Cách mạng Tháng Tám 1945: Thành quả rực rỡ của tầm nhìn chiến lược và 15 năm chuẩn bị kiên cường

Hội thảo khoa học quốc gia: “Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9: Giá trị thời đại và sức sống trường tồn” tổ chức ngày 14/8

15 năm chuẩn bị cho 15 ngày quyết định lịch sử

Từ ngày 14 đến 28/8/1945, cuộc Tổng khởi nghĩa lan rộng trên khắp cả nước, giành thắng lợi ở những trung tâm chính trị quan trọng: Hà Nội (19/8), Huế (23/8), Sài Gòn (25/8), và hoàn tất với thắng lợi ở Hà Tiên và Đồng Nai Thượng vào ngày 28/8. Chỉ sau đó ít ngày, vào ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh trịnh trọng đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa – nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á.

Nhưng thành công này không đến trong một sớm một chiều. Đó là kết quả tất yếu của một quá trình chuẩn bị chiến lược lâu dài, trong đó tầm nhìn xa, tư duy cách mạng và bản lĩnh chính trị của Đảng được thể hiện một cách rực rỡ.

Ngay từ khi thành lập năm 1930, Đảng Cộng sản Đông Dương đã xác định rõ sứ mệnh giải phóng dân tộc là mục tiêu tối cao. Dưới sự lãnh đạo kiên định ấy, lực lượng cách mạng từng bước được xây dựng: từ tổ chức chính trị, lực lượng vũ trang, đến việc thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất – đặc biệt là sự ra đời của Mặt trận Việt Minh năm 1941. Đây là kết quả của Hội nghị Trung ương 8 do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chủ trì – một bước ngoặt chiến lược thể hiện sự nhạy bén trong chuyển hướng cách mạng, tập trung toàn lực vào nhiệm vụ độc lập dân tộc, tạm gác các yêu cầu về cải cách xã hội để huy động sức mạnh toàn dân.

Đó không chỉ là sự điều chỉnh chiến thuật, mà là một quyết định chiến lược sáng suốt, đặt lợi ích dân tộc lên trên tất cả, tạo nên khối đoàn kết toàn dân bền vững – yếu tố then chốt làm nên thắng lợi của cách mạng.

Chủ động nắm thời cơ – Kim chỉ nam của thành công

Một minh chứng sống động cho bản lĩnh và trí tuệ cách mạng của Đảng là Chỉ thị lịch sử “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” ngày 12/3/1945. Ngay sau khi Nhật đảo chính Pháp ở Đông Dương (9/3/1945), Ban Thường vụ Trung ương Đảng đã kịp thời nhận định tình hình, xác định kẻ thù chính là phát xít Nhật, đồng thời phát động cao trào kháng Nhật cứu nước.

Điều đáng lưu ý là, mặc dù nhận thấy đây là bước ngoặt lớn, Đảng vẫn thận trọng đánh giá: điều kiện khởi nghĩa toàn quốc chưa thực sự chín muồi. Vì vậy, chỉ đạo được đưa ra là: tiếp tục chuẩn bị về mọi mặt, đẩy mạnh khởi nghĩa từng phần, sẵn sàng tổng khởi nghĩa khi thời cơ đến.

Phương châm “Phải dựa vào sức mình là chính” trở thành khẩu hiệu hành động. Cả dân tộc bước vào trận tuyến cách mạng với tinh thần “nhanh chóng, táo bạo, kịp thời, sáng tạo”. Chính sự chủ động, linh hoạt và kiên quyết đó đã giúp lực lượng cách mạng sẵn sàng, vững vàng bước vào thời khắc lịch sử của Tháng Tám.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình phát biểu tại Hội thảo

Khẳng định sức mạnh dân tộc và tầm vóc lãnh đạo

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám không chỉ chấm dứt ách đô hộ hàng thế kỷ của thực dân, phát xít, mà còn mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc Việt Nam. Hơn thế, đó là minh chứng rõ ràng nhất cho nhận định của TS Đoàn Văn Báu – Vụ trưởng Vụ Lý luận Chính trị (Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương): Cách mạng Tháng Tám không phải là sự tự phát, càng không phải là sự “ăn may” lịch sử. Đó là đỉnh cao của quá trình chuẩn bị chiến lược dài hạn, khoa học và đầy bản lĩnh của Đảng Cộng sản.

Thực tiễn đã chứng minh: khi một dân tộc có Đảng lãnh đạo sáng suốt, có tư tưởng lớn làm kim chỉ nam, có sự đoàn kết làm nền tảng, và biết chủ động nắm bắt thời cơ – thì dù phải trải qua muôn vàn gian khó, thắng lợi cuối cùng nhất định sẽ thuộc về họ. Đó chính là bài học lớn nhất, sâu sắc nhất mà Cách mạng Tháng Tám để lại cho hôm nay và mai sau.

