Khó khăn bủa vây Gilimex sau phán quyết của tòa án Mỹ về vụ kiện với Amazon

Áp lực chi phí phát sinh sau phán quyết của tòa án

Vụ kiện giữa Công ty Cổ phần Sản xuất Kinh doanh Xuất nhập khẩu Bình Thạnh (Gilimex, HoSE: GIL) và Amazon.com Services LLC (Amazon) vừa có kết quả chính thức khi Tòa án Quận Nam New York (Mỹ) bác toàn bộ đơn kiện. Thẩm phán Lorna G. Schofield tuyên đình chỉ vụ kiện với định kiến (dismissed with prejudice), đồng nghĩa Gilimex không thể khởi kiện lại cùng nội dung.

Cuối năm 2022, Gilimex khởi kiện Amazon, yêu cầu bồi thường 280 triệu USD (tương đương khoảng 7.100 tỷ đồng), với cáo buộc Amazon có hành vi thương mại không công bằng, vi phạm hợp đồng và vi phạm nghĩa vụ ủy thác.

Hồ sơ tố tụng ghi nhận Gilimex ban đầu cung cấp hàng chục đơn đặt hàng và thư yêu cầu thanh toán nhằm chứng minh khoản thiệt hại hơn 68 triệu USD nguyên vật liệu. Theo hồ sơ vụ án, Gilimex ban đầu nộp hơn 90 tài liệu, gồm đơn đặt hàng và thư yêu cầu thanh toán để chứng minh thiệt hại.

Sau khi Amazon phát hiện dấu hiệu bất thường, chính Gilimex thừa nhận các tài liệu này là giả. Gilimex giải thích một nhân viên cấp dưới đã tự ý lập các hồ sơ nhằm phục vụ mục đích cá nhân. Tòa án không chấp nhận giải thích này vì các dữ liệu kỹ thuật cho thấy tệp tin được tạo ngay trước thời điểm nộp cho tòa.

Bên cạnh đó, đơn đặt hàng trị giá khoảng 69 triệu USD (cụ thể là 69,04 triệu USD) với nhà cung cấp Blazemax cũng bị cơ quan xét xử xác định là không xuất hiện trong hồ sơ kinh doanh hay báo cáo tài chính kiểm toán năm 2022 của chính doanh nghiệp. Số liệu kế toán đối chiếu cho thấy Gilimex chỉ ghi nhận khoảng 3 triệu USD phải trả thương mại và 1,1 triệu USD phải trả khác liên quan đến đối tác này. Do có sự thay đổi lời khai và không phù hợp về con dấu, chữ ký, tòa án kết luận hồ sơ thiếu tính xác thực và quyết định bác bỏ toàn bộ vụ kiện với hiệu lực vĩnh viễn.

Hệ lụy từ phán quyết này là Amazon được phép tiếp tục nộp đơn yêu cầu Gilimex bồi hoàn phí luật sư và các chi phí liên quan. Thông tin này lập tức ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán, khiến trong phiên giao dịch ngày 10/7, thị giá GIL giảm hết biên độ xuống mức giá sàn 10.650 đồng/cổ phiếu với lượng dư bán giá sàn từ 900.000 đến 1,5 triệu đơn vị do tâm lý lo ngại của các nhà đầu tư.

Thách thức duy trì dòng tiền khi mất đối tác chiến lược

Trước khi xảy ra tranh chấp từ cuối năm 2022 với mức đòi bồi thường ban đầu là 280 triệu USD và sau đó tăng lên 840 triệu USD, Amazon từng là khách hàng chiến lược của Gilimex trong giai đoạn 2014-2022. Mối quan hệ này giúp doanh nghiệp đạt doanh thu đỉnh điểm 4.150 tỷ đồng vào năm 2021, cùng mức lợi nhuận sau thuế bình quan giai đoạn 2020-2022 đạt hơn 330 tỷ đồng/năm. Tuy nhiên, sau khi mất đi khách hàng chủ lực là Amazon, hoạt động kinh doanh của Gilimex nhanh chóng lao dốc. Năm 2023, doanh thu giảm xuống còn 936 tỷ đồng và kết quả kinh doanh tiếp tục gặp khó khăn trong các năm 2024, 2025.

Amazon từng là khách hàng chiến lược của Gilimex trong giai đoạn 2014-2022. Mối quan hệ hợp tác này đã mang lại thời kỳ tăng trưởng mạnh mẽ cho doanh nghiệp dệt may.

Mặc dù có sự cải thiện vào quý IV/2025 với mức lãi 138 tỷ đồng, nhưng bước sang quý I/2026, doanh nghiệp chỉ đạt lợi nhuận sau thuế 11 tỷ đồng (cụ thể là 11,28 tỷ đồng). Kết quả này mới hoàn thành khoảng 7,5% kế hoạch lợi nhuận cả năm (mục tiêu năm 2026 là đạt 150 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế và 1.600 tỷ đồng doanh thu).

Báo cáo tài chính tại thời điểm cuối quý I/2026 cho thấy tổng tài sản của Gilimex đạt hơn 3.825 tỷ đồng. Doanh nghiệp sở hữu khoảng 319 tỷ đồng tiền và các khoản tương đương tiền cùng 342 tỷ đồng đầu tư tài chính ngắn hạn. Thế nhưng, dòng vốn vận hành lại chịu áp lực lớn khi dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh âm gần 167 tỷ đồng.

Tiến độ chuyển hướng đầu tư sang các mảng kinh doanh mới

Để ứng phó với tình hình mới, Gilimex buộc phải tái cơ cấu hoạt động, vừa xử lý lượng hàng tồn kho lớn, vừa thu hẹp quy mô sản xuất. Tính đến cuối quý I/2026, hàng tồn kho ở mức hơn 2.051 tỷ đồng, tăng 7% so với đầu năm. Doanh nghiệp đang tích cực mở rộng sang lĩnh vực bất động sản khu công nghiệp với các dự án như Khu công nghiệp Gilimex tại Huế, Khu công nghiệp Gilimex Vĩnh Long và Khu công nghiệp Nghĩa Hưng (tỉnh Bắc Giang). Dù vậy, chi phí đầu tư các dự án khu công nghiệp chiếm hơn 883 tỷ đồng (khoảng 43% tổng giá trị hàng tồn kho) và vẫn cần thêm thời gian để trở thành nguồn thu chính.

Đối với mảng dệt may truyền thống, từ năm 2024, Gilimex cho biết đã ký kết hợp tác với một đối tác trong lĩnh vực sản xuất thú nhồi bông cao cấp dành cho trẻ em nhằm đa dạng hóa nguồn thu. Dẫu vậy, việc doanh thu hiện tại vẫn phụ thuộc lớn vào năng lực nâng công suất của các nhà máy sản xuất gia dụng và may mặc đang đặt ra bài toán kinh doanh không nhỏ.

Việc phát sinh thêm nghĩa vụ chi trả phí luật sư cho Amazon trong điều kiện dòng tiền kinh doanh đang âm và lượng tiền mặt không quá dồi dào dự kiến sẽ tạo ra gánh nặng tài chính đáng kể, đòi hỏi ban điều hành Gilimex phải có giải pháp quản trị dòng vốn quyết liệt hơn trong giai đoạn tới.