Đưa thực tế ảo và AI vào giảng đường: Chuẩn bị nhân lực cho chuyển dịch năng lượng

Để đào tạo đi trước nhu cầu thị trường lao động, ngày 10/10, tại Hà Nội, Trường Đại học Điện lực (EPU) phối hợp với Tập đoàn Qualcomm (Hoa Kỳ) và Quỹ Châu Á ra mắt Trung tâm Đào tạo Công nghệ - Ứng dụng Thực tế ảo và Trí tuệ nhân tạo trong Năng lượng. Trung tâm được trang bị hệ thống kính thực tế ảo, máy tính hiệu năng cao, mô hình 3D chi tiết của tuabin điện gió cùng nhiều mô hình 3D của các thiết bị năng lượng khác. Dự án do Qualcomm tài trợ và hỗ trợ tư vấn công nghệ, Quỹ Châu Á triển khai, EPU là đơn vị thụ hưởng.

Trải nghiệm kính thực tế ảo tại Trung tâm Đào tạo Công nghệ - Ứng dụng Thưc tế ảo và Trí tuệ nhân tạo trong năng lượng tại Hà Nội

Thông qua các ứng dụng VR, sinh viên có thể tìm hiểu cấu tạo, nguyên lý vận hành và quy trình kỹ thuật của thiết bị trong môi trường mô phỏng. Các công cụ AI hỗ trợ tra cứu thông tin, học tập và tương tác với nội dung chuyên ngành, qua đó mở rộng cơ hội tự học và giúp sinh viên tiếp cận kiến thức theo những phương thức linh hoạt, hiện đại hơn.

Theo ban tổ chức, đây là mô hình hợp tác sáng tạo giữa doanh nghiệp công nghệ, một tổ chức phát triển và một cơ sở đào tạo tại Việt Nam. Các công nghệ trên bổ trợ cho hoạt động giảng dạy trên lớp và thực hành truyền thống, đồng thời giúp EPU mở rộng ứng dụng công nghệ số trong đào tạo kỹ thuật. Trong khuôn khổ sự kiện, các đại biểu đã tham quan Trung tâm và trực tiếp trải nghiệm một số ứng dụng VR, mô hình 3D và AI được sử dụng trong đào tạo công nghệ năng lượng.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Lê Việt Cường - Phó viện trưởng Viện Năng lượng, Bộ Công thương nhấn mạnh năng lượng giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Theo ông, trong giai đoạn mới, nhu cầu năng lượng tiếp tục gia tăng cả về quy mô và chất lượng, trong khi Việt Nam đồng thời phải đáp ứng yêu cầu tăng trưởng xanh, giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và hiện đại hóa hệ thống.

Ông Lê Việt Cường - Phó viện trưởng Viện Năng lượng, Bộ Công thương

Hệ thống năng lượng tương lai sẽ ngày càng hiện đại và phức tạp. Năng lượng tái tạo, lưới điện thông minh, lưu trữ năng lượng, điện gió ngoài khơi, điện hạt nhân, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số đang đặt ra những yêu cầu mới đối với đội ngũ kỹ sư, cán bộ kỹ thuật và cán bộ quản lý. Vì vậy, bên cạnh các giải pháp hoàn thiện hạ tầng pháp lý, khơi thông nguồn vốn và phát triển khoa học công nghệ, ông cho rằng nguồn nhân lực là yếu tố có ý nghĩa quyết định. Do đó, công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực cần được thực hiện sớm, có tầm nhìn dài hạn và đi trước nhu cầu thực tế của thị trường lao động.

Đại diện Viện Năng lượng đánh giá cao sáng kiến hợp tác giữa Trường Đại học Điện lực, Qualcomm và Quỹ Châu Á. Theo ông Lê Việt Cường, ý nghĩa của sáng kiến không chỉ nằm ở việc đầu tư trang thiết bị hay xây dựng một không gian học tập mới, mà còn ở cách tiếp cận thực tiễn và hiệu quả của sự phối hợp giữa cơ sở giáo dục, doanh nghiệp công nghệ và tổ chức phát triển. Giá trị lâu dài của Trung tâm không nằm ở những thiết bị được đầu tư hôm nay, mà ở khả năng tạo ra tri thức, kỹ năng và phương thức học tập phù hợp với yêu cầu của ngành trong những năm tới, hướng đến các chuẩn mực đào tạo quốc tế. Ông cũng nhắc đến sinh viên đang học tại EPU sẽ là lực lượng trực tiếp tham gia xây dựng, vận hành và phát triển hệ thống năng lượng Việt Nam trong 10 năm, 20 năm tới, với tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng cao, các hệ thống lưu trữ quy mô lớn, điện gió ngoài khơi, các nền tảng số và AI trong vận hành hệ thống điện, cũng như các chương trình phát triển điện hạt nhân trong tương lai. Ông kỳ vọng Trung tâm sẽ trở thành hạt nhân thúc đẩy đổi mới phương thức giảng dạy và tăng cường kết nối giữa nhà trường, doanh nghiệp và các đối tác công nghệ.