Nghệ thuật chớp thời cơ – Bản lĩnh lịch sử của Đảng Cộng sản Việt Nam

Khi thời cơ “ngàn năm có một” bất ngờ xuất hiện – ngày 15/8/1945, phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh không điều kiện – Đảng ta không do dự. Ngay lập tức, mệnh lệnh Tổng khởi nghĩa được ban hành, đánh dấu một trong những quyết định chiến lược táo bạo, kịp thời và mang tầm vóc lịch sử nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thế kỷ XX.

Ngày 13/8/1945, Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc được thành lập, do Tổng Bí thư Trường Chinh đứng đầu. Quân lệnh số 1 được phát ra, kêu gọi toàn thể nhân dân nổi dậy giành chính quyền. Ngày 16–17/8/1945, Đại hội đại biểu Quốc dân tại Tân Trào diễn ra – không chỉ là một sự kiện chính trị quan trọng, mà còn là một minh chứng cho sự chuẩn bị kỹ lưỡng về tổ chức của cách mạng. Đại hội thông qua 10 chính sách lớn của Việt Minh, thành lập Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam – tức Chính phủ lâm thời – do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch.

Ngay sau đó, Thư kêu gọi Tổng khởi nghĩa của Chủ tịch Hồ Chí Minh được gửi tới toàn thể quốc dân đồng bào: “Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc đã đến! Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta!”

Lời hiệu triệu vang lên như tiếng sét giữa trời quang, dấy lên khí thế cuồn cuộn, thôi thúc hàng triệu trái tim yêu nước đồng loạt đứng lên giành lại độc lập, tự do. Đó không chỉ là một lời kêu gọi, mà là một tín hiệu chiến lược, thể hiện sự kết hợp chặt chẽ giữa tư tưởng cách mạng, nghệ thuật chỉ đạo và khả năng hành động tập thể của toàn dân tộc.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm

Sự lãnh đạo của Đảng: Nhân tố quyết định mọi thắng lợi

TS Đoàn Văn Báu đã nhận định: “Vai trò lãnh đạo của Đảng chính là nhân tố hàng đầu quyết định thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám.” Thắng lợi đó không đến từ sự tình cờ, mà là kết quả của một quá trình xây dựng lực lượng toàn diện, lâu dài và có chiều sâu – về chính trị, quân sự, tổ chức và tư tưởng.

Đảng Cộng sản Việt Nam, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã hoạch định một đường lối cách mạng độc lập dân tộc rõ ràng, nhất quán, kết hợp hài hòa giữa lợi ích dân tộc và lợi ích giai cấp, giữa đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang. Từ việc chủ động xây dựng căn cứ địa cách mạng, gây dựng lực lượng chính trị sâu rộng trong nhân dân, đến nghệ thuật phát động khởi nghĩa từng phần và cuối cùng là Tổng khởi nghĩa toàn quốc – tất cả đều thể hiện sự nhạy bén trong phân tích tình hình, tài thao lược trong chỉ đạo và năng lực hành động kịp thời của Đảng.

PGS. TS. Nguyễn Danh Tiên, Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, đã khẳng định: Cuộc khởi nghĩa Tháng Tám là minh chứng rõ rệt cho “nghệ thuật chuẩn bị và chớp thời cơ”. Bởi nếu không có sự chuẩn bị chu đáo, nếu lực lượng cách mạng không ở thế chủ động, thì thời cơ dù thuận lợi đến đâu cũng sẽ bị bỏ lỡ. Nhưng với bản lĩnh và trí tuệ của mình, Đảng ta đã không để lịch sử trôi qua – mà nắm lấy, định hướng và dẫn dắt lịch sử đi theo con đường mà dân tộc lựa chọn.

Phát biểu tại Hội thảo khoa học “Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9: Giá trị thời đại và sức sống trường tồn” ngày 14/8, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình đã nhấn mạnh một chân lý sâu sắc: “Không có Đảng Cộng sản thì không có Việt Nam hôm nay.” Thực tiễn lịch sử đã chứng minh rõ: Trong khi nhiều phong trào yêu nước tiền bối thất bại, thì chính Đảng Cộng sản Việt Nam đã dẫn dắt dân tộc đi đến thắng lợi. Vì sao? Bởi Đảng có lý tưởng cao cả, có đường lối đúng đắn, biết dựa vào nội lực dân tộc, khơi dậy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, và quan trọng nhất: biết chớp lấy thời cơ lịch sử một cách táo bạo nhưng đầy bản lĩnh.

Câu chuyện cách mạng Tháng Tám là sự tổng hòa của trí tuệ, của tầm nhìn chiến lược và khả năng hành động quyết đoán. Đó là bản hùng ca của lòng yêu nước, của ý chí tự cường dân tộc và của sự lãnh đạo cách mạng sáng suốt – tất cả hợp thành một nghệ thuật cách mạng mẫu mực: nghệ thuật chớp thời cơ, để biến một cơ hội lịch sử thành bước ngoặt vĩ đại, mở ra kỷ nguyên độc lập và tự do cho dân tộc Việt Nam.