Duyên hải miền Trung và Tây Nguyên: Xanh hơn, phất hơn khi lồng ghép văn hóa, sinh thái nông nghiệp vào du lịch

Đã qua rồi thời kỳ du lịch người ta thích thú với những cuộc "ghé thăm" hời hợt, nhìn ngắm những khối bê tông vô hồn. Ngày nay, một vận hội mới đang bừng sáng khi “màu xanh sinh thái” của nông nghiệp bắt đầu bện chặt vào "sợi chỉ đỏ" mang tên văn hóa bản địa. Sự chuyển mình này đang biến những rẫy cà phê thơm nồng, những làng rau có truyền thống hàng trăm năm và những nhịp cồng chiêng thức tỉnh đại ngàn thành thứ "vàng xanh" vô giá. Duyên hải miền Trung - Tây Nguyên không chỉ đang "thức giấc", mà đang chọn cho mình một phong thái đĩnh đạc. Đó là: “Phát triển nhưng không đánh đổi, thịnh vượng nhưng vẫn giữ trọn tình đất và người.”

Từ biển xanh lên đến đại ngàn

Chưa bao giờ sợi dây duyên nợ giữa "biển bạc" Quy Nhơn và "rừng vàng" Pleiku lại khăng khít đến thế. Trục hành trình thuộc tỉnh Gia Lai này không còn là những cung đường đèo heo hút, mà đã trở thành xương sống cho những cuộc bứt phá ngoạn mục của nền kinh tế du lịch.

Năm 2026 ghi dấu mốc rực rỡ khi Gia Lai đăng cai Năm Du lịch Quốc gia với thông điệp: "Gia Lai – Đại ngàn chạm biển xanh", tập trung quảng bá tiềm năng du lịch kết hợp giữa văn hóa cồng chiêng đại ngàn và cảnh quan biển xanh quyến rũ, như lời tự tình giữa biển và núi. Sự kiện được giới thiệu tại Diễn đàn Du lịch ASEAN (ATF) 2026 và Hội chợ Du lịch quốc tế Travex, thu hút sự chú ý của bạn bè quốc tế, hứa hẹn tạo nên cú hích lớn cho du lịch. Thuận lợi lớn là Sân bay Phù Cát (Bình Định cũ) với tầm nhìn trở thành cảng hàng không quốc tế vào 2030 và Pleiku (Gia Lai) giờ đây đang mở toang cánh cửa đón bạn bè năm châu.

Làng chài chụp từ trên cao thuộc tỉnh Gia Lai

Sức hút ấy mãnh liệt đến mức Quy Nhơn đã kiêu hãnh lọt Top 4 "Điểm đến thịnh hành nhất thế giới 2026". Người ta rỉ tai nhau về một hành trình "độc bản": sáng còn đắm mình trong làn nước pha lê ở Kỳ Co, chiều đã có thể chạm tay vào mây trời lộng gió trên đỉnh Hàm Rồng, "nóc nhà" của thành phố Pleiku, Gia Lai. Hơn 15 triệu lượt khách dự kiến trong năm nay là con số mà ngành du lịch mong đợi. Cứ chờ mà xem...

Rời xa phố thị ồn ã, ta tìm về Măng Đen (Kon Tum), nơi được ví như "nàng công chúa vừa choàng tỉnh sau giấc ngủ rừng sâu". Dưới những tán thông già u uẩn, các Farmstay dược liệu đón khách trải nghiệm quy trình trồng sâm dây, đương quy.

Khu dự trữ sinh quyển Núi Chúa, Khu dự trữ sinh quyển Kon Hà Nừng vừa được được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới vào tháng 9-2021.

Thật xúc động biết bao khi nhìn những bàn tay thô ráp của người Mơ Nâm nâng niu từng mầm lá xanh. Sau một ngày "tắm rừng" (Forest Bathing) tại Khu dự trữ sinh quyển thế giới Kon Hà Nừng, khi bóng tối phủ lên đại ngàn, ta lại ngồi bên bếp lửa bập bùng, để nghe, để thấu cũng chính những người Mơ Nâm ấy thầm thì với ta về huyền thoại "Bảy hồ ba thác". Để rồi sao mà quên cho được chén cơm lam thơm mùi ống nứa, con gà nướng nồng vị tiêu rừng... tất cả quyện thành một nỗi nhớ không tên, khiến khách chẳng nỡ rời chân...

Già A Lễ - người biết chế tác và thổi Tà Vẩu hay ở làng Kon Chênh. Ảnh T.Q

Từ làng rau Trà Quế đến "vườn kỳ lạ" Ninh Hòa: Những người nông dân viết nên cổ tích

Xuôi về phía biển, nông nghiệp lại kể một câu chuyện khác về sự thịnh vượng bắt nguồn từ lòng kiên trì. Làng rau Trà Quế (Hội An) – "Làng du lịch tốt nhất thế giới" – là nơi du khách quốc tế sẵn sàng cởi bỏ những đôi giày hiệu để "nhúng chân vào bùn non", gánh nước bằng cái đòn gánh tre cót két.

