Thứ bảy 21/11/2026 11:54
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Pháp luật

Dừng đổi đất lấy hạ tầng: Lấp khoảng trống của luật

12/10/2020 00:00
Bày tỏ quan điểm ủng hộ với đề nghị của Bộ Tài chính về việc tạm dừng xem xét, quyết định sử dụng tài sản công để thanh toán cho nhà đầu tư khi thực hiện dự án đầu tư theo hình thức BT cho đến khi Nghị định của Chính phủ có hiệu lực, nguyên Thứ trưởn

Nguyên Thứ trưởng Bộ TN&MT - GS Đặng Hùng Võ

Trao đổi với phóng viên báo Kinh tế & Đô thị, giải pháp được ông Võ đưa ra là nên đấu giá đất công và dùng tiền đấu giá đó để xây dựng hạ tầng.

Chủ đầu tư lợi cả đôi đường

Mới đây, Bộ Tài chính vừa có công văn đề nghị tạm dừng hình thức đầu tư BT. Quan điểm của ông về đề xuất này?

- Tôi ủng hộ đề nghị này của Bộ Tài chính. Nếu thực hiện được thì quá tốt. Về nguyên tắc, quỹ đất đối ứng và giá trị tiền sử dụng đất chỉ được xác định sau khi dự án BT hoàn thành và bàn giao. Tuy nhiên, hầu hết dự án BT hiện nay tiền sử dụng đất đã được tạm tính ngay tại thời điểm ký hợp đồng để tạo điều kiện cho nhà đầu tư thực hiện song song cả 2 dự án BT và dự án khác đối ứng.

Khi dự án hoàn thành, lẽ ra phải thực hiện kiểm toán kỹ thuật và kiểm toán tài chính để xác định chính xác chất lượng, giá trị, làm cơ sở cho việc thanh toán bằng đất. Song thực tế, chưa có dự án BT nào được kiểm toán mà chỉ là quyết toán. Vì vậy rất dễ phát sinh thất thoát nguồn lực về đất đai. Nguyên nhân chính dẫn tới những bất cập này nằm ở việc xây dựng pháp luật cho cơ chế đổi đất lấy hạ tầng quá lỏng lẻo, khung pháp lý chưa phù hợp nên để lại quá nhiều khoảng trống, tạo ra nguy cơ tham nhũng.

Thời gian qua, có tình trạng nhiều dự án hạ tầng chưa xong, chủ đầu tư đã được cấp đất hoặc nhiều Dự án hạ tầng đổi đất lại nằm ngay trong khu đất giao cho DN triển khai. Đây có phải là một bất hợp lý trong đầu tư BT không thưa ông?

- Một số dự án BT, giao đất đổi lấy dự án xây dựng hạ tầng giao thông cùng trong một khu đô thị (KĐT) thì cũng là một vấn đề. Chủ đầu tư xây dựng dự án hạ tầng giao thông trong KĐT, sau đó lại xây nhà trên KĐT đó để bán.

Như vậy, chủ đầu tư được lợi cả hai đường, công trình hạ tầng giao thông làm cho chính dự án KĐT của mình thụ hưởng và cũng là công trình hạ tầng giao thông đối ứng với quỹ đất được nhận. Nhà nước dường như không được hưởng lợi từ sự phát triển hạ tầng giao thông.


Nên đấu giá đất, lấy tiền xây dựng xây hạ tầng thay vì đổi đất

Ngoài ra, định giá đất đai, quyền sử dụng đất để “đổi” hạ tầng trong quá trình phê duyệt dự án BT cũng gây khá nhiều bức xúc trong dư luận. Vậy, theo ông, các quy định pháp luật hiện tại đã đủ chặt chẽ để quá trình định giá đầu tư BT diễn ra một cách công khai, minh bạch và hiệu quả chưa?

