Cú trượt dài sau ánh hào quang “lớn nhanh như thổi” của Asanzo

Ngày 3/9, Viện Kiểm sát nhân dân TP. Hồ Chí Minh cho biết đã hoàn tất cáo trạng truy tố bị can Phạm Văn Tam - cựu Chủ tịch HĐQT Công ty Asanzo về 2 tội "Buôn lậu" và "Trốn thuế". Em trai ông Phạm Văn Tam là ông Phạm Xuân Tình - cựu Giám đốc Công ty Asanzo cũng bị truy tố tội "Trốn thuế". Dự kiến ngày 17/9, Tòa án Nhân dân TP HCM sẽ xét xử sơ thẩm.

Từ quá khứ "huy hoàng"...

Công ty cổ phần Tập đoàn Asanzo, có tên gọi ban đầu là Công ty cổ phần Tập đoàn Asan, hoạt động trong lĩnh vực sản xuất linh kiện điện tử, được thành lập vào cuối năm 2013.

Ban đầu, công ty có vốn điều lệ 100 tỷ đồng, trong đó ông Phạm Văn Tam góp 90 tỷ đồng, tương đương 90% tỷ lệ sở hữu. 10% vốn còn lại được chia đều cho 5 chủ đầu tư khác, gồm 2 tổ chức cùng 3 cá nhân khác.

Khởi nguồn với nhà máy có trị giá 20 triệu USD được xây dựng tại TP. Hồ Chí Minh để sản xuất những chiếc tivi đầu tiên. Chỉ sau vài năm, Asanzo đã vươn lên trở thành đế chế nghìn tỷ trong ngành điện tử Việt. Tập đoàn đã phát triển hơn 70 dòng sản phẩm điện tử (gồm tivi, điều hòa, tủ lạnh, smartphone), 7 nhà máy, hơn 2.000 cán bộ công nhân viên, 15.000 điểm bán hàng và 1.000 trạm bảo hành trên toàn quốc.

Thành tích này của Asanzo có được khi thực hiện chiến lược đánh vào phân khúc nông thôn. Tức là, thay vì cạnh tranh trực diện với các ông lớn như Samsung, LG, Sony... – những ông lớn trong ngành điện tử nổi tiếng và uy tín vốn đang được phủ rộng ở khu vực thành thị, Asanzo chọn phục vụ thị trường giá rẻ ở nông thôn, tạo chỗ đứng riêng cho thương hiệu nội địa.

Riêng với tivi, đặc điểm nổi bật nhất của thương hiệu Asanzo là có giá siêu rẻ, thấp hơn 30-40% so với nhiều mẫu tivi cùng loại trên thị trường. Cũng bởi vậy, thị trường nông thôn chiếm đến 70% doanh số bán tivi của doanh nghiệp này. Bên cạnh đó, Asanzo còn bán cho các nhà nghỉ, khách sạn hay nhà hàng... Đây là những nhóm khách hàng không cần thiết phải sử dụng tivi loại quá xịn.

Chủ tịch Asanzo Phạm Văn Tam tại nhà máy sản xuất tivi. Ảnh: Asanzo.

Sở dĩ, giá bán tivi của Asanzo thấp hơn các thương hiệu khác là do thời gian đầu ông Tam chọn cách đặt linh kiện nước ngoài và thiết kế lắp ráp lại, lược bỏ hoàn toàn những chức năng không cần thiết, thông tin trên trang web của Asanzo cho hay. Không những thế, thừa thắng xông lên, Asanzo còn nhảy sang mảng điện thoại di động.

Chỉ sau một năm hoạt động, năm 2014 Asanzo ghi nhận doanh thu 670 tỷ đồng. Sang năm 2015, doanh thu vọt lên gần 1.600 tỷ đồng, tăng gấp 2,4 lần, cho thấy tốc độ tăng trưởng thần tốc của doanh nghiệp này.

Năm 2016 doanh nghiệp của ông Phạm Văn Tam đạt 2.500 tỷ đồng với 500.000 chiếc tivi được tiêu thụ. Đến năm 2017, Asanzo đã nâng doanh thu lên 4.600 tỷ đồng. Đây là con số rất ấn tượng nếu so với tốc độ tăng trưởng chung của toàn ngành tivi, điện tử - vốn bị đánh giá là đã rơi vào trạng thái bão hòa.

