EU tính thuế mới với Big Tech Mỹ

Brussels đang tính toán một phương án thuế mới nhằm tăng nguồn thu cho ngân sách Liên minh châu Âu (EU), trong đó các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ như Apple, Meta và Google có thể trở thành nhóm chịu tác động đáng kể. Điểm đáng chú ý là sắc thuế này sẽ được thiết kế theo hướng áp dụng rộng với các tập đoàn quy mô lớn, thay vì nhắm riêng vào lĩnh vực công nghệ, qua đó hạn chế nguy cơ vấp phải phản ứng mạnh từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Brussels muốn tăng thuế từ các tập đoàn lớn, trong đó có các tập đoàn công nghệ Mỹ

Theo Financial Times, sáu quan chức am hiểu các cuộc thảo luận cho biết Ủy ban châu Âu đang nghiên cứu những cách thức mới để thu thêm nguồn lực từ các doanh nghiệp này mà không trực tiếp khoanh vùng từng công ty. Động thái được cân nhắc sau khi Washington cảnh báo có thể trả đũa những quốc gia áp thuế dịch vụ kỹ thuật số.

Bài toán nguồn thu trở nên cấp bách khi các nước thành viên đang đàm phán ngân sách chung của EU trong bối cảnh dư địa chi tiêu trong nước bị thu hẹp. Trong khi đó, nỗ lực toàn cầu nhằm phân bổ lại quyền đánh thuế lợi nhuận của các tập đoàn đa quốc gia tiếp tục rơi vào bế tắc, khiến nhu cầu về những nguồn thu tập trung mới ngày càng lớn.

Một phương án đang được Brussels xem xét là điều chỉnh đề xuất “Nguồn lực Doanh nghiệp cho châu Âu” (Core). Theo thiết kế hiện tại, mọi công ty hoạt động tại EU và có doanh thu trên 100 triệu euro mỗi năm sẽ phải nộp một khoản đóng góp cố định hằng năm. Với các doanh nghiệp dịch vụ kỹ thuật số có công ty con tại EU, Core cũng yêu cầu nộp một khoản tiền gộp, song mức thu này mới chỉ tương ứng với một phần tương đối nhỏ trong lợi nhuận của các tập đoàn đa quốc gia.

Các quan chức cho rằng việc nâng ngưỡng và điều chỉnh mức đóng góp để Core chỉ áp dụng với những tập đoàn rất lớn có thể mang lại hai tác động cùng lúc: tăng số thu từ các “ông lớn” công nghệ và xoa dịu lo ngại rằng chính sách sẽ gây bất lợi cho nhiều doanh nghiệp quy mô vừa của châu Âu.

Sắc thuế mới dự kiến bao phủ mọi loại hình doanh nghiệp, thay vì chỉ giới hạn ở các nhà cung cấp dịch vụ kỹ thuật số. Dù các chi tiết vẫn đang được thảo luận, một quan chức EU cho biết việc mở rộng phạm vi sang phần lớn các công ty lớn có thể là phương án dung hòa giữa nhóm quốc gia không muốn áp thuế kỹ thuật số thuần túy vì lo làm phật lòng Mỹ và nhóm phản đối thiết kế Core hiện nay.

Core là một trong năm loại thuế mới, hay còn gọi là các “nguồn thu riêng”, được kỳ vọng mang về tổng cộng khoảng 60 tỷ euro mỗi năm cho ngân sách chung của EU kể từ năm 2028. Tuy nhiên, đề xuất hiện vấp phải sự phản đối mạnh từ đa số quốc gia thành viên do lo ngại một số doanh nghiệp vừa của châu Âu sẽ chịu bất lợi so với đối thủ nước ngoài.

Theo các quan chức, nếu ngưỡng áp dụng được nâng lên để loại các doanh nghiệp quy mô vừa, đề xuất có thể nhận thêm sự ủng hộ. Dẫu vậy, bất kỳ thay đổi nào cũng cần sự đồng thuận của toàn bộ 27 thành viên EU. Ủy ban châu Âu chưa bình luận về nội dung này.

Việc Brussels tìm hướng đi mới diễn ra khi nỗ lực toàn cầu nhằm đánh thuế các công ty dịch vụ kỹ thuật số lớn gần như đình trệ. Thỏa thuận do OECD làm trung gian năm 2021, với mục tiêu buộc các tập đoàn đa quốc gia lớn nộp nhiều thuế hơn tại nơi tạo ra doanh thu, gặp thêm trở ngại sau khi ông Trump tái đắc cử năm 2024. Một quan chức EU nhận định thỏa thuận này trên thực tế không còn khả năng triển khai.

Trước đó, Brussels đã tạm dừng kế hoạch ban hành thuế dịch vụ kỹ thuật số trên toàn khối để nhường chỗ cho thỏa thuận toàn cầu. Tuy nhiên, EU vẫn dè dặt với mọi thiết kế có thể bị diễn giải là nhắm trực tiếp vào các tập đoàn kỹ thuật số, bởi một sắc thuế như vậy khó nhận đủ ủng hộ từ các thành viên trong bối cảnh nguy cơ Mỹ trả đũa vẫn hiện hữu.

Kể từ khi ông Trump tái đắc cử, EU phải duy trì thế cân bằng giữa việc tiếp tục thực thi các quy định kỹ thuật số mang tính bước ngoặt và tránh đẩy căng thẳng với Washington leo thang. Pháp, Italy, Tây Ban Nha và Áo hiện đã áp thuế dịch vụ kỹ thuật số ở cấp quốc gia, đồng thời bị Mỹ điều tra theo Mục 301 — thủ tục có thể mở đường cho các biện pháp thuế quan trả đũa. CCIA, tổ chức đại diện cho một số tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ, từ chối bình luận.

Về tiến trình đàm phán, người phát ngôn Ủy ban châu Âu cho biết cơ quan này sẵn sàng hỗ trợ Hội đồng EU và Nghị viện châu Âu đạt thỏa thuận về gói nguồn lực riêng mới ngay trong năm nay. Theo vị này, gói giải pháp là điều kiện cần thiết để bảo đảm nguồn tài chính đầy đủ cho các ưu tiên chung của EU trong thập kỷ tới.