Hai nhà khoa học từng được dự án của Jeff Bezos mời hợp tác hé lộ mô hình AI xử lý 5 nghìn tỷ đơn vị dữ liệu

Hai nhà nghiên cứu từng được nhắc đến như những ứng viên dẫn dắt Dự án Prometheus do tỷ phú Jeff Bezos hậu thuẫn vừa hé lộ hướng đi riêng: một mô hình trí tuệ nhân tạo có khả năng tiếp nhận và xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ, vượt xa giới hạn mà một máy tính đơn lẻ thông thường có thể đảm đương.

Dự án AI do tỷ phú Jeff Bezos tài trợ có sự khác biệt so với các mô hình AI phổ biến

Theo Accelerated Understanding Inc, doanh nghiệp do họ sáng lập, mô hình AI mới đã xử lý 5 nghìn tỷ đơn vị dữ liệu chỉ trong một lần nhập lệnh trong các thử nghiệm nội bộ. Quy mô này được công ty mô tả là lớn gấp khoảng 5 triệu lần khả năng xử lý thông thường của các mô hình hàng đầu từ Anthropic và Google — tương đương việc đọc “Chiến tranh và Hòa bình” của Tolstoy hàng triệu lần trong một lượt.

Điểm đáng chú ý là hệ thống này không được xây dựng xoay quanh ngôn ngữ như các chatbot phổ biến hiện nay. Theo hai nhà đồng sáng lập Anima Anandkumar và Benedikt Jenik, nền tảng của họ được thiết kế cho các bài toán vật lý. Nếu những hệ thống như ChatGPT học từ dữ liệu văn bản để dự đoán từ tiếp theo trong câu, mô hình của Accelerated Understanding lại được huấn luyện để dự đoán các hiện tượng vật lý trong không gian và thời gian.

Thay vì sử dụng kiến trúc Transformer do Google phát minh — nền tảng đứng sau chữ “T” trong ChatGPT — hệ thống này xử lý dữ liệu vật lý dựa trên công nghệ toán tử thần kinh, một hướng tiếp cận mà Anandkumar từng tham gia tiên phong từ nhiều năm trước. Bà cho rằng, nếu cách tiếp cận lấy ngôn ngữ làm trung tâm đặt con người ở vị trí trung tâm, thì cách tiếp cận dựa trên vật lý lại đặt tự nhiên vào trung tâm của trí tuệ nhân tạo.

Xu hướng xây dựng “mô hình thế giới” — các hệ thống AI hiểu tốt hơn về thực tại không gian — đang được nhiều công ty theo đuổi, trong đó có các startup do những tên tuổi lớn trong ngành AI như Yann LeCun và Fei-Fei Li dẫn dắt. Tuy nhiên, Accelerated Understanding đặt cược vào một dạng toán tử thần kinh có khả năng tổng quát hóa cao hơn, hướng tới việc dự đoán cả những hiện tượng mà mắt thường không thể quan sát.

Một ứng dụng được công ty nhấn mạnh là thiết kế chip. Trong khi nhiều doanh nghiệp đang dùng AI để lập trình, suy luận bằng văn bản hoặc hỗ trợ các tác vụ trong ngành bán dẫn, Accelerated Understanding cho rằng hiểu sâu hơn về vật lý mới là chìa khóa để tối ưu vật liệu, kiểm soát nhiệt độ, nâng hiệu suất chip và giảm bớt quá trình thử - sai trong phòng thí nghiệm.

Ngoài bán dẫn, công ty kỳ vọng cùng một nền tảng AI có thể được ứng dụng trong robot, dự báo thời tiết cực đoan hoặc phân tích dữ liệu địa chất cho các doanh nghiệp năng lượng. Theo Anandkumar, thay vì phải xây dựng các mô hình toán học riêng lẻ cho từng bài toán, doanh nghiệp có thể sử dụng một hệ thống AI duy nhất để xử lý nhiều truy vấn liên quan đến thế giới vật lý.

