Đường sắt Lào Cai - Hải Phòng mở dư địa phát triển hành lang kinh tế mới

Điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án

Tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đang được kỳ vọng trở thành trục kết nối mới của khu vực phía Bắc, tạo động lực cho thương mại, logistics và phát triển công nghiệp thay vì chỉ là một dự án hạ tầng giao thông đơn thuần.

Quốc hội khoá XVI thảo luận về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án tuyến đường sắt Lào Cai -Hà Nội-Hải Phòng. Đây được xem là Dự án “mạch máu” kết nối toàn bộ hành lang kinh tế Đông - Tây, đồng bộ hóa chuỗi logistics từ cửa khẩu quốc tế đến cảng biển quốc tế, tạo động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội.

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Theo Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh, việc điều chỉnh dự án xuất phát từ nhiều yếu tố mới, gồm việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, yêu cầu phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số và định hướng tăng cường vận tải liên vận quốc tế bằng đường sắt theo Tuyên bố chung Việt Nam - Trung Quốc tháng 4/2026.

Qua rà soát, nhiều khu công nghiệp, trung tâm kinh tế mới đã được bổ sung vào quy hoạch dọc tuyến, đòi hỏi dự án phải điều chỉnh để nâng cao khả năng kết nối.

Theo phương án mới, dự án bổ sung đoạn tuyến Yên Viên - Gia Lâm dài khoảng 8,4 km, đồng thời đầu tư hoàn chỉnh đường đôi trên đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng thay cho phương án phân kỳ trước đây.

Sau điều chỉnh, tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án dự kiến khoảng 289.000 tỷ đồng, tăng hơn 86.000 tỷ đồng so với chủ trương đầu tư đã được Quốc hội thông qua.

Kỳ vọng hình thành hành lang kinh tế đường sắt

Nhiều đại biểu cho rằng giá trị lớn nhất của dự án không chỉ nằm ở năng lực vận tải mà ở khả năng tạo ra một không gian phát triển kinh tế mới.

Dự án ước tính có tác động đến khoảng 25.000 dân, trong đó có khoảng 10.000 người là đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn 6 tỉnh, thành phố. Vì vậy cần đánh giá kỹ tác động đối với không gian văn hóa vùng cao, sinh kế của các nhóm dân cư yếu thế và tác động xã hội đối với môi trường sống của cư dân (Ảnh minh họa).

Đại biểu Quốc hội Hà Thị Anh Thư (Quảng Ngãi) đề nghị phát triển tuyến đường sắt thành hành lang kinh tế đường sắt, gắn với quy hoạch các trung tâm logistics, khu công nghiệp và khu đô thị dọc tuyến.

Theo đại biểu, cần xây dựng cơ chế để doanh nghiệp Việt Nam có điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của dự án trên cơ sở đáp ứng các yêu cầu về kỹ thuật, chất lượng và năng lực cạnh tranh.

Đại biểu cũng kiến nghị xây dựng lộ trình nâng tỷ lệ nội địa hóa, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực, qua đó tạo cơ hội cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực cơ khí, sản xuất thép và vật liệu xây dựng tham gia cung ứng, góp phần nâng cao năng lực tự chủ của ngành công nghiệp trong nước.

Bảo đảm nguồn vốn và hiệu quả đầu tư

Bên cạnh sự đồng thuận về sự cần thiết của việc điều chỉnh dự án, nhiều ý kiến đề nghị tiếp tục làm rõ cơ sở xác định tổng mức đầu tư cũng như phương án huy động nguồn vốn.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị rà soát, đối chiếu suất đầu tư và cơ cấu chi phí với các dự án có điều kiện tương đồng trong khu vực và trên thế giới để tăng tính thuyết phục.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (TP. Hải Phòng) cho rằng cần xác định rõ phương án bố trí vốn và giữ yêu cầu về tiến độ thực hiện nhằm bảo đảm tính khả thi của dự án.

Các đại biểu cũng đề nghị Chính phủ xây dựng kế hoạch huy động vốn phù hợp với khả năng cân đối ngân sách, quản lý chặt chẽ vốn vay, bảo đảm an toàn nợ công và không ảnh hưởng đến các chương trình đầu tư trọng điểm khác.

Đối với công tác triển khai, nhiều ý kiến nhấn mạnh yêu cầu tăng cường giám sát, công khai nguyên nhân phát sinh chi phí, đồng thời thực hiện tốt bồi thường, hỗ trợ tái định cư để người dân bị ảnh hưởng có điều kiện sống và sinh kế ổn định sau khi dự án hoàn thành.