- Trong Luật Đất đai 2013 không có quy định nào về định giá tài sản, cũng như định giá hạ tầng để đổi đất. Về dự án BT, chỉ quy định thẩm quyền ai là người giao đất cho các dự án BT (đó là UBND cấp tỉnh) nhưng không quy định về định giá. Đây là khoảng trống pháp luật rất lớn của Luật Đất đai 2013 đối với dự án BT. Theo tôi, Luật Đất đai có thể không quy định về định giá hạ tầng nhưng phải quy định về định giá đất, định giá thế nào để giá trị đất đai đem đổi tương xứng với giá trị của hạ tầng.

Năm 2017 mới có Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, có khá nhiều điều quy định về dự án BT, nhưng đến 1/1/2018 mới có hiệu lực và không áp dụng được với các dự án BT đã triển khai trước thời điểm đó. Các quy định về dự án BT trong Luật Quản lý, sử dụng tài sản công đã có nhưng vẫn không cụ thể. Ví dụ, trong Luật vẫn quy định là đất đai được định giá cho phù hợp với giá thị trường, công trình hạ tầ

ng phải được định giá cho phù hợp với giá thị trường. Nhưng thực tế đòi hỏi chi tiết hơn, định giá thế nào là phù hợp với giá thị trường?
Đầu tư BT được coi là một giải pháp để huy động các nguồn lực xã hội xây dựng hạ tầng trong bối cảnh ngân sách eo hẹp. Nếu dừng hình thức đầu tư này, liệu ngân sách có thêm nặng gánh, thưa ông?

- Quan điểm của tôi là ở những nơi phát triển đô thị mạnh như Hà Nội và TP Hồ Chí Minh nên dừng hoàn toàn việc đổi đất lấy hạ tầng, thay vào đó là cơ chế đấu giá đất, lấy tiền để xây dựng hạ tầng. Như thế sẽ minh bạch và hiệu quả hơn. Tiền đấu giá đất sẽ được nộp vào ngân sách và quay lại đầu tư cho hạ tầng xã hội.

Cũng có ý kiến cho rằng, nếu áp dụng thì hình thức đầu tư BT chỉ áp dụng tại những địa phương chưa phát triển. Ý kiến của ông thế nào về vấn đề này?
- Nếu phải áp dụng hình thức đầu tư BT thì chỉ áp dụng tại những địa phương chưa phát triển, nguồn thu ngân sách yếu kém mà ngân sách T.Ư vẫn phải trợ giúp, hạ tầng chưa đủ để thu hút đầu tư.

Dự án BT có nhược điểm chủ yếu là làm cạn kiệt nguồn lực đất đai nên khi áp dụng, cần hoàn thiện cơ chế xác định giá trị công trình hạ tầng, giá trị đất đai trả cho nhà đầu tư và chi tiết hóa hợp đồng BT theo quy định của pháp luật. Hơn nữa, mọi dự án đối tác công - tư phải được công khai toàn bộ, có sự tham gia giám sát của người dân và cơ quan nhà nước có liên quan phải thực hiện đúng trách nhiệm giải trình trước các ý kiến giám sát của Nhân dân. Đây là những nguyên tắc cơ bản của một hệ thống quản trị tốt. Việc thực thi pháp luật cũng cần được kiểm tra, giám sát chặt chẽ, nhất là quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép thực hiện dự án đầu tư theo hình thức BT.

Xin cảm ơn ông!

"Phương thức BT đổi đất lấy hạ tầng được áp dụng khá rộng rãi ở Việt Nam. Về bản chất, đây cũng là phương thức huy động tài chính từ đất để phát triển hạ tầng. Tuy nhiên, theo cơ chế cạnh tranh thị trường thì dự án hạ tầng phải qua đấu thầu để chọn nhà thầu nào đưa ra giá thích hợp nhất, còn đất đai phải qua đấu giá thì mới chọn được người trả giá cao nhất. Giá cả sản phẩm hàng hóa và dịch vụ trong kinh tế thị trường được quyết định không chỉ bởi cơ chế giá cả, mà còn phải xét đến tác động của quan hệ cung cầu và quan hệ cạnh tranh. Vì thế, để vượt qua hạn chế nghiêm trọng này, phương thức BT chỉ nên thực hiện theo phương thức đấu thầu dự án kết hợp với đấu giá các lô đất trong chừng mực vừa đủ để thực hiện dự án" - Nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, TS Phạm Sỹ Liêm

