Dữ liệu trở thành “hạ tầng chiến lược” trong hành trình xây dựng đô thị thông minh tại TP.Hồ Chí Minh

Đó là một trong những nội dung được nhấn mạnh tại workshop quốc tế “Smart Cities: Where Data and Governance Intersect” (Đô thị thông minh: Nơi dữ liệu và quản trị giao thoa) diễn ra ngày 26/5 tại Đại học Kinh tế TP.Hồ Chí Minh (UEH).

Chương trình do Viện Đô thị Thông minh và Quản lý (ISCM) thuộc UEH phối hợp tổ chức cùng Center for Urban Science + Progress (CUSP), với sự tham gia của UNESCO cùng các đối tác quốc tế. Sự kiện quy tụ khoảng 50 đại biểu đến từ cơ quan quản lý nhà nước, giới học thuật, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế nhằm trao đổi về vai trò của quản trị dữ liệu trong phát triển đô thị thông minh.

TS. Đinh Công Khải - Phó Giám đốc Đại học Kinh tế TP.HCM phát biểu tại sự kiện

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Đinh Công Khải - Phó Giám đốc UEH cho rằng dữ liệu đang trở thành nền tảng quan trọng quyết định cách các đô thị quy hoạch, vận hành và đưa ra quyết định. Tuy nhiên, giá trị của dữ liệu không chỉ nằm ở số lượng mà còn phụ thuộc vào cách dữ liệu được quản trị, chia sẻ, bảo vệ và sử dụng một cách có trách nhiệm.

Theo TS. Đinh Công Khải, trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số, những vấn đề liên quan đến chất lượng dữ liệu, khả năng kết nối giữa các hệ thống, phối hợp thể chế, bảo vệ quyền riêng tư và xây dựng niềm tin số đang trở thành những yêu cầu cấp thiết.

Ông nhấn mạnh rằng quản trị dữ liệu không phải là bài toán của riêng công nghệ hay cơ quan quản lý mà cần sự phối hợp liên tục giữa chính quyền, giới học thuật, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế. Đây cũng là không gian để các trường đại học phát huy vai trò kết nối tri thức với thực tiễn và thúc đẩy các giải pháp phát triển đô thị dựa trên bằng chứng và dữ liệu.

Ông Nguyễn Kỳ – Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM đề xuất các giải pháp về xây dựng cơ chế dữ liệu

Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Nguyễn Kỳ – Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM – cho biết TP.HCM sau sáp nhập đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi quy mô lớn khi phải giải quyết đồng thời các bài toán phát triển đô thị, chuyển đổi số và tái cấu trúc mô hình quản trị.

Theo ông, TP.HCM hiện đối diện ba nhóm thách thức trọng tâm: Thứ nhất là yêu cầu đổi mới toàn diện phương thức quản trị và điều hành đô thị theo hướng dựa trên dữ liệu số và công nghệ số thay thế dần phương thức quản lý truyền thống; Thứ hai là đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), nhằm xử lý các điểm nghẽn về giao thông, môi trường, y tế, giáo dục và quản lý hạ tầng đô thị; Thứ ba là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đủ năng lực làm chủ công nghệ và vận hành hệ sinh thái đô thị hiện đại.

Theo định hướng chiến lược đến năm 2030, TP.HCM đặt mục tiêu trở thành đô thị thông minh, trung tâm khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực Đông Nam Á. Trong đó, mô hình quản lý và vận hành sẽ dựa trên dữ liệu và công nghệ số nhằm nâng cao hiệu lực quản trị, cải thiện chất lượng dịch vụ công và nâng cao trải nghiệm của người dân.

Đáng chú ý, Chiến lược phát triển dữ liệu số giai đoạn 2026–2030 của thành phố đã xác lập quan điểm “Dữ liệu là hạ tầng chiến lược, là tài nguyên cốt lõi”. Trên cơ sở đó, thành phố đang chuyển dịch từ tư duy quản lý “tiền kiểm” sang “hậu kiểm dựa trên dữ liệu”, hướng tới xây dựng nền quản trị hiện đại, minh bạch và có khả năng dự báo.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, TP.HCM đang tập trung vào bốn nhóm giải pháp trọng tâm. Thứ nhất, hoàn thiện thể chế số và xây dựng các cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho công nghệ mới và các mô hình khai thác dữ liệu.

Thứ hai, triển khai chiến lược “AI First” và phát triển mô hình Digital Twin (bản sao số) nhằm mô phỏng và hỗ trợ điều phối các bài toán phức hợp như giao thông, chống ngập, thoát nước và quản lý chất thải.

Thứ ba, đẩy nhanh quá trình làm sạch, chuẩn hóa và đồng bộ dữ liệu, ưu tiên kết nối các cơ sở dữ liệu trọng điểm theo nguyên tắc dữ liệu “đúng – đủ – sạch – sống”, tạo nền tảng cho dịch vụ công phi địa giới hành chính.

Thứ tư, thúc đẩy dữ liệu mở và phát triển bền vững thông qua việc mở rộng khả năng tiếp cận dữ liệu trong các lĩnh vực công ích như giao thông, năng lượng, cấp thoát nước và môi trường.

PGS.TS. Trịnh Tú Anh - Viện trưởng Viện Đô thị thông minh và Quản lý UEH (ISCM) trình bày cách tiếp cận Living Lab của UEH

Trong khuôn khổ hội thảo, PGS.TS. Trịnh Tú Anh - Viện trưởng Viện Đô thị thông minh và Quản lý UEH (ISCM) trình bày chủ đề “Governing Smart City Innovation: Insights from UEH’s Living Lab Model”, nhấn mạnh cách tiếp cận Living Lab của UEH trong việc kết nối nghiên cứu, giáo dục, chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo đô thị.UEH cũng giới thiệu mô hình Living Lab như một phương thức kết nối nghiên cứu với thực tiễn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo thông qua sự tham gia của chính quyền, doanh nghiệp, trường đại học và cộng đồng.

TS. Stefaan Verhulst Đồng sáng lập GovLab và Research Professor tại NYU Tanndo CUSP trình bày tại hội thảo

Tại buổi hội thảo, TS. Stefaan Verhulst trình bày chủ đề “Why Data Governance within Smart City Applications Matters: Global Smart City Data Governance Practices and Models”, tập trung vào các câu hỏi then chốt như: ai là người thu thập dữ liệu, dữ liệu được thu thập cho mục đích gì, được lưu trữ ở đâu, hỗ trợ quá trình ra quyết định như thế nào và cần những khung quản trị nào trong toàn bộ vòng đời dữ liệu.?

Không chỉ dừng lại ở một diễn đàn trao đổi học thuật, workshop được kỳ vọng sẽ mở ra nền tảng đối thoại liên ngành, góp phần bổ sung các luận cứ khoa học và thực tiễn cho quá trình xây dựng TP.HCM trở thành đô thị thông minh – nơi dữ liệu là nền tảng phát triển nhưng con người vẫn là trung tâm của mọi quyết định quản trị và đổi mới.