Doanh nghiệp châu Âu và Mỹ tái cấu trúc chuỗi cung ứng, giảm phụ thuộc vào Trung Quốc

Theo báo cáo mới của Viện Nghiên cứu Capgemini (Capgemini Research Institute), làn sóng tái công nghiệp hóa tại Mỹ và châu Âu đang diễn ra mạnh mẽ hơn trong bối cảnh doanh nghiệp toàn cầu ưu tiên giảm rủi ro chuỗi cung ứng sau nhiều biến động địa chính trị và thương mại quốc tế.

Báo cáo cho biết 73% doanh nghiệp châu Âu và Mỹ hiện đã xây dựng chiến lược tái công nghiệp hóa, tăng đáng kể so với mức 59% của năm 2024. Tại Tây Ban Nha, tỷ lệ này lên tới 76%, gần gấp đôi so với cách đây hai năm.

Tuy nhiên, dù số lượng doanh nghiệp tham gia xu hướng này gia tăng, quy mô đầu tư dự kiến trong ba năm tới lại giảm mạnh, từ 4,7 nghìn tỷ USD năm 2025 xuống còn khoảng 2,5 nghìn tỷ USD.

Theo Capgemini, điều này phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận của doanh nghiệp. Thay vì mở rộng đầu tư quy mô lớn vào nhà máy hay tài sản cố định, các tập đoàn đang ưu tiên mô hình sản xuất linh hoạt hơn, tập trung vào công nghệ và tối ưu hiệu quả vận hành.

Khảo sát cho thấy 86% doanh nghiệp ưu tiên khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng hơn mục tiêu lợi nhuận ngắn hạn. Đồng thời, 87% doanh nghiệp có kế hoạch đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và các nền tảng số nhằm nâng cao khả năng điều phối, mô phỏng và tối ưu hoạt động sản xuất.

Báo cáo cũng cho thấy doanh nghiệp phương Tây không lựa chọn một mô hình dịch chuyển duy nhất mà kết hợp nhiều chiến lược song song như đưa một phần sản xuất về nước, chuyển sang các quốc gia gần thị trường tiêu thụ hoặc mở rộng sang các quốc gia đối tác có quan hệ thương mại ổn định.

Tại Mỹ, xu hướng “reshoring” – đưa hoạt động sản xuất quay trở lại nội địa – đang được thúc đẩy mạnh hơn. Gần 48% doanh nghiệp Mỹ cho biết đã đầu tư vào reshoring trong năm 2026, tăng từ mức 30% của năm trước.

Trong khi đó, doanh nghiệp châu Âu có xu hướng ưu tiên “friendshoring”, tức chuyển chuỗi cung ứng sang các quốc gia đồng minh hoặc đối tác thân thiện thay vì đưa toàn bộ sản xuất trở lại nội địa. Theo khảo sát, khoảng 64% doanh nghiệp châu Âu đang áp dụng chiến lược này.

Giới phân tích cho rằng chi phí năng lượng cao, lao động đắt đỏ và môi trường pháp lý phân mảnh khiến việc tái sản xuất hoàn toàn tại châu Âu kém hấp dẫn hơn về mặt chi phí.

Trong xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, nhiều quốc gia như Việt Nam, Ấn Độ, Mexico và Canada đang nổi lên như những điểm đến thay thế nhờ lợi thế về chi phí, vị trí địa lý và khả năng tham gia sâu vào chuỗi sản xuất quốc tế.

Dù vậy, Trung Quốc vẫn giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo khảo sát, 64% doanh nghiệp châu Âu và Mỹ cho biết vẫn duy trì hoặc gia tăng đầu tư tại thị trường này trong ba năm tới.

Hơn một nửa số doanh nghiệp được hỏi cũng khẳng định chưa có kế hoạch rời khỏi Trung Quốc hoàn toàn. Điều này cho thấy mục tiêu chính của doanh nghiệp hiện nay không phải là “thoát Trung”, mà là tái cân bằng chuỗi cung ứng theo hướng đa dạng hóa và giảm phụ thuộc vào một trung tâm sản xuất duy nhất.