PGS.TS Đinh Văn Châu - Hiệu trưởng Trường Đại học Điện lực

Về phía Trường Đại học Điện lực, PGS.TS Đinh Văn Châu - Hiệu trưởng nhà trường xác định Trung tâm là một mảnh ghép quan trọng trong quá trình nâng cao năng lực đào tạo nhân lực. Ông cho biết trong đào tạo kỹ thuật có những thiết bị, hệ thống sinh viên khó tiếp cận trực tiếp, và có những tình huống không thể thường xuyên tổ chức thực hành vì yêu cầu an toàn. Thực tế ảo, mô hình ba chiều và AI mở ra khả năng bổ sung những trải nghiệm học tập đó, giúp người học quan sát, luyện tập và kiểm chứng cách giải quyết vấn đề trước khi bước vào môi trường thực tế.

Tuy vậy, PGS.TS Đinh Văn Châu nhấn mạnh công nghệ cần được sử dụng cùng với sự hướng dẫn của thầy cô, thực hành trên thiết bị thật và trải nghiệm tại doanh nghiệp để phát triển đầy đủ năng lực của người kỹ sư. Ông đề nghị các đơn vị liên quan sớm đưa Trung tâm vào phục vụ thường xuyên các học phần phù hợp, chú trọng phát triển học liệu, bồi dưỡng giảng viên và tổ chức vận hành hiệu quả. Mỗi mô hình, mỗi bài thực hành cần gắn với chuẩn đầu ra và được đánh giá bằng sự tiến bộ của người học. Nhà trường cũng mong tiếp tục nhận được sự đồng hành của các đối tác, sự tham gia của doanh nghiệp trong phát triển học liệu, xây dựng tình huống kỹ thuật và kết nối đào tạo với yêu cầu nghề nghiệp, từ đó từng bước mở rộng các nội dung mô phỏng phù hợp với nhu cầu đào tạo nhân lực năng lượng.

Bà Erin Steinhauer - Trưởng đại diện Quỹ Châu Á tại Việt Nam

Cũng tại Lễ ra mắt, bà Erin Steinhauer - Trưởng đại diện Quỹ Châu Á tại Việt Nam cho rằng chuyển đổi năng lượng không chỉ là xây dựng cơ sở hạ tầng mới và áp dụng công nghệ mới, mà còn là trang bị cho con người những kỹ năng để thiết kế, vận hành và bảo trì các hệ thống năng lượng của tương lai. Theo bà Erin Steinhauer, đầu tư cho giáo dục hôm nay cũng góp phần xây dựng năng lực cần thiết để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn, bởi hạ tầng và công nghệ năng lượng phụ thuộc vào những chuyên gia lành nghề có thể vận hành an toàn, duy trì độ tin cậy và sử dụng tài nguyên hiệu quả.

Đại diện Quỹ Châu Á cho biết sứ mệnh của tổ chức là giúp giải quyết những thách thức xã hội và kinh tế khó khăn nhất ở châu Á và Thái Bình Dương. Trên toàn khu vực, sáng kiến Go Digital ASEAN của Quỹ đã cung cấp khóa đào tạo kỹ năng số cho hơn 400.000 người qua hai giai đoạn, trong đó có Việt Nam.

Tại Việt Nam, các sáng kiến của Quỹ cũng đã hỗ trợ phụ nữ chủ doanh nghiệp nhỏ thông qua đào tạo kỹ năng số, giáo dục tài chính và hoạt động cố vấn. Thông qua Liên minh Kỹ năng Tương lai (Future Skills Alliance), Quỹ kết nối các đối tác khu vực công và tư nhân để mở rộng cơ hội tiếp cận những kỹ năng cần thiết cho tương lai.

Bà Erin Steinhauer nhận định: Khi lực lượng lao động Việt Nam nâng cao khả năng tiếp nhận, ứng dụng và dần làm chủ các công nghệ mới, đất nước sẽ có vị thế tốt hơn để phát triển các dịch vụ kỹ thuật, nâng cao năng suất và mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi giá trị năng lượng. Quỹ hy vọng Trung tâm sẽ trở thành một mô hình có thể tiếp tục được phát triển và nhân rộng, để kiến thức, tài liệu giảng dạy và kinh nghiệm hình thành tại đây có thể mang lại lợi ích cho các cơ sở giáo dục khác và các lĩnh vực kỹ thuật khác.

Thời khắc chính thức đánh dấu sự ra mắt của Trung tâm Đào tạo Công nghệ - Ứng dụng Thực tế ảo và Trí tuệ nhân tạo trong Năng lượng

Ban tổ chức kỳ vọng Trung tâm không chỉ phục vụ giảng dạy và đào tạo tại EPU mà còn trở thành nền tảng để thử nghiệm, phát triển và từng bước nhân rộng các phương pháp đào tạo công nghệ năng lượng hiện đại, qua đó tăng cường gắn kết giữa giáo dục, công nghệ và nhu cầu thực tiễn về nguồn nhân lực của ngành năng lượng Việt Nam.