Ở giai đoạn đầu, Accelerated Understanding không nhắm đến thị trường tiêu dùng đại chúng mà tập trung vào các hợp đồng doanh nghiệp, theo chia sẻ của nhóm sáng lập.

Ý tưởng này từng thu hút sự chú ý của một số nhân vật trong giới công nghệ và đầu tư, bao gồm Jeff Bezos, nhà sáng lập Amazon.

Theo các ghi chép cuộc họp mà Reuters cho biết đã xem được, vào cuối năm 2024, tại một nhà hàng cao cấp ở khu vực Los Angeles, nhà đầu tư kiêm doanh nhân công nghệ sinh học Vik Bajaj — người sau này đồng sáng lập Prometheus cùng Bezos — đã thảo luận với Anandkumar và Jenik về khả năng hợp tác. Trước đó, Anandkumar từng làm nhà khoa học tại Amazon, tham dự các hội nghị thượng đỉnh về AI do Bezos tổ chức, đồng thời có 5 năm giữ vai trò lãnh đạo tại Nvidia. Jenik, chồng bà, là kỹ sư hạ tầng AI. Cặp đôi khi đó đã bắt đầu xây dựng công ty riêng.

Sau đó, Bajaj được cho là đã trao đổi với họ về một thư mời làm việc mang tiêu đề “Dự án Prometheus”. Bản sao tài liệu mà Reuters xem được nêu rằng Anandkumar có thể trở thành gương mặt đại diện, thành viên hội đồng quản trị và người định hình tầm nhìn khoa học của công ty. Hai vợ chồng có thể nhận 35% cổ phần, cùng mức lương thường niên 1 triệu USD, tăng lên 2 triệu USD sau ba tháng làm việc.

Thư mời cũng đề cập tới hơn 2 tỷ USD vốn trong các vòng gọi vốn cam kết đến Series B, với sự tham gia của các nhà đầu tư bao gồm Bezos.

Prometheus từ chối bình luận về thông tin này. Cuối cùng, Anandkumar và Jenik chọn tiếp tục phát triển dự án độc lập, trong khi Bezos và Bajaj đã huy động 12 tỷ USD trong vòng Series B cho Prometheus vào tháng 6/2026. Prometheus được định hướng phát triển AI có khả năng tự động hóa quá trình sản xuất các hệ thống vật lý phức tạp.

Dù không tiết lộ chi tiết về nguồn vốn, Anandkumar cho biết công ty đã có các quan hệ đối tác với những nhà cung cấp điện toán, qua đó nhận được các cụm phần cứng phục vụ việc phát triển và vận hành mô hình AI. Bà không nêu tên các đối tác cụ thể.

Nvidia không phản hồi câu hỏi của Reuters về việc liệu hãng có hỗ trợ dự án này hay không. Tuy vậy, Anandkumar cho biết CEO Nvidia Jensen Huang là người đã khuyến khích bà theo đuổi ý tưởng ngay từ đầu.

Gia nhập Nvidia năm 2018, Anandkumar từng dẫn dắt một nhóm nhà khoa học thúc đẩy việc sử dụng bộ xử lý đồ họa (GPU) của hãng cho các ứng dụng AI tiên tiến.

Một dự án ban đầu của nhóm từng chứng minh AI có thể tăng tốc dự báo thời tiết với độ chính xác tương đương những phép tính phức tạp mà các nhà dự báo sử dụng. Kết quả này gây ấn tượng mạnh với Huang, khiến ông giới thiệu nghiên cứu của Anandkumar về toán tử thần kinh tại hội nghị GTC thường niên của Nvidia năm 2021.

Theo Anandkumar, ông Jensen Huang tỏ ra rất hào hứng với hướng đi này. Khi bà đề cập đến khả năng AI có thể thay thế một phần vai trò của các nhà lý thuyết vật lý, lãnh đạo Nvidia được cho là đã bày tỏ mong muốn công nghệ này tạo ra tác động đủ lớn để thay đổi cách lĩnh vực này vận hành.