Trong tiến trình triển khai dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam, Hà Tĩnh đang nổi lên là một trong những địa phương thể hiện rõ quyết tâm chính trị và cách làm bài bản trong công tác giải phóng mặt bằng, đặc biệt là xây dựng các khu tái định cư phục vụ người dân bị ảnh hưởng. Việc chủ động chuẩn bị quỹ đất, hạ tầng và cơ chế bồi thường minh bạch đang tạo nền tảng quan trọng để dự án trọng điểm quốc gia này triển khai đúng tiến độ đề ra.
Tại xã Can Lộc, một trong những địa bàn chịu tác động trực tiếp của dự án, không khí đồng thuận lan tỏa ngay từ những ngày đầu triển khai. Thôn Đoài Duyệt là một trong bốn thôn, tổ dân phố bị ảnh hưởng, với hàng chục hộ dân phải thu hồi đất ở và đất sản xuất. Gia đình chị Tôn Thị Thắm, có gần 400m² đất nằm trong diện giải phóng mặt bằng, là một ví dụ điển hình cho sự ủng hộ của người dân đối với chủ trương lớn của Nhà nước. Khi được chính quyền địa phương thông tin rõ ràng, giải đáp cụ thể từng nội dung liên quan đến bồi thường và tái định cư, gia đình chị đã sớm thống nhất phương án di dời, sẵn sàng nhường đất cho dự án.
 |
| Hà Tĩnh: Quyết liệt xây khu tái định cư phục vụ đường sắt độ cao, (Ảnh: Minh hoạ) |
Theo thống kê, riêng xã Can Lộc có khoảng 60ha đất bị ảnh hưởng, liên quan đến 93 hộ dân cùng nhiều công trình tôn giáo, hạ tầng xã hội. Trong đó, số hộ phải bố trí tái định cư lên tới khoảng 90 hộ. Trước quy mô tác động lớn, chính quyền địa phương đã nhanh chóng thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; đồng thời tiến hành rà soát hiện trạng, quay chụp hồ sơ pháp lý, lấy ý kiến người dân về vị trí và phương án xây dựng các khu tái định cư. Đến nay, hai khu tái định cư tại thôn Đoài Duyệt và tổ dân phố Xuân Hồng với tổng diện tích 9,5ha đã hoàn tất quy hoạch tổng mặt bằng, sẵn sàng bước vào giai đoạn triển khai xây dựng.
Không chỉ dừng lại ở khâu quy hoạch, nhiều địa phương khác trên địa bàn tỉnh cũng đang đẩy nhanh tiến độ thi công các khu tái định cư đã được phê duyệt. Tại khu tái định cư Liên Vinh, phường Hà Huy Tập, sau hơn bốn tháng khởi công, tiến độ thi công đã đạt khoảng 50%. Đây là khu tái định cư đầu tiên của Hà Tĩnh phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao, có quy mô 3,8ha, tổng mức đầu tư 37 tỷ đồng, cung cấp 57 lô đất ở với hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ. Việc công trình được triển khai đúng kế hoạch không chỉ tạo niềm tin cho người dân mà còn đóng vai trò “đòn bẩy” thúc đẩy các địa phương khác tăng tốc.
Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đi qua địa bàn Hà Tĩnh dài hơn 103km, ảnh hưởng tới 23 xã, phường. Tổng diện tích đất dự kiến thu hồi lên tới hơn 764ha, tác động trực tiếp đến khoảng 1.800 hộ dân, trong đó gần 1.300 hộ phải di dời tái định cư. Ngoài ra, công tác giải phóng mặt bằng còn liên quan đến việc cất bốc hơn 4.000 ngôi mộ và di dời nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật quan trọng. Trước khối lượng công việc rất lớn này, tỉnh Hà Tĩnh dự kiến xây dựng tổng cộng 35 khu tái định cư tại 18 xã, phường để bảo đảm chỗ ở ổn định, lâu dài cho người dân.
Đến thời điểm hiện tại, đã có 31 khu tái định cư được phê duyệt quy hoạch chi tiết hoặc chấp thuận quy hoạch tổng mặt bằng. Tỉnh đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng trước tháng 6/2026, bàn giao ít nhất 80% mặt bằng cho chủ đầu tư trước tháng 12/2026 và hoàn thành toàn bộ trước tháng 12/2027. Đây là các mốc tiến độ then chốt nhằm đáp ứng yêu cầu chung của Chính phủ đối với dự án hạ tầng chiến lược này.
Đóng vai trò nòng cốt trong quá trình triển khai, Sở Xây dựng Hà Tĩnh đã chủ động tham mưu nhiều giải pháp đồng bộ, từ thành lập Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc giải phóng mặt bằng cấp tỉnh, đến ban hành kế hoạch chi tiết, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng sở, ngành và địa phương. Công tác hướng dẫn lập quy hoạch, lựa chọn giải pháp thiết kế hạ tầng, xác định quy mô khu tái định cư được thực hiện chặt chẽ, linh hoạt, phù hợp điều kiện thực tế từng vùng.
Thực tiễn triển khai cho thấy, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cùng với cách làm minh bạch, lắng nghe và tôn trọng ý kiến người dân, chính là “chìa khóa” giúp Hà Tĩnh tạo được sự đồng thuận cao. Đây không chỉ là yếu tố quyết định tiến độ giải phóng mặt bằng, mà còn góp phần bảo đảm an sinh xã hội, ổn định đời sống người dân trong quá trình thực hiện một dự án hạ tầng có quy mô và tầm ảnh hưởng đặc biệt lớn.