Nhưng có một "kỳ tích xanh" khác mà tôi muốn bè bạn phải ghé thăm một lần. Nó ở thôn Suối Sâu (Ninh Hòa, Khánh Hòa). Đó là Sản Việt Farm – tâm huyết của anh Nguyễn Minh Thành. Từ vùng đất sỏi đá, anh đã kiên trì suốt 20 năm để "biến sỏi thành cơm", tạo nên một hệ sinh thái 130 héc-ta xanh mướt mát.

Ông Nguyễn Minh Thành theo đuổi nông nghiệp tuần hoàn, hữu cơ. Ảnh: Hồng Đăng

Du khách trải nghiệm hái rau hữu cơ tại trang trại Sản Việt ở thôn Suối Sâu, xã Ninh Tân, thị xã Ninh Hòa. Ảnh: Văn Diệu

Tại đây, du khách sẽ "mắt tròn mắt dẹt" khi thấy hàng triệu triệu "công nhân vệ sinh". Ruồi lính đen cần mẫn xử lý rác thải để bón cho những gốc dừa xiêm ngọt lịm. Nhưng điều chạm đến tận cùng cảm xúc chính là cách anh Thành "gầy dựng" lại hồn cốt văn hóa.

Chính anh chọn con đường gập ghềnh, đến từng nhà dân thuyết phục bà con Raglai, Ê Đê. Để rồi mỗi tối thứ Bảy, giữa không gian mờ ảo của nhà sàn, tiếng cồng chiêng rộn rã cất lên, những chàng trai, cô gái nắm lấy tay khách du lịch bốn phương trời cùng nhảy những điệu múa, điệu cồng chiêng bên ánh lửa bập bùng. Một sự giao thoa văn hóa đầy ân nghĩa và nồng hậu.

Du lịch sinh thái nông nghiệp đang nở rộ như một lời tạ ơn đất trời

Nhìn từ Duyên hải cho đến Tây Nguyên, thấy rằng trời đất đâu đâu cũng đẹp, cũng đáng chiêm ngưỡng. Nếu Quảng Nam có Trà Quế thảo thơm, thì Quảng Ngãi có Lý Sơn nồng nàn vị tỏi; nếu Kon Tum gọi tên Măng Đen sương phủ, thì Bình Định (cũ) tự hào với đất võ trời văn, biển xanh cát trắng nắng vàng. Đến cả Gia Lai cũng biết tự mãn với những nương trà bát ngát soi bóng Biển Hồ. Và Đắk Lắk thì những chú voi hiền lành lững thững đi bộ cùng du khách trong rừng Yok Don thay vì gồng mình cõng khách đã viết nên một chương mới đầy nhân văn cho du lịch sinh thái nơi đây.

"Vương quốc tỏi" Lý Sơn với những cánh đồng tỏi xanh mướt trải dài cùng cảnh quan thiên nhiên hoang sơ, hùng vĩ.

Ta rủ nhau xuôi dòng sông Kôn hiền hòa, đến với Làng rau Thuận Nghĩa, khối Thuận Nghĩa, xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai. Đây là vùng trồng rau xanh truyền thống hơn trăm năm tuổi đang từng bước chuyển mình trở thành điểm đến du lịch sinh thái đặc thù, nơi nông nghiệp xanh hòa quyện cùng di sản văn hóa lịch sử vùng đất võ Tây Sơn.

Nằm bên dòng sông Kôn hiền hòa, làng rau Thuận Nghĩa (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) có vị trí thuận lợi khi cách trung tâm Quy Nhơn khoảng 50 phút di chuyển và cách sân bay Phù Cát gần 20km.

Theo ông Huỳnh Bá Ngọc - Phó Chủ tịch UBND xã Tây Sơn, phát triển du lịch cộng đồng Làng rau Thuận Nghĩa là hướng đi phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, vừa phát triển kinh tế, vừa bảo tồn giá trị văn hóa, nâng cao đời sống tinh thần cho người dân nông thôn. Không chỉ vậy, làng còn lưu giữ nhiều ngôi nhà cổ hơn 100 năm tuổi với kiến trúc nhà lá mái đặc trưng, gắn với các dòng họ có công khai phá vùng đất. Đây là những “chứng nhân” sống động cho chiều sâu lịch sử và bản sắc địa phương.

Làng rau Thuận Nghĩa có lợi thế kết nối với các điểm du lịch như Bảo tàng Quang Trung, tháp Dương Long, khu du lịch Hầm Hô…, thuận lợi hình thành các tour, tuyến du lịch trải nghiệm. Theo ông Ngọc, thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, đào tạo kỹ năng làm du lịch cho người dân, đẩy mạnh quảng bá và ứng dụng chuyển đổi số trong phát triển du lịch cộng đồng.

Từ triền sóng bạc đầu leo đến đại ngàn thâm nghiêm, ta nhận ra một mạch ngầm sinh khí đang cuộn chảy. Du lịch miền Trung - Tây Nguyên đang thể hiện sự tử tế trong cách đối đãi với thiên nhiên.

Một chương mới của du lịch đang được viết tiếp bằng màu xanh của hy vọng.