩn nhiều rủi ro gian lận thương mại.
Điểm đáng chú ý nhất là yêu cầu kiểm tra thực tế toàn bộ lô hàng đất hiếm xuất khẩu (trừ một số trường hợp đặc thù). Điều này đồng nghĩa với việc thời gian thông quan có thể kéo dài, chi phí logistics tăng và rủi ro gián đoạn đơn hàng hiện hữu.
Cơ quan hải quan cho biết việc kiểm tra được thực hiện trên cơ sở quản lý rủi ro, kết hợp đối chiếu tiêu chuẩn chất lượng và danh mục do Bộ Công Thương ban hành. Trường hợp chưa đủ căn cứ, hàng hóa sẽ bị lấy mẫu giám định trước khi quyết định thông quan.
 |
| Doanh nghiệp xuất khẩu đất hiếm đối mặt kiểm tra 100% lô hàng từ 6/5 |
Doanh nghiệp phải “soi” lại toàn bộ hồ sơ pháp lý
Theo yêu cầu mới, doanh nghiệp xuất khẩu phải khai báo chi tiết từ tên khoáng sản, tiêu chuẩn chất lượng, nguồn gốc mỏ đến đơn vị khai thác, chế biến. Với doanh nghiệp thương mại, nghĩa vụ còn mở rộng sang việc cung cấp hợp đồng, hóa đơn mua bán trong nước và chứng minh chuỗi cung ứng hợp pháp.
Việc thiếu hoặc sai lệch thông tin có thể khiến lô hàng bị giữ lại để xác minh, thậm chí chuyển sang diện kiểm tra sau thông quan.
Đáng chú ý, điều kiện xuất khẩu vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt theo Nghị định số 17/2020/NĐ-CP, bao gồm yêu cầu về nguồn gốc hợp pháp và thuộc danh mục được phép xuất khẩu.
Rủi ro tăng, doanh nghiệp buộc phải tái cấu trúc
Không chỉ dừng ở khâu thông quan, Cục Hải quan còn yêu cầu tăng cường thu thập, phân tích dữ liệu doanh nghiệp, từ đó đưa các trường hợp có dấu hiệu rủi ro vào diện kiểm tra sau thông quan.
Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải rà soát lại toàn bộ chuỗi hoạt động – từ khai thác, chế biến đến thương mại – nhằm đảm bảo tính minh bạch và hợp pháp của nguồn hàng.
Trong bối cảnh nhu cầu đất hiếm trên thị trường quốc tế gia tăng, việc siết quản lý có thể làm giảm tốc độ xuất khẩu trong ngắn hạn, nhưng đồng thời cũng góp phần sàng lọc thị trường, hướng tới hoạt động bài bản và bền vững hơn.
Với đặc thù là tài nguyên chiến lược, việc tăng cường kiểm soát xuất khẩu đất hiếm được xem là xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, với doanh nghiệp, đây không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn là bài toán vận hành.
Doanh nghiệp muốn duy trì dòng chảy xuất khẩu buộc phải đầu tư vào hệ thống truy xuất nguồn gốc, chuẩn hóa hồ sơ, đồng thời chủ động làm việc với đối tác trong chuỗi cung ứng để giảm thiểu rủi ro pháp lý.
