Cá tuyết Đại Tây Dương phục hồi mạnh, cuộc chiến giành hạn ngạch khai thác nóng lên

Ngành cá tuyết Đại Tây Dương của Canada đang bước vào giai đoạn phát triển mới sau nhiều năm phục hồi nguồn lợi, song cũng đối mặt với những tranh luận gay gắt liên quan đến việc phân chia hạn ngạch khai thác trong tương lai.

Theo Bộ Thủy sản và Đại dương Canada (DFO), sinh khối cá tuyết sinh sản tại khu vực Bắc Đại Tây Dương đã tăng từ khoảng 340.000 tấn lên hơn 540.000 tấn. Đây được xem là mức phục hồi mạnh nhất kể từ khi ngành cá tuyết Canada rơi vào khủng hoảng nguồn lợi nghiêm trọng trong thập niên 1990.

Nhờ sự cải thiện đáng kể của trữ lượng, hạn ngạch khai thác cá tuyết đã được nâng từ 18.000 tấn lên 38.000 tấn trong năm 2025 và nhiều khả năng sẽ tiếp tục tăng trong năm 2026.

Tranh cãi quanh quyền tiếp cận nguồn lợi

Trong bối cảnh nguồn lợi gia tăng, vấn đề phân bổ hạn ngạch khai thác đang trở thành điểm nóng của ngành thủy sản Canada.

Công ty LabShrimp, doanh nghiệp hoạt động tại vùng Labrador, đề xuất được phân bổ riêng khoảng 5% hạn ngạch cá tuyết nhằm bảo đảm nguồn nguyên liệu cho nhà máy chế biến trị giá 11 triệu CAD mà doanh nghiệp đã đầu tư tại địa phương.

Theo LabShrimp, việc được tiếp cận nguồn nguyên liệu ổn định không chỉ giúp tối ưu hiệu quả đầu tư mà còn tạo sinh kế bền vững cho khoảng 600 ngư dân ven bờ. Doanh nghiệp cho rằng đây là giải pháp cần thiết trong bối cảnh nguồn lợi tôm và cua – hai mặt hàng chủ lực của khu vực – đang suy giảm trong những năm gần đây.

Tuy nhiên, đề xuất này đã vấp phải sự phản đối từ Hội đồng Cá đáy Đại Tây Dương (Atlantic Groundfish Council - AGC), tổ chức đại diện cho các đội tàu khai thác truyền thống.

AGC cho rằng phần hạn ngạch gia tăng nên được ưu tiên phân bổ cho các đội tàu có lịch sử khai thác lâu năm, những đơn vị đã duy trì hoạt động và đóng góp cho ngành trong giai đoạn nguồn lợi cá tuyết suy giảm kéo dài.

Theo tổ chức này, việc chuyển một phần hạn ngạch cho các doanh nghiệp mới mở rộng đầu tư có thể làm ảnh hưởng đến quyền lợi của các chủ tàu và cộng đồng ngư dân truyền thống.

Bài toán cân bằng giữa phát triển và lợi ích cộng đồng

Giới chuyên gia nhận định cuộc tranh luận hiện nay không đơn thuần là câu chuyện về sản lượng khai thác mà phản ánh sự xung đột giữa hai mục tiêu lớn: bảo vệ quyền lợi của các đội tàu truyền thống và thúc đẩy tái cơ cấu kinh tế tại các cộng đồng ven biển.

Sau hơn ba thập kỷ kể từ cuộc khủng hoảng cá tuyết khiến hàng chục nghìn lao động mất việc và làm thay đổi sâu sắc ngành thủy sản Canada, mọi quyết định liên quan đến hạn ngạch hiện nay đều mang ý nghĩa chiến lược đối với tương lai của ngành.

Việc phân bổ nguồn lợi không chỉ ảnh hưởng đến doanh thu của các doanh nghiệp khai thác và chế biến mà còn tác động trực tiếp đến việc làm, thu nhập và sự phát triển kinh tế của nhiều cộng đồng ven biển phụ thuộc vào nghề cá.

Trong bối cảnh nguồn lợi cá tuyết đang phục hồi mạnh mẽ, Chính phủ Canada được kỳ vọng sẽ đưa ra phương án phân bổ hài hòa giữa yêu cầu phát triển ngành công nghiệp chế biến, đảm bảo sinh kế cho ngư dân và duy trì tính bền vững của nguồn tài nguyên biển.

Theo kế hoạch, Bộ trưởng Thủy sản Canada sẽ công bố phương án phân bổ hạn ngạch cá tuyết mới trước cuối tháng 6/2026. Quyết định này được dự báo sẽ có ảnh hưởng đáng kể đến cấu trúc ngành thủy sản Canada trong nhiều năm tới.