Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV và những điểm mới chưa từng có

Tại Hội nghị tập huấn báo chí tuyên truyền Đại hội XIV của Đảng diễn ra ngày 30/12, GS.TS. Tạ Ngọc Tấn – Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương đã khẳng định tinh thần chuẩn bị công phu, bài bản cho sự kiện chính trị quan trọng bậc nhất của đất nước.

GS.TS Tạ Ngọc Tấn, nguyên Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương trình bày chuyên đề tại Hội nghị. Ảnh: TTXVN

Với chủ đề “Một số vấn đề mới trong quá trình chuẩn bị và nội dung văn kiện trình Đại hội”, GS Tạ Ngọc Tấn nêu bật những chuyển biến mang tính đổi mới cả trong phương thức soạn thảo văn kiện lẫn tư duy hoạch định chiến lược phát triển đất nước trong giai đoạn tới.

Lần đầu tiên, các báo cáo quan trọng gồm Báo cáo Chính trị, Báo cáo Kinh tế - Xã hội và Báo cáo kiểm điểm công tác xây dựng Đảng được tích hợp thành một văn kiện duy nhất gọi là Báo cáo chính trị, thể hiện sự chặt chẽ về tư tưởng, giúp việc tiếp nhận và triển khai thực tiễn trở nên thuận lợi, đồng bộ hơn.

Dự thảo văn kiện xác định hai cột mốc phát triển trọng đại. Đến năm 2030, kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng, Việt Nam phấn đấu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Xa hơn, đến năm 2045 – kỷ niệm 100 năm thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đất nước đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao.

Đi kèm với mục tiêu là các chỉ tiêu cụ thể, rõ ràng và đầy thách thức: tăng trưởng GDP từ 2026–2030 đạt tối thiểu 10%; thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 8.500 USD vào năm 2030; năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) đóng góp 55% vào tăng trưởng; chỉ số phát triển con người (HDI) phấn đấu đạt 0,8 (mức rất cao theo chuẩn quốc tế).

Theo GS Tạ Ngọc Tấn, có đầy đủ cơ sở để tin tưởng Việt Nam có thể đạt mức tăng trưởng hai con số, nếu biết khai thác hiệu quả các tiềm năng sẵn có. Lịch sử phát triển cuối thập niên 1990 từng chứng kiến giai đoạn tăng trưởng gần 10%, để lại những kinh nghiệm quý báu về điều hành kinh tế vĩ mô. Bên cạnh đó, nhiều địa phương như Bình Dương, Quảng Ninh đã chứng minh khả năng tăng trưởng vượt trội, tạo ra động lực từ nội tại. Đồng thời, kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy những nền kinh tế Đông Á như Hàn Quốc, Trung Quốc từng vươn lên mạnh mẽ nhờ duy trì tăng trưởng cao trong thời gian dài, là bài học có giá trị tham khảo sâu sắc đối với Việt Nam.

Điểm đặc biệt trong dự thảo Báo cáo Chính trị lần này là việc lần đầu tiên đưa vào lý luận về đường lối đổi mới như một nền tảng tư tưởng bổ sung cho hệ thống lý luận của Đảng. Nội dung này được kết tinh từ 40 năm tổng kết thực tiễn đổi mới, khẳng định sự kế thừa và phát triển sáng tạo của tư tưởng Hồ Chí Minh và chủ nghĩa Mác – Lênin trong bối cảnh mới.

Một chuyển biến rõ rệt trong văn kiện là sự khẳng định vai trò trung tâm của thể chế trong mọi tiến trình phát triển. Thể chế chính trị được xem là then chốt, thể chế kinh tế là trọng tâm, và các thể chế khác giữ vai trò quan trọng, tạo thành hệ thống đồng bộ để phát triển đất nước nhanh và bền vững. Dự thảo Văn kiện nhấn mạnh rằng thể chế tốt là động lực, còn thể chế không tốt chính là điểm nghẽn cần được tháo gỡ.

Trên nền tảng đó, một mô hình tăng trưởng mới được xác lập. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được định vị là động lực chủ yếu. Kinh tế tư nhân, với vai trò ngày càng nổi bật, được xác định là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc dân.

Dự thảo Văn kiện cũng dành sự quan tâm đặc biệt cho đột phá giáo dục, khoa học công nghệ và nguồn nhân lực. Đây không chỉ là các lĩnh vực cần ưu tiên, mà còn là nền tảng tạo ra đột phá chiến lược. Chính sách tài chính, đầu tư cho khoa học và đào tạo được nhấn mạnh phải cải cách mạnh mẽ, loại bỏ rào cản, tạo điều kiện cho sự phát triển thực chất.

Song song với đó, khía cạnh văn hóa và con người cũng được nâng lên thành một trụ cột phát triển. Việc xây dựng con người Việt Nam hiện đại, phát triển toàn diện không chỉ là mục tiêu xã hội, mà còn là nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững. Văn hóa và giá trị Việt Nam trở thành yếu tố định hướng, điều tiết sự ổn định và chuyển mình của quốc gia.

Về mặt quốc phòng, an ninh và đối ngoại, Dự thảo Văn kiện đề cao nguyên tắc bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, kiên quyết bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. Đồng thời, chủ trương hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện và hiệu quả được xác định là trọng yếu, thường xuyên.

Cuối cùng, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm trong toàn bộ chiến lược phát triển. Hệ thống chính trị được định hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; vai trò đội ngũ cán bộ, nhất là cấp chiến lược và cơ sở được nhấn mạnh. Ba đột phá chiến lược: thể chế, nhân lực chất lượng cao và hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ tiếp tục là điểm nhấn xuyên suốt.