Năm 2018, Asanzo đạt doanh thu 6.250 tỷ đồng với hơn 4 triệu sản phẩm các loại được bán ra.

Theo báo cáo của Công ty nghiên cứu thị trường GfK, thị phần của Asanzo trên thị trường tivi Việt Nam năm 2019 chiếm khoảng 16%, trong khi các thương hiệu danh tiếng như LG chiếm 17%, Sony 25% và Samsung 35%.

Với nguồn thu mỗi năm nghìn tỷ đồng, liên tục tăng trưởng qua các năm, nhà sáng lập Phạm Văn Tam còn từng chia sẻ về kế hoạch đầy tham vọng là IPO tập đoàn vào năm 2020.

Nguồn: Asanzo.

...cho đến khi sự thật phơi bày

Năm 2019, Asanzo dính lùm xùm với Sharp Việt Nam – công ty điện tử nổi tiếng đến từ Nhật Bản. Sharp Việt Nam khi đó đã gửi đơn tới 5 bộ tố cáo hành vi làm giả tài liệu và đưa ra thông tin không đúng sự thật của Asanzo. Sharp cho rằng thông tin Asanzo cung cấp là công ty sở hữu công nghệ Nhật Bản và việc Asanzo khi đó đang có quan hệ hợp tác với Sharp Roxy (Hong Kong - SHR)… là không chính xác.

Cũng thời điểm, Tổng cục Hải quan xác định Asanzo có dấu hiệu "lừa dối người tiêu dùng". Cơ quan cho biết Asanzo không tự sản xuất mà chủ yếu nhập linh kiện từ các doanh nghiệp trong nước rồi lắp ráp thủ công, cho nên việc sử dụng cụm từ "đỉnh cao công nghệ Nhật Bản" không đúng với thực tế... Những linh kiện trên chủ yếu được một số doanh nghiệp khác nhập khẩu từ Trung Quốc, rồi bán lại cho Asanzo. Hay nói đúng hơn, sản phẩm của Asanzo là hàng Trung Quốc "đội lốt" hàng Việt.

Asanzo còn dính tới chiêu trò trốn thuế khi đã thành lập 19 công ty liên kết do gia đình và nhân viên đứng tên để nhập hàng về bán lại cho Asanzo. Mua "linh kiện" nhưng Asanzo lại ghi nội dung hóa đơn là "mặt hàng thành phẩm" để không khai thuế tiêu thụ đặc biệt, sau đó bán hàng thành phẩm không xuất hóa đơn. Cục Thuế TP HCM sau đó có quyết định xử phạt, truy thu, chậm nộp của Asanzo tổng cộng 47,6 tỷ đồng.

Năm 2019 đánh dấu giai đoạn “sóng gió” của Asanzo sau quãng tăng trưởng nóng nhờ chiếm trọn niềm tin người tiêu dùng. Đáng chú ý, nhà sáng lập Phạm Văn Tam đã gần như rút sạch vốn khỏi công ty từ năm 2018 – động thái được xem như bước “thoát thân” trước khi những lùm xùm bị phanh phui.

Sản phẩm của Asanzo từng được bày bán nhiều tại các siêu thị điện máy. Ảnh: Vietstock.

Rời “đứa con tinh thần” Asanzo, ông Tam ngay sau đó tái xuất ở lĩnh vực nông nghiệp. Doanh nhân 8x này đã tuyên bố cùng với một nhóm các nhà đầu tư đã rót 2.000 tỷ đồng vào hệ thống 5 trang trại bò trải dài từ Hoà Bình đến Nghệ An với quy mô 25.000 con của T&T 159 Group. Ông Tam còn cho ra mắt thương hiệu phân bón hữu cơ Ba Con Bò. Song trong khoảng 4 năm trở lại đây, thông tin về các sản phẩm nông nghiệp của ông Phạm Văn Tam không còn xuất hiện trên truyền thông.