Hà Lâm

Tin bài khác
Từ 1/1/2027, người livestream bán hàng phải được xác thực danh tính điện tử

Từ 1/1/2027, người livestream bán hàng phải được xác thực danh tính điện tử

Quốc hội yêu cầu các chủ quản nền tảng thương mại điện tử triển khai xác thực điện tử danh tính người bán và người livestream bán hàng từ ngày 1/1/2027, đồng thời đẩy mạnh quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.
108 công ty “ma” bán hơn 56.000 hóa đơn khống: Trách nhiệm hình sự của người bán lẫn người mua

108 công ty “ma” bán hơn 56.000 hóa đơn khống: Trách nhiệm hình sự của người bán lẫn người mua

Vụ án 42 bị cáo thuộc 108 công ty “ma” bị đưa ra xét xử tại TAND TP. Hồ Chí Minh phơi bày một thị trường hoá đơn ngầm vận hành có tổ chức. Đáng chú ý, đường dây không chỉ có người bán, người mua mà còn xuất hiện cáo buộc cán bộ thuế nhận hối lộ để tiếp tay.
Quốc hội thông qua mức thuế mới với đất bỏ hoang, đất sử dụng sai mục đích

Quốc hội thông qua mức thuế mới với đất bỏ hoang, đất sử dụng sai mục đích

Luật sửa đổi quy định áp dụng thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, không phân biệt trong hay ngoài hạn mức; đất sử dụng không đúng mục đích chịu thuế suất 0,15%. Các quy định này có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.
Sửa Luật Doanh nghiệp: Đề xuất đơn giản hóa thủ tục

Sửa Luật Doanh nghiệp: Đề xuất đơn giản hóa thủ tục

Bộ Tài chính đề xuất sửa đổi Luật Doanh nghiệp với 5 nhóm chính sách trọng tâm, tập trung cải cách thủ tục gia nhập và rút lui khỏi thị trường, nâng cao hiệu quả quản trị, đồng thời tăng cường quản lý doanh nghiệp dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro.
Quốc hội quyết định bỏ án tử hình đối với 6 tội danh

Quốc hội quyết định bỏ án tử hình đối với 6 tội danh

Bộ luật Hình sự (sửa đổi) được Quốc hội thông qua, thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình từ 10 xuống còn 4 tội danh. Quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng trong chính sách hình sự.
Đề xuất nâng mức phạt vi phạm hàng không lên 200 triệu đồng

Đề xuất nâng mức phạt vi phạm hàng không lên 200 triệu đồng

Nhằm tăng sức răn đe đối với các hành vi đe dọa an toàn, an ninh hàng không, Bộ Xây dựng đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa lên 200 triệu đồng đối với tổ chức và 100 triệu đồng đối với cá nhân có vi phạm đặc biệt nghiêm trọng.
Sơn La: Khởi tố vụ sản xuất, kinh doanh 273 két sắt giả nhãn hiệu Việt Tiệp

Sơn La: Khởi tố vụ sản xuất, kinh doanh 273 két sắt giả nhãn hiệu Việt Tiệp

Công an tỉnh Sơn La khởi tố Ma Tuấn Linh về hành vi sản xuất, kinh doanh 273 chiếc két sắt giả mạo nhãn hiệu Việt Tiệp, tổng trị giá hơn 271 triệu đồng.
Đấu giá đất ở phải đặt trước 20%-50% giá khởi điểm từ ngày 1/7/2027

Đấu giá đất ở phải đặt trước 20%-50% giá khởi điểm từ ngày 1/7/2027

Từ ngày 01/7/2027, người tham gia đấu giá quyền sử dụng đất để được giao đất ở phải đặt trước từ 20% đến 50% giá khởi điểm. Quy định mới nhằm ngăn chặn tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, đồng thời bổ sung các biện pháp phòng ngừa thông đồng, dìm giá và bảo vệ người mua tài sản đấu giá ngay tình.
Trung tâm logistics sẽ được phân hạng theo quy mô, năng lực và mức độ kết nối

Trung tâm logistics sẽ được phân hạng theo quy mô, năng lực và mức độ kết nối

Từ ngày 8/1/2027, hệ thống trung tâm logistics sẽ được phân thành ba hạng, từ cấp tỉnh đến cấp quốc tế, quốc gia. Quy định mới đặt ra các ngưỡng cụ thể về diện tích, năng lực xử lý hàng hóa, kết nối giao thông, ứng dụng công nghệ và hạ tầng xanh, tạo cơ sở thống nhất cho việc đánh giá và phát triển mạng lưới logistics.
Phòng khám Đa khoa Vạn Thành Sài Gòn bị phạt 80 triệu đồng do vượt chuyên môn

Phòng khám Đa khoa Vạn Thành Sài Gòn bị phạt 80 triệu đồng do vượt chuyên môn

Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh vừa xử phạt Phòng khám Đa khoa Vạn Thành Sài Gòn (Chi nhánh Công ty CP Healthcare YBL) vì cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh không đúng phạm vi chuyên môn được cấp phép. Vụ việc đặt ra yêu cầu người dân phải kiểm tra kỹ năng lực và phạm vi hoạt động của cơ sở trước khi điều trị.
Huế công khai danh sách 178 đơn vị trốn đóng BHXH, nhiều nơi nợ gần 15 năm

Huế công khai danh sách 178 đơn vị trốn đóng BHXH, nhiều nơi nợ gần 15 năm

Trong danh sách 178 đơn vị, doanh nghiệp trốn đóng BHXH tại TP Huế, có những công ty đã chưa thực hiện nghĩa vụ lên tới hơn chục năm.
Nhiều mỹ phẩm bị buộc thu hồi, tiêu hủy do sai lệch hồ sơ công bố

Nhiều mỹ phẩm bị buộc thu hồi, tiêu hủy do sai lệch hồ sơ công bố

Sữa tắm Wedding, tinh chất IDR.SKIN 10GF Growth Factor Ampoule và mặt nạ IDR.SKIN Phyto Placenta P-DNA Mask nằm trong danh sách sản phẩm bị buộc thu hồi, tiêu hủy. Các doanh nghiệp liên quan bị xử phạt từ 140 triệu đồng do vi phạm trong sản xuất, kinh doanh mỹ phẩm.
Cơ quan Điều tra đang làm rõ vụ nổ súng tại Công ty lâm nghiệp La Ngà

Cơ quan Điều tra đang làm rõ vụ nổ súng tại Công ty lâm nghiệp La Ngà

Công an TP. Đồng Nai đang điều tra vụ Giám đốc Công ty lâm nghiệp La Ngà bị một người đàn ông dùng súng tự chế bắn vào đầu tại phòng làm việc. Nghi can rời hiện trường và được phát hiện khoảng 45 phút sau trong tình trạng bị thương nặng do súng bắn, sau đó tử vong.
Hà Tĩnh triệt phá đường dây phát tán trái phép hơn 35.000 bộ phim trên mạng

Hà Tĩnh triệt phá đường dây phát tán trái phép hơn 35.000 bộ phim trên mạng

Công an tỉnh Hà Tĩnh đã vô hiệu hóa hệ thống, khởi tố 2 bị can để điều tra về hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan việc vận hành website xem phim trực tuyến “ophim17.cc”.
Lừa đảo bất động sản: Dự án ma chiếm đoạt hàng trăm tỷ đồng

Lừa đảo bất động sản: Dự án ma chiếm đoạt hàng trăm tỷ đồng

Từ dự án không có thật, đất chưa đủ điều kiện pháp lý đến màn kịch dàn dựng khách mua, nhiều vụ án bất động sản bị phanh phui với số tiền chiếm đoạt lên đến hàng trăm tỷ đồng. Những thủ đoạn này cho thấy rủi ro lớn khi nhà đầu tư xuống tiền chỉ dựa vào cam kết lợi nhuận và thông tin quảng cáo.