Trong số rất nhiều lãnh đạo doanh nghiệp thế hệ đầu của Trung Quốc, có ba cái tên nhận được nhiều quan tâm bao gồm cựu chủ tịch tập đoàn Hongta, nhà sáng lập GOME group và nổi bật nhất là cựu chủ tịch tập đoàn NAND, Mou Qizhong. Khởi nghiệp với vỏn vẹn 300 nhân dân tệ, Mou Zhongzhi trải qua bao sóng gió vươn lên thành công nắm quyền điều hành tập đoàn NAND và làm được 3 điều đáng kinh ngạc được lưu truyền rộng rãi đến ngày nay: trao đổi nhu yếu phẩm hàng ngày với Liên Xô để đổi lấy máy bay; vụ nổ dãy Himalaya làm thay đổi khí hậu và phát triển thành phố Mãn Châu Lý khu tự trị nội mông cổ.
Ba lần vào tù và gần như dành 23 năm cuộc đời sau song sắt, Mou Qizhong được biết đến như nhân vật gây tranh cãi nhất đồng thời cũng là một biểu tượng trên con đường khởi nghiệp.
Mou Qizhong (1941) sinh ra ở Wanxian, Tứ Xuyên nay thuộc tỉnh Trùng Khánh. Khi còn học tiểu học, Mou rất hiếu động và bộc lộ khả năng hùng biện xuất chúng đến nỗi một giáo viên đã nhận xét cậu học trò năm đó nhất định sẽ tạo ra sự khác biệt lớn trong tương lai. Mơ ước đầu đời của vị doanh nhân là trở thành một phóng viên, thế nhưng giấc mơ này nhanh chóng tan vỡ khi Mou thi trượt đại học và buộc phải về quê. Để kiếm sống, ông trở lại quê nhà và xin vào làm công nhân lò hơi tại một nhà máy thủy tinh.
Không giống như những người trẻ tuổi khác, Mou Qizhong là người nhiệt tình và cấp tiến, không thích sự tầm thường. Trong thời gian làm việc, ông đã nghiên cứu nhiều sách về chính trị, pháp luật và triết học và thường luyện nói phát biểu trước đám đông. Sự tự tin chẳng mấy chốc đã khiến ông lọt vào mắt xanh của các lãnh đạo và được cất nhắc lên vị trí cao hơn. Năm 1974, Mou phải trả giá cho tuổi trẻ và sự bốc đồng khi đã viết bài bình luận chính trị quảng bá khắp mọi nơi. Sau khi bị bắt, ông chịu hình phạt tù hơn 4 năm. Ra tù, ông đã bàn bạc với người vợ cả bán chiếc máy khâu để lấy vốn 300 nhân dân tệ cho quỹ khởi nghiệp. Chỉ trong một năm, Mou đã kiếm được 80.000 nhân dân tệ trong thời kì khó khăn của đất nước đủ để cho thấy công việc kinh doanh mang lại lợi nhuận khổng lồ. Tuy nhiên, tháng 9 năm 1983, ông bị đưa ra xét xử vì tội “đầu cơ và bán khống” và phải đến tháng 8 năm sau mới được thả.
Trải qua hai án tù, dù đã ở tuổi trung niên nhưng tính tình của Mou vẫn không thay đổi, hàng ngày trong đầu vẫn nảy ra nhiều ý tưởng lạ lùng. Thời đại thay đổi với nhiều cơ hội, Mou Qizhong đạt đến đỉnh cao sự nghiệp: chỉ riêng năm 1984, ông đã thành lập 11 doanh nghiệp tập trung vào kinh doanh ngoại thương. Kế đó, sự kiện Liên Xô tan rã và muốn bán máy bay đã giúp tiếng tăm của Mou ngày càng vang dội. Ông phát hiện ra rằng trong khi hãng hàng không Sichuan Airlines trong nước thiếu máy bay còn phía Nga lại không có đủ nhu yếu phẩm, Mou đã có một quyết định táp bạo khi đứng ra thực hiện phi vụ đổi chác có một không hai. 
Kể từ đây, Mou Qizhong trở thành huyền thoại trong giới kinh doanh, là thần tượng tinh thần của vô số doanh nhân và người khởi nghiệp. Công việc kinh doanh của Mou ngày càng lớn mạnh và ông bắt đầu đề xuất những dự án gây chấn động thế giới như phóng vệ tinh, phát triển chip, thành lập thương hiệu lẩu, chi 3,1 tỷ nhân dân tệ để mua tàu sân bay cho Trung Quốc,... Năm 1992, Mou Qizhong thành lập Công ty vệ tinh thương mại NAND lên kế hoạch phóng 60 vệ tinh liên lạc trong vòng 3 năm để “phủ sóng trái đất”. Vào ngày 18 tháng 11 năm 1995, Mou đầu tư thêm 22 triệu đô la Mỹ để hợp tác với Tổ chức Vệ tinh Quốc tế Nga và phóng thành công vệ tinh truyền hình trực tiếp “Rangxiang Satellite số 2”, đạt doanh thu 5 triệu đô la Mỹ hàng năm.
Phi vụ lớn thứ hai trong cuộc đời Mou là vụ nổ trên dãy Himalaya nhằm lưu thông không khí ấm và ẩm của Ấn Độ Dương tràn vào vùng Tây Bắc khô cằn của Trung Quốc, biến khu vực này thành vùng sinh trưởng lý tưởng ở phía nam sông Dương Tử. Để đạt được mục tiêu này, ông cũng đã thuê nhiều chuyên gia với mức lương cao để tiến hành kiểm tra thực địa. Không dừng lại tại đây, Mou Qizhong đề xuất đầu tư 10 tỷ để phát triển Mãn Châu Lý như Hong Kong ở phía bắc, dự án Tongtianhe và thành lập 50 ngân hàng đầu tư trên khắp thế giới.
Trên thực tế, những hành động của doanh nhân huyền thoại đôi khi bị đánh giá là hoang đường và điên rồ. Năm 1999, Mou bị bỏ tù lần thứ ba vì tội gian lận tín dụng, từ “Người giàu nhất” trở thành “kẻ lừa đảo.” Mou Qizhong ra tù lần thứ ba vào năm 2016, ông bắt đầu kinh doanh trở lại ở tuổi 75 và nói rằng ông sẽ làm việc trong 20 năm nữa. Cuộc đời tù đày gần như đeo bám toàn bộ sự nghiệp của vị doanh nhân. Ông có những ý tưởng táo bạo, dám nghĩ dám làm và dù cuộc đời có nhiều thăng trầm nhưng tài năng và năng lực của ông đủ để vang danh mãi mãi. Giờ đây ở tuổi già yếu nhưng tâm hồn chưa hề khuất phục, cái tên Mou Qizhong vẫn được nhắc đến như một “thanh gươm” trải đầy sương gió nhưng không hề “hoen gỉ”. Cuộc đời cũng giống như một ván bài, có quá nhiều biến số trong cuộc sống, đối với Mou Qizhong, có thể gây dựng lại thời kì hoàng kim hay không không quan trọng, mà điều ông vẫn luôn tâm niệm là tâm hồn vẫn tràn ngập những ước mơ